Кіріспе

Канадалық саясаткер сэр Антуан Аймэ Дорион (17 қаңтар 1818 – 31 мамыр 1891) – француз канадтық саясаткер және құқықгер.

Алғашқы жылдар

Дорион 1837-1838 жылдары патриоттарға көңіл білдірген либералды құндылықтарды ұстанған отбасында Сте-Анн-де-ла-Перадта дүниеге келді. Оның әкесі, саудагер Пьер Антуан Дорион 1830-1838 жылдары Төменгі Канаданың заң шығарушы жиналысында Патриот партиясының өкілі болды. 1830-1837 жылдары Николе семинариясында оқығаннан кейін, жиырма екінші жылында Монреальге заң оқуға, ұзақ жылдар бойы достығын сақтаған көрнекті адвокат Ком Серафин Шерьеге барды. 1842 жылдың 6 қаңтарында ол провинцияның адвокатурасына қабылданды, М. Шерьемен серіктес болды және бірнеше жылдың ішінде мамандығында жоғары деңгейге жетті.

Саяси өрлеу

Дорион Канаданың реформашыл партиясын ертеден қолдаған либерал отбасынан шыққан. Әкесінен өзге, оның анасының әкесі 1819 жылдан 1830 жылға дейін Заңнамалық Ассамблеяда Сент-Морис округін өкілдік еткен. Дорион заң оқуын бастағанда Канада Төменгі Канада мен Жоғарғы Канада арасындағы өкілдік тепе-теңдігі үшін күреске түсіп жатқан. Луи Ипполит Лафонтен мен Роберт Болдуин 1848 жылы шешуші саяси жеңіске жетіп, жауапты үкімет құрғанмен, олар қолданыстағы институттарды дереу құлатуға тырыспады, ал 1851 жылы басқару Фрэнсис Хинкс пен Августин Норберт Моринге жүктелді. 1854 жылғы сайлаулар Либералдық партия қатарына жаңа реформаторлар келтірді. Дорион Канада провинциясы атынан Монреаль қаласынан құрамына сайланды және партия басшысы болып тағайындалды. Аллан МакНаб басшылығындағы коалициялық үкімет жағдайды түсіндіргендей болды, бірақ 1856 жылға қарай Жоғарғы Канаданың ықпалы артты, ол мемлекеттік кіріске үлкен үлес қосып, пропорционалды өкілдік талап етті. Дорион Канадаға қатысты федерация принципін дұрыс түсінген, бірақ ол бұл идеяны іске асырмады, және оның жақтастары оның ұсынатын тиімді шараларды жүзеге асыруға жеткілікті күшті болған жоқ.

Үкімет

1858 жылы Дорион Clear Grit партиясының жетекшісі Джордж Браунмен (канад саясаткері) бірге Канада провинциясының премьер-министрі қызметін атқарды, бірақ үкімет үш күннің ішінде құлап кетті. 1863 жылдан 1864 жылға дейін Дорион тағы да премьер-министр болды, бұл жолы Джон Сэндфилд Макдональдпен бірге, сонымен қатар Бас прокурор лауазымын да атқарды, бірақ 1864 жылы Браун, Джон А. Макдональд және Джордж Этьен Картье құрған Ұлы коалиция үкіметіне қатысудан бас тартты. 1864 жылғы Квебек конференциясынан кейін ол ұсынылған Канада Конфедерациясын сынап, Төменгі Канададағы жобаға қарсы күресті жетектеді. Ол Parti Rouge партиясының да басшысы болды және Конфедерация іске асырылса, провинциялар өз билігінен айырылады деп есептеді. Ол Нью-Брансуик, Нова-Скотия және Принс-Эдуард аралының орталық үкімет астында бірігуіне қарсы болды. Дорион 1864 жылғы манифест, 1865 жылдан 1867 жылға дейінгі көптеген мақалалар және Төменгі Канададағы оппозициялық жиналыстарға қатысу арқылы конфедерацияға наразылығын білдірді.

Төменгі палата

Дегенмен, Конфедерация шындыққа айналған кезде Дорион Хохелага округінен Канаданың жаңа Өкілдер палатасына либералдық депутат ретінде сайланды. Ол Нейпервилл округінен үш рет қатарынан қайта сайланды және 1873 жылдың 7 қарашасынан бастап Александр Маккензидің либералдық үкіметінде Әділет министрі қызметін атқарды. Қызмет еткен алты айдың ішінде ол 1874 жылғы Сайлау заңы мен Даулы сайлаулар туралы заңды қабылдады. Дорион 1873 жылы Тынық мұхитындағы сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптауларды тергеу үшін Джон А. Макдональд тарапынан парламенттік комиссияға тағайындалды. 1874 жылдың 1 маусымында ол Квебек Корольдік сотының бас судьясы болып тағайындалды. 1891 жылы қайтыс болғаннан кейін Монреальдегі Нотр-Дам-де-Ньеж зиратына жерленді.

Құрметтер

1878 жылы Дорион барондыққа ие болды. Канаданың Квебек провинциясының Отауа аймағындағы Дорион муниципалитеті оның құрметіне аталған (бірақ кейін Каяман деп аталды).

Отбасы

1848 жылы Дорион Монреальдік доктор Жан Батист Трестлер мен Эулали Делильдің қызы Ифигенияға үйленді.