Кіріспе

Осман раввині (1872–1960)

Хаим (Хайм) Нахум Эфенди (Haim Nahum Efendi; ; حاييم ناحوم) (1872–1960) – 20 ғасырдың басындағы түрік еврей ғалымы, құқықшы және тіл білгісі. Ол Осман империясының бас раввині болған.

Тарих

Ол 1872 жылы Түркияның Маниса қаласында дүниеге келді. Әке-шешесі оны Тибериядағы ешиваға жіберді, содан кейін орта білім алу үшін француз лицейінде оқыды және Стамбулда ислам құқығы бойынша диплом алды. Кейін ол Париждегі раввиндік академияға түсіп, «семиха» алды. Сонымен қатар, ол Сорбоннаның Шығыс тілдері мектебінде тіл білімі, тарих және философияны оқыды. Константинопольге оралғаннан кейін Нахум Түркия әскери академиясында түрлі оқытушылық қызметтер атқарды. Сол жерде ол 1908 жылы билікке келген «Жас түріктер» қозғалысының көптеген көшбасшыларымен танысты. 1909 жылы Нахум Мұса Левиден кейін Осман империясының Хахам Баши, яғни бас раввині болды. «Нахум қоғамдық институттарды қайта жаңғыртуға көп күш жұмсады. Ол «El Tiempo» газетінің редакторы Дэвид Фреско тұлғасында ынталы жақтас тапты, бұл газет ладино тілінде шығарылып, түрік реформаторларының саяси ұстанымдарын қолдады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Осман империясының АҚШ-тағы елшісі болып тағайындалуға тырысты, бірақ бұл лауазымды иелене алмады». 1950 жылдар шамасында 78 жасқа келгенде Нахум толығымен соқыр болды, бірақ міндеттерін орындай беруге тырысты. Ол «Шаар Ха Шамайым» синагогында қызметін жалғастырды және еврей Киелі кітабынан және раввиндік мәтіндерден ұзақ цитаталарды жатқа айта алды. Алайда, ол Мысыр яһудилерінің күйреуіне байланысты үлкен күйзеліске түсті. Денсаулығы нашарлап, 1960 жылы 88 жасында қайтыс болды. Ол Каирдің сыртындағы Бассатин зиратына жерленді. Нахумның жерлеу рәсіміне мыңдаған адам қатысты, оның ішінде көптеген мұсылмандар мен христиандар болды. Келесі онжылдықтарда зираттың көп бөлігі қиратылып, ұлықталды. Раввин Нахумның қабірі қазір басып алушылармен мекенделген.