Үй кинофильмдерінің тарихы және форматтары

Кіріспе

Ciné film немесе cine film – Ұлыбританияда және тарихи тұрғыдан АҚШ-та үй фильмдері үшін қолданылатын 8 мм, Super 8, 9,5 мм және 16 мм кинофильм форматтарын атауға қолданылатын термин. Бұл әдетте 35 мм немесе 70 мм фильм сияқты кәсіби форматтарға сілтеме жасау үшін қолданылмайды және кез келген бейне форматқа қолданса, қате болады. АҚШ-та "кинофильм" – барлық форматтар үшін жиі қолданылатын бейресми термин, ал "қозғалыс суреті фильм" – ресми термин. Cine film сөзбе-сөз "қозғалатын" фильмді білдіреді, ол грек тіліндегі "kine" (қозғалыс) сөзінен шыққан; сонымен қатар ол ағылшын-француз сөзі кинематографтан, яғни "қозғалатын сурет" деген мағынаны білдіреді. Бұрын үлкен форматтарды қолдануға талпыныстар болғанмен, 1920 жылдардың басында 9,5 мм және 16 мм форматтарын енгізу, кәсіби түсірілген фильмдердің жалдамалы "үйге арналған" көшірмелерін көрсету практикасын енгізуге мүмкіндік берді. Бұл көшірмелер, әсіресе толық метражды фильмдерде, түпнұсқадан әлдеқайда қысқартылып жасалған. Ең маңыздысы, бұл жаңа кинофильм өлшемдері демалыс сапарлары, отбасылық жиналыстар және үйлену тойлары сияқты күнделікті оқиғаларды түсіруге арналған әуесқойлық "үй фильмдерін" жасау үшін алғашқы практикалық форматтар болды. Көңіл көтеру үшін ғана түсірілген әуесқойлық драмалар мен комедиялар да түсірілді, олар көркемдік құндылығына ешқандай талап қоймады. Кәсіби кинооператорлар кейде шығындарды үнемдеу немесе ерекше эстетикалық эффект алу үшін кинофильмді қолданды. 16 мм фильм түсіру – тек әулетті адамдардың ғана қолынан келетін қымбат хобби болды. 9,5 мм формат пленканы тиімдірек пайдаланды және оның бағасы шамалы төмен болды. 1932 жылы енгізілген 8 мм формат 16 мм форматқа қарағанда төрт есе аз пленка жұмсады және үй фильмдерін көптеген адамдар үшін қолжетімді сән-салтанатқа айналдырды. Соңында 16 мм формат коммерциялық, білім беру және өнеркәсіптік мақсаттарда, кіші экрандарда қанағаттанарлықтай өткір және жарқын кескінді беретін 35 мм фильмге арзан, ықшам балама ретінде кеңінен қолданыла бастады. Кинофильмдер кеңінен қолжетімді болғандықтан, жануарлардың мінез-құлқы мен адамның жүріс-тұрысын бақылау сияқты ғылыми деректерді жазу үшін де пайдаланылды. Кейбір жағдайларда, мысалы, сұйық динамикасын зерттеуде, кинофильмге үй фильмдерінде қолданылатын жылдамдықтан жоғары жылдамдықпен жазылды. 1970 жылдардың ортасында Betamax және VHS үй видеомагнитофоны енгізілді. Бұрын тек ең бай әуесқойлардың ғана қолынан келген түсті бейнекамералар біртіндеп арзандап, кішірейді. Батареямен жұмыс істейтін видеокамералар жазғыш құрылғы мен камераны бір портативті, ықшам және қолжетімді бірлікке біріктірді. 1980 жылдардың басында бір сағаттық бос видеотаспаның құны 8 мм фильмнің үш минуттық 50 футтан аспайтын ролінен артық болмады, бұл негізінен соңғысының химиялық өңдеуіне байланысты шығындардың салдары болды. Кинофильмнің жазғысы бұқаралық нарықтағы тауар ретінде аяқталды, бірақ тіпті 2010 жылдардың басында жоғарыда аталған барлық фильм форматтары әлі де жаңа пленка мен өңдеумен қолдау көрсетілді, бірақ тек өте аз мамандандырылған жеткізушілерден ғана. Кинофильмдер қазір ескірген формат болғандықтан, кейбір компаниялар бұл фильмдерді DVD сияқты заманауи форматтарға аударатын қызметтер ұсынады, ал хоббистер өздігінен жасалған жабдықтармен ауыстырудың жолдарын ойлап тапты.

Ciné film or cine film is the term commonly used in the UK and historically in the US to refer to the 8 mm, Super 8, 9.5 mm, and 16 mm motion picture film formats used for home movies. It is not normally used to refer to professional formats such as 35 mm or 70 mm film, and is incorrect if applied to any video format. In the US, "movie film" is the common informal term for all formats and "motion picture film" the formal one. Cine film literally means "moving" film, deriving from the Greek "kine" for motion; it also has roots in the Anglo French word cinematograph, meaning moving picture. Although there had been earlier attempts, typically employing larger formats, the introduction of the 9.5 mm and 16 mm formats in the early 1920s finally succeeded in introducing the practice of showing rented "play at home" copies of professionally made films, which, in the case of feature length films, were usually much shortened from the originals. More significantly, these new cine film gauges were the first truly practical formats for making casual amateur "home movies" of vacation trips, family gatherings, and important events such as weddings. Amateur dramas and comedies were sometimes filmed, usually just for fun and without any aspiration to artistic merit. On occasion, professional filmmakers employed cine film for cost saving reasons, or to evoke a particular aesthetic effect. Amateur 16 mm film making was an expensive hobby limited to the affluent. The 9.5 mm format made more efficient use of film and was not quite so costly. The 8 mm format, introduced in 1932, consumed only one quarter as much film as 16 mm and finally made home movies a reasonably affordable luxury for the many. Eventually, the 16 mm format came to be used mostly for commercial, educational and industrial purposes as a cost cutting, compact alternative to 35 mm film that produced an acceptably sharp and bright image on smaller screens. Cine film, being commonly available, was also used to record scientific data, such as observations of animal behaviour and human gait. In some cases, such as studies of fluid dynamics, recording was done onto cine film at higher speeds than those used in home movies. In the mid 1970s, Betamax and VHS home videocassette recorders were introduced. Color video cameras, previously beyond the financial reach of all but the richest amateurs, gradually became cheaper and smaller. Battery powered camcorders combined the recorder and the camera into one portable and increasingly compact and affordable unit. By the early 1980s an hour of blank videotape cost no more than a three minute 50 foot roll of 8 mm film, in substantial part because of costs associated with the latter's chemical processing. The writing was on the wall for cine film as a mass market item, though even in the early 2010s all the film formats mentioned above were still supported with new film stock and processing, albeit only from a very few specialist suppliers. Since cine film is now an obsolete format, some companies offer a service whereby these films are converted to modern formats such as DVD, and hobbyists have devised ways of performing the transfer with do it yourself equipment.