Кіріспе

Американдық жазушы

А.Х. Алмаас (A. H. Almaas) – 1944 жылы туған американдық жазушы және рухани ұстаз А. Хамид Әлидің қалам аты. Ол қазіргі заманғы психология мен терапияға негізделген рухани даму жолы туралы жазады және оқытады, бұл тәсілді ол "Алмаз жолы" деп атайды. "Алмас" сөзі араб тілінде "алмаз" деген мағынаны білдіреді. Алмаас Кувейттен шыққан. Ол Ридхван мектебінің рухани жетекшісі. Алмаас кітаптары бастапқыда Ридхван мектебінің Diamond Books баспасы арқылы жарық көрген, ал қазір Шамбала баспасында жарық көруде.

Өмір

А. Хамид Әл-Әли 1944 жылы Кувейтте дүниеге келген. Ол 18 айлық шағында полиомиелитке шалдығып, содан бері таяқпен жүреді. 18 жасында ол АҚШ-қа Калифорния университетінде (Беркли) оқу үшін көшті. Әл-Әли физика ғылымдарының докторы дәрежесін алу үшін жұмыс істеп жүргенде, өмірінде маңызды бетбұрыс болды, ол адам табиғатының психологиялық және рухани аспектілерін зерттеуге бағытталды. Адам табиғатының мәні мен шындықтың нағыз табиғатына деген ынтасы "Алмас жолы" әдісін құру мен дамытуға әкелді.

Шындықтың құрылымы

Алмаз әдісі бойынша шындық үш элементтен тұрады: Құдай/Бұлық/Рух, Жан/Өзіндік және Әлем/Космос. Бұлық – шындықтың ішкі көзі және нағыз табиғаты ретінде түсініледі, ол Шығыс және Батыс рухани дәстүрлерінің негізгі назарында болады және Дхармакая, Шуниата, Брахман немесе Тао деп аталады. Бұлықтың бес бір-бірімен байланысқан "шекарасыз өлшемдерден" тұратыны түсіндіріледі: құдайлық махаббат, таза қалып-күй, түсініксіз сана, Логос және Абсолют. Жан – әлемді Бұлықпен байланыстыратын жеке сана, бұл идея ежелгі қытай философиясында кездеседі. Алмаз әдісінде жанды, біздің "өзіміз" деп аталатын ойларымызды, сезімдерімізді және сезінулерімізді қамтитын тірі күй ретінде сезінуге болады. Әлем – шындықтың сыртқы көрінісі, барлық адамдарға таныс көптеген физикалық нысандар.

Нысан және негізгі аспектілер

Көптеген рухани жолдар болмысты әмбебап деп түсіндірсе де, Алмаз тәсілі болмысты жеке тәжірибе етуге, оны Эссенция деп атайды, ерекше назар бөледі. Эссенция тұжырымы индуизмдегі Атман идеясына ұқсас. Барлық шындықтың нағыз табиғаты – болмыс болса, Эссенция – оның жанның нағыз және жеке табиғатын құрайтын бөлігі. Ол маңызды, ағынмен келген қалыптасқандық ретінде сезіледі, және ол әртүрлі сапаларға немесе жақтарына – мысалы, мейірімділік, күш, жігер, қуаныш, тыныштық, махаббат, құндылық, адамдық, жекелік, өзіндік сана және кеңістікке ажыратылуы мүмкін.

Тесік теориясы

Жаның дамыған сайын ол екі күрделі міндетке тап болады: ол әлемде қалыпты жұмыс істеуді үйренуі керек, сонымен бірге Рухпен байланысын сақтауы керек. Әр түрлі себептермен – кейбіреулері туа біткен, ал кейбіреулері қоршаған ортаның әсерінен – біз өзіміздің мәнімізден біртіндеп алшақтап, қабылдау мен мінез-құлықтың қалыпты үлгілерін дамыту арқылы жеке тұлға немесе эго құраймыз. Осы үлгілердің әрқайсысы немесе эго құрылымы бізді нақты бір маңызды жақтан бөліп тастайды. Яғни, ол осы жақтың "жетіспеушілігі" немесе "бос кеңістігі" төңірегінде қаланады. Оның құрылымын танымдық және тәжірибелік жолмен зерттеу арқылы адам соңында осы жетіспеушілікке жетеді және оны басып өту арқылы жоғалған жақты қайта табуға мүмкіндік алады.

Әдістеме

Алмаз әдісі негізін қалаушылары Клаудио Наранходан үйренген әдістерді пайдаланады. Наранхо Оскар Ичазоның шәкірті болды және ол Ичазоның ілімдерінің бір бөлігін Батысқа әкелді, сол кезде Альмаас бұл іліммен таныстырылды. Альмаас ғылыми білім иесі болғандықтан, қатаң (өздік) сараптауға берілген назарды түсіндіруге болады.

