Кіріспе
Swartberg таулары (африкаанс тілінде "қара тау") – Оңтүстік Африканың Батыс Кейп провинциясындағы тау тізбегі. Ол шамамен шығыс-батыс бағытында Кіші Карудың солтүстік жиегімен созылған екі негізгі тау тізбегінен тұрады. Тау тізбегінің солтүстігінде Оңтүстік Африканың тағы бір ірі жартылай шөлді аймағы – Ұлы Кару жатыр. Swartberg тауларының көп бөлігі 2000 метрден биік, осылайша олар Батыс Кейптегі ең биік таулар болып табылады. Бұл сонымен қатар, шамамен 230 км-ге созылатын, батыстағы Лэйнсбургтен оңтүстікке қарай, шығыстағы Уиллоумор мен Юниондейл аралығына дейін жалғасқан ең ұзын тау тізбектерінің бірі. Геологиялық тұрғыдан, бұл таулар Кейп қатпарлы белдеуінің құрамына кіреді. Swartberg тауларының көп бөлігі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген.
The Swartberg mountains (black mountain in Afrikaans) are a mountain range in the Western Cape province of South Africa. It is composed of two main mountain chains running roughly east–west along the northern edge of the semi arid Little Karoo. To the north of the range lies the other large semi arid area in South Africa, the Great Karoo. Most of the Swartberg Mountains are above 2000 m high, making them the tallest mountains in the Western Cape. It is also one of the longest, spanning some 230 km from south of Laingsburg in the west to between Willowmore and Uniondale in the east. Geologically, these mountains are part of the Cape Fold Belt. Much of the Swartberg is part of a UNESCO World Heritage Site.
Екі диапазон
Швартберг тауы екі ресми атағы бар жотадан тұрады: Кіші Швартберг және Үлкен Швартберг таулары.
Клейн Швартберге
Кіші Швартберг екеуінің арасындағы батысқа орналасқан тау. Қызығы, осы тау жотасы ең биік, оның ішінде провинцияның ең жоғары нүктесі – 2325 метрлік Севевеекспоортпик (Жеті апталық шатқалы шыңы). Әйгілі Тауэркоп (Сиқырлы шың) 2189 метрлік биіктіктегі Ладисмит қалашығының үстінен көтеріледі. Шыңның атауы оның жарылған шыңынан шыққан, аңыз бойынша, бір кезде сиқырмен тілініп, содан кейін молния соққан деседі.
Грот Швартберге
Үлкен Швартберг шығысқа қарай орналасқан, ал екі тау тізбегін бөлетін шекара – Гамка өзені, ол тау тізбегінен тікелей шатқал арқылы өтеді. Бұл бөлік, биіктігі шамамен бірдей, бірақ сәл төмендеу, ең биік нүктесі Tierberg (Леопард тауы) – 2132 метр. Бұл таулар Швартберг тауларының оңтүстік беткейімен 300 шақырымға созылған жарық бойындағы көтерілу нәтижесінде ашылған әктас негізгі жыныстарында орналасқан Кангго үңгірлеріне мекен. Бұл Оңтүстік Африкадағы ең танымал жер асты жүйесі, Оудсхорн қаласының солтүстігінде орналасқан.
Тау үңгірлері
Швартберг жотасын бірнеше жолдар кесіп өтеді, және олар негізінен олардың арасынан өтетін таңғажайып геологиялық құрылымдарымен, сондай-ақ осы жолдарды салуға қажетті инженерлік дағдылармен әйгілі.
Меирингспорт (1858)
Алғашқы өткел салынғанға дейін бұл таулар дерлік еңбегімен жеңілуге тиіс еді, және Ұлы Каруды Кіші Карудан және жағалаудан бөліп тұрды. Джон Молтено, Бофорт-Вест кәсіпкері (кейін премьер-министр) Эндрю Бэйн және Томас Бэйнмен бірге алғашқы болып өткелді іздестірді. Олар 1854 жылы Бофорт-Весттен атпен бір апталық сапарға шығып, тау жолынан өтіп, маршрутты жоспарлады. Өткел 223 жұмыс күні ішінде салынды, бұл сол дәуірдегі ең тамаша инженерлік жетістіктердің бірі болды. Бұл сонымен қатар Кейп колониясының ішкі аймақтары үшін үлкен экономикалық қадам еді. Мысалы, 1870 жылға қарай елдің жүн экспортының сегізден бірі Меирингспорт арқылы өтті. Меирингспорт өзен арнасын пайдаланып, Швартберг таулары арқылы салынған жолмен өтуге мүмкіндік береді. Бұл өткел оңтүстіктегі Де-Раст қаласын солтүстіктегі Кларструм қаласымен байланыстырады. Сонымен қатар, ол керемет тас формациялары арқылы әдемі саяхат жасауға мүмкіндік береді және жыл сайынғы жарты марафонның өтетін орны болып табылады, ол Де-Раст қаласында аяқталады. Қазіргі заманғы жаңарулар тау жолынан өтуге арналған бірнеше жаңа бағыттардың ашылуын білдіреді.
Севиекспорт (1862)
Бұл асу Кляйн-Швартберге тауларының қашықтағы батысында орналасқан, солтүстіктегі қазіргі Лаингсбург қаласын және "Руинке асуын" оңтүстікке қарай Кіші Карумен байланыстырады. Ол бастапқыда инженерлердің қатысуынсыз, тек сотталғандардың күшімен салынды. Жұмыс 1859 жылы басталды, ал кейін Адам де Шмидт басқаруға алды. Ол 1862 жылы аяқталып, пайдалануға берілді.
Швартберг асуы (1888)
Ең танымал – оңтүстіктегі Оудсхорн мен солтүстіктегі Принс-Альберт аралығында орналасқан Швартберг асуы. Швартберг асуын Томас Бэйн салған, ол атақты Эндрю Геддес Бэйннің ұлы, Bain's Kloof Pass және тағы да көптеген асуларды салған адам. Ол сотталғандардың еңбегімен салынды және 1888 жылдың 10 қаңтарында ашылды. Асу асфальтталмаған, жаңбырдан кейін қауіпті болуы мүмкін, бірақ солтүстікке қарай Кіші Кару мен Үлкен Карудың көріністерін, сондай-ақ ерекше геологиялық құрылымдарды ұсынады. Швартберг – «әлемдегі ең жақсы ашық қатпарлы тау тізбектерінің» бірі деп есептеледі, және бұл асудың солтүстік жағында жақсы көрінеді. Асу бойындағы өсімдіктер әлемі ерекше қызығушылық тудырады, себебі Швартбергте жүздеген түр кездеседі. Сонымен қатар, кейбір тік бұрылыстарды қолдау үшін жасалған құрғақ тас қалау жұмыстары да назар аударуға лайық. Швартберг арқылы асфальтталған жол шығысқа қарай, Мейрингспорт арқылы бар. Принс-Альберт жыл сайынғы Швартберг асуының жартылай марафонын өткізеді. Жарыс жолы қаладан шығып, екі жағында тік жартастар мен таулармен шектеліп, Швартберг асуына дейін созылады. Бұл бұрмаланған тау жыныстары әдемі де, таңғажайып та көрінеді. Бұл жарыс әдетте мамыр айының бірінші сенбісінде, Зәйтүн фестивалімен бірге өткізіледі.