Хань әулетіндегі патшалықтар мен тәуелсіздік күресі
Kings of the Han dynasty
Хан әулетінің патшалықтары: Лю Бан генералдарын патша ретінде тағайындады. Есімдері бөлінді – «тең есімді» және «әр түрлі есімді» патшалар. Қытай тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лю Бань Сян Юды жеңіп, өзін Хан әулетінің императоры деп жариялағаннан кейін, ол Сян Ю практикасын ұстанды және көптеген генералдарды, дворяндарды және император туыстарын патшалар ретінде тағайындады. Бұл атақ Шан және Чжоу әулеттерінің билеушілерімен, сондай-ақ Соғыс жағдайындағы мемлекеттердің басшыларымен бірдей болды. Әр патшаның өзіндік жартылай тәуелсіз патшалығы болды. Бұл Цинь династиясының саясатынан өзгешелік болды, ол Қытайды тұқым қуалаушы емес әкімдер басқаратын округтерге бөлген. Патшалар екі топқа бөлінді: yìxìng wáng, яғни сөзбе-сөз "басқа тегі бар патшалар", және tóngxìng wáng, яғни сөзбе-сөз "бір тегі бар патшалар", демек императорлық Лиