Кіріспе

17 ғасырдың позек раввині Яир Хаим Бахарах (1639, Липник-над-Бечва, Моравия – 1702; сонымен қатар «Хавос Яир» немесе «Хавот Яир» еңбектерімен танымал) – 17 ғасырдың неміс раввині және маңызды позек, өмірінің басында Кобленцте, ал қалған уақытын Вормс және Майнц қалаларында өткізді. Оның әжесі Ева Бахарах Праганың Махаралдың немересі болса, әкесі Мозес Самсон Бахарах және әкесінің әкесі Вормстың раввиндері қызметін атқарған.

Өмір

Ол 1638 жылы Липникте дүниеге келді; тағы бір мәлімет бойынша, ол 1628 жылы Магерсбродта туған. Оның шын аты Хайым еді, ал Яир есімі аурудан кейін қосылды. 12 жасында әкесімен бірге Вормсқа көшті, әкесі сол қаланың раввині болып тағайындалған еді. 23 жасында раввин дәрежесін алды және біраз уақыт Майнц қаласының раввині болды. 1666 жылы Кобленц қаласының раввині болып сайланды, бірақ 1669 жылы Вормсқа қайтып келді. 1689 жылы Француздардың тоғыз жылдық соғысы кезінде Вормс қауымы қиратылды, соның салдарынан Бакарах 10 жылға қаладан кетуге мәжбүр болды. Кейін қала қайта жаңартылды. 1699 жылы ол Вормс қаласының раввині болып тағайындалды, бұл қызметте оның әкесі мен атасы бұрын қызмет еткен еді. Ол 1702 жылы қайтыс болғанға дейін үш жыл ғана осы лауазымда болды. Оның қабір тасына жазылған жазу "Бізді Раббинудың нұрының жоғалуынан зор және қараңғы үрей қамшиды" деген сөздермен басталады.

Шығармалары

Бахарах «Яир ауылдары» ("Chavos Yair") атты респонса жинағының авторы болды, осы атпен ол көбінесе танымал (алғаш рет 1699 жылы Майндағы Франкфуртта жарық көрді); оның атауы оның әжесі Чаваға, сондай-ақ Сандар кітабының 32:41-тарауында және еврей Киелі кітабының басқа жерлерінде айтылған жерге сілтеме жасайды. Басқа еңбектерінің ішінде «Мекор Хайим» бар, ол «Шүлхан Арухқа» негізгі түсіндірме ретінде жоспарланған, бірақ Бахарах «Таз» және «Маген Авраам» сияқты басқа түсіндірмелер пайда болғанын білген соң оны қайтарып алды. Ол әлі күнге дейін аймақ пен дәуірдің минагимдері (дәстүрлері) туралы маңызды дереккөз саналады. Бахарах сонымен қатар раввин Аарон Теомим Франкельдің «Мате Аарон» еңбегін сынаған туынды жазды. Онда Бахарах өз заманының раввиндері арасында кең таралған пилпул әдістемесін қатаң сынады. Халахи білімінен өзге, ол барлық ғылымдарды, музыканы, тарихты толық меңгерген және поэзия жазған. Ол көптеген тақырыптарды қамтитын 46 томдық «Яир Несив» энциклопедиясын жинақтады, ол әлі жарияланбаған. 1982 жылы оның маңызды еңбегі «Мекор Хайим» «Махон Йерушалаим» баспасынан өлімінен кейін жарық көрді және 2018 жылы қайта басылды.

Ерекше көріністер

Бачарактың каббалаға деген көзқарасы күрделі болды. Ол Каббаланың өте қасиетті екеніне сенгенімен, сонымен қатар ол үлкен діни қауіп төндіретінін, демек оны тек өте тақуа адамдар ғана және тек ұстаздың басшылығымен зерттеу керек деп санады. Бахарак өз жауаптарында, бір қарапайым адамның одан дұға кітаптарында жиі кездесетін каббалалық формулаларды түсіндіруін сұрағанын айтады. Бахарак жауап беруден бас тартты, ал оған талап еткенде, түсіндірмесіз екенін ғана мәлімдеді. Каббаланың терең зерттелуіне қарсы болғанымен, Зохарды қарапайым оқуға ынталандырды, ал оның көптеген жазбаларында каббалалық сілтемелер кездеседі.