Кіріспе

Ғибадатхана дүкендері немесе еврейше көпше hanuyot (חנויות) – Иерусалимдегі ғибадатханаға жақын орналасқан ғимараттар. Олар Бабыл Талмудында (B. Шаббат 15а, B. Рош Хашана 31а; B. Авода Зара 8б) еске алынған. Талмудта айтылғандай, 70 жылы ғибадатхана қирағанға дейін Синедрион ғибадатхана дүкендеріне, hanuyot-қа көшіп өткен. "Hanuyot" деген көпше сөз қазіргі еврей тілінде "дүкендер" деген мағынаны білдіреді. Hanuyot-ты ғибадатхана қазынасынан немесе Еврей Киелі кітабында аталған Иерусалим ғибадатханасының астық қоймасынан (אוצר 'отар) ажырату қажет. Талмуд мәліметінше, hanuyot діни қызметкерлер мен леуіліктердің ғибадатхананың күнделікті жұмысы үшін қажетті құрал-жабдықтарын сақтаған жері болған. Hanuyot таудың оңтүстік жиегінде орналасқан, жалғыз бөлмеден тұрады, ұзындығы шамамен 305 метр, ені 32 метр. Оның қабаттары 30 метр биіктікте болған. Мазар (1975) hanuyot-ты Ирод Ұлының ғибадатхана тауын кеңейтудің оңтүстік жағында салған Корольдік стоамен (базиликамен) байланыстырады. Рим үкіметі Синедрионның билігін шектегенде, шамамен 30 жылы Синедрион азараның (Таспен қашалған бөлме) ішіндегі бөлмелерінен hanuyot-қа (Талмуд Рош ха Шана 31а) көшіп өткен. 70 жылы римдіктер hanuyot-ты ғибадатханамен бірге қиратқан. Ғибадатхана толығымен қирағаннан өзгеше, hanuyot-тың маңызды бөлігі қираудан аман қалған болуы мүмкін, себебі қазіргі Әл-Ақса мешітінің құрамында ислам архитектурасынан бұрынғы ежелгі Коринф бағаналарының қатарлары бар.