Кіріспе

Француз суретшісі Луи Франсуа, Барон Лежун (3 ақпан 1775, Страсбург – 29 ақпан 1848) – француз генералы, суретші және литограф. Оның естеліктері жиі қайта басылып шығады және оның аты Триумф аркасына қашалған.

Өмір

Ол Жан Виктор Бертинмен бірге Пьер Анри де Валенсиеннің шеберханасында сурет салуды оқыды, бірақ 1792 жылы Париждегі «Compagnie des arts» еріктілер жасағына қосылу үшін шеберхананы тастап кетті. Сол жылы Вальми шайқасында алғашқы отқа түсті. Ол 1-ші Арсенал батальонының сержанты болды және 1793 жылы Ла-Фердегі артиллерияға ауысты, Ландеси, Ле-Кесно және Валенсиен қалаларын қоршауға көмектесті. Валенсиенде ол генерал Якобтың жеке хатшысы болды, содан кейін инженерлерге тіркелген лейтенант ретінде 1794 жылғы Голландия науқаны мен 1795 жылғы науқанға қатысты. 1798 жылы депоға шақырылып, емтихандарды сәтті тапсырды және инженерлерге тіркелген капитан болды. 1800 жылы маршал Бертьеге жеке хатшы болып тағайындалды, осы лауазымды 1812 жылға дейін сақтап, Наполеонның барлық негізгі науқандарына белсенді қатысты. Испанияда жараланып, тұтқынға алынды. Маренго шайқасынан кейін толыққанды капитан, ал Аустерлиц шайқасынан кейін батальон командирі болды, сондай-ақ Легион құрметі орденінің рыцары және Сарагоса қоршауында полковник атанды. 1806 жылғы неміс науқаны оны Мюнхенге жеткізді, онда ол литографияны ойлап тапқан Алоис Сенфельдердің шеберханасына барды. Лежун жаңа әдістің мүмкіндіктеріне қызығушылық танытты және сол жерде өзінің әйгілі казак суретін тасқа түсірді (C. және ~f. Сенефелдер, 1806). Кешкі асын ішіп отырғанда, аттары жегілген және оны Парижге қайтаруға дайын тұрғанда, жүздей дана басылды, олардың біреуін ол кейін Наполеонға ұсынды. Литографияның Францияға енгізілуіне Лежун зор үлес қосты. 1812 жылы Францияның Ресейге басып кіруі кезінде ол бригада генералы және Даву штабының бастығы болып тағайындалды. Беті аяздан зардап шеккен Лежун Ресейден қайтарылғанда лауазымын тастап кетті және Наполеонның бұйрығымен тұтқындалды. 1813 жылдың наурыз айында босатылып, Ильрия провинцияларына жіберілді, кейін маршал Оудиноның бұйрығымен армияға қайта қосылып, оның штаб бастығы болды. Саксония науқаны кезінде Лежун Луцен шайқасында (1813), Шпрей өзенін кесіп өтуде және Баутцен шайқасында болды. Ол Легион құрметі орденінің офицері және Баварияның Максимилиан орденінің командирі атанды. Хойерсверда шайқасында Бюлов корпусы жазықтағы алаңда тұрған 12-ші корпусты жойғанда, Лежун (ұрлану қаупінен сақтану үшін) бір батальонмен, генерал Вольфтің кавалериясымен және алты 12 фунттық зеңбірекпен жаудың қатарына батыл кірді. Осылайша ол пруссиялық артиллерияның барлығын талқандап, маршал Оудино мен оның армиясын құтқарды. Бірнеше рет жараланып, соңғы рет Ханауда жарақаттанды, ол 1813 жылдың қарашасында 20 жылдан астам қызмет еткеннен кейін армиядан кетуге рұқсат алды. Армиядан кеткеннен кейін ол сурет салуға өмірін арнады. 1808 жылы Ганноверде алғашқы грант алғаннан кейін, ал 1810 жылы Вестфалияда екінші грант алғаннан кейін, ол 1810 жылы Империя бароны атанды. Леопольд орденінің кресінің мүшесі болған Лежун Людовик XVIII-дің бұйрығымен Сент-Луи орденінің рыцары және 1823 жылы Легион құрметі орденінің командирі болды. Ол 1818-1824 жылдары Бурбондар тұсында армияға қайта оралды, 1831 жылы Жоғарғы Гароннаның қолбасшысы болды. 1821 жылдың 2 қыркүйегінде ол генерал Мариус Клэридің әпкесі және Жан Батист Бернадотқа үйленген Швеция патшасы Дезире Клэридің немересі Луиза Клэриге үйленді. 1824 жылы Швеция патшасы Лежунге «Қылыш» орденінің үлкен кресін сыйлады. 1837 жылы ол Тулузадағы Эколь де де Бэкс Артс және өнеркәсіп мектебінің директоры болды, 1841 жылы қаланың мэрі болды және 73 жасында жүрек соғысынан қайтыс болды.

Шығармалары

Ол өзінің тәжірибелеріне сүйене отырып, маңызды соғыс суреттерінің сериясын жасады. Ол бояуларын өзімен бірге майданға алып жүрді және оның танымалдылығы жұмысының шындыққа жақындығы мен күштілігінен туды, олар көбінесе майданнан жасалған эскиздер мен зерттеулер негізінде орындалды. Оның туындылары "шайқас оқиғаларының толық панорамасын ұсынатын" жоғары перспективасымен белгілі. Оның соғыс суреттері Лондонның Египет залында көрсетілгенде, оларды қызығушылық танытқан көпшілік көрермендерден қорғау үшін қоршау қойылды. Ол 1819 жылы зор табысқа ие болған Гиссандо шайқасы мен өзінің шедеврi – Бородино шайқасын суреттегенімен ең танымал. Оның көптеген соғыс суреттерін Жак Жозеф Койни мен Эдме Бовине кескен. Ол сонымен қатар француз императорлық армиясының формаларын, мысалы, Мурат басқаратын Бергтің уланшылары мен Бертьедің жанындағы офицерлерінің формаларын зерттеді. Оның маңызды туындыларының ішінде: Карл X-тің 6 маусым 1825 жылы Парижге кіруі (Карл X-тің тәж киюінің құрметіне, Версальде); Пруссия соғысының эпизоды, 1807 жылғы қазан айында Дуай мұражайында; Маренго (1801); Лоди, Табор, Абукир (1804); Пирамидалар (1806); және 1795 жылғы Рейн өткелі (1824).

Көркем шығармаларда

Тарихи роман "Шабуылда" Лежен – басты кейіпкер.