Қатысу

"Қосылу" деп аталатын тәжірибе екі әдіске негізделген: денені (әсіресе қол-аяқтарды) үнемі сезуді үйрену және назарды "кат орталығы" деп аталатын құрсақ нүктесіне жиі аудару (қытай философиясында дантиан, ал жапон мәдениетінде хара деп белгіленеді). Бұл әдістер адамға денеде және физикалық шындықта жайлырақ сезінуге көмектеседі, сонымен қатар уақыт өте келе Өзінің мәнін сезіну қабілетін дамытуға мүмкіндік береді.

Тергеу

Алмаз әдісі өзін-өзі зерттеу, тәжірибе және қабылдау практикасына негізделген. "Зерттеу" Сократтың: "Ештеңе білмейтін нәрсеге қатысты зерттеу нысаны ретінде қалай орналасады?" деген сұрағына жауап береді. (Платон, Сократтың қорғаны 23b, 29b). Адам білуге құштарлықпен, сұрақтармен өмір сүруден бастайды, ал оның не нәрсе білуге болатынына қатысты алдын ала түсініктер, шарттар мен күтулерді мойындап, оның орнына өзінің тікелей немесе қазіргі тәжірибесіне назар аударады. Бұл тікелей мойындалмаса да, зерттеу іс жүзінде Эдмунд Гуссерлдің "трансценденттік феноменологиялық азайту, немесе эпохе" практикасын Зигмунд Фрейдтің психодинамикалық зерттеулерімен үйлестіреді (тек сипаттау механизмі ретінде, себебі зерттеу процесі қарапайым тілден асып түседі). Зерттеудің маңызды ерекшелігі – адам тәжірибе мазмұнының (эмоциялар, ойлар, сезімдер) және оған деген көзқарастар мен реакциялардың өзін сезінуге үйренуі. Осылайша, субъект-объект дихотомиясы жойылды және адам ішкі жіктерді жасамай, өзімен қарым-қатынас жасауға үйренеді. Ашық зерттеу – адамның өзіне жететін жолы және оның қалыптасқан күйі, сонымен қатар уақыт өте келе, Болудың құпиясын өзі ашу болып табылады.

Сын-пікірлер

Мектеп құрылымына кіретін ретриттер мен басқа да әдістемелерге байланысты төлемдер сынға түсті. Алайда, мектептің негізін қалаушы және жетекші оқытушысы Хамид Аль Али (Беркли, Калифорния және Боулдер, Колорадо) алмаздық тәсілдің шындыққа жетектейтін жолдардың бірі ғана екенін және оның өзінің барлық жайтты қамти алмайтынын үнемі айтады. Студенттерге мектептің тәжірибелеріне күмән келтіруге, тіпті оларды осыған шақыруға және мектептің жеке өзіне сәйкес келіп-келмейтінін анықтауға рұқсат етіледі. Алмастың еңбегі Джон Уэлвуд, Габор Мате, Джек Корнфилд және Кен Уилбер сияқты рухани ұстаздар мен зерттеушілер тарапынан мақтауға ие болды. Уилбер алмаздық тәсілді шартты түрде қолдаса да, кейбір тұстарын даулайды. Мысалы, ол нәрестелердің маңызды тәжірибелері болатынымен келіспейді, нәресте тек физикалық, материалдық әлемде өмір сүреді дейді – «инстинктілік, тіршілік, импульсивтік, нарциссикалық, эгоцентрикалық; тек тамақ үшін өмір сүреді, оның құдайы – ауыз ғана». Алмаас Уилбердің сын-пікірлерінің, Уилбердің рухани дамуды төрт сатыға бөлуіне негізделген қате түсінік екенін мәлімдеді. Алмастың пікірінше, нәрестелер шынайы табиғат/Рухтың бір түрін сезінеді, бірақ ол толыққанды рухани жағдайға жеткен ересектердің сезімінен өзгеше және одан азырақ интеграцияланған болады.

Ридхван мектебі

Ридхван мектебі – 1976 жылы Алмаас құрған, үздіксіз жұмыс істейтін рухани топтардың еркін біріккен желісі. Мектептің мақсаты – Алмаздық тәсілді үйрету. Оның негізгі орталықтары АҚШ-тың Калифорния штатындағы Беркли және Колорадо штатындағы Боулдер қалаларында орналасқан, сондай-ақ Солтүстік Американың басқа да аймақтарында, Еуропа мен Австралияның кейбір бөліктерінде топтар бар. Алмаас – мектептің рухани жетекшісі, ал жеке топтарды білікті Ридхван мұғалімдері оқытады. Мектеп атауы араб тіліндегі «қанағат» деген мағына беретін сөзден алынған:

Ридхван – бостандыққа қол жеткізгенде туындайтын қанағат сезімі. Адам бостандыққа ие болғанда, өзінің ішкі жан тыныштығын сезінеді. Сіздің жеке тұлғаңыз өзінің азабы мен қақтығыстарынан босағанда қанағатқа жетеді. Мектеп «жылдам шешімдерді» және бітіруді қабылдамайды, ал студенттер белгісіз мерзімге білім алумен және ішкі жұмыспен айналысады. Кейбіреулер «ішкі жұмыс» (немесе рухани жұмыс) терапия деп санаса да, Алмаас терапия мен рухани жұмыс арасындағы маңызды айырмашылықтарды көрсетеді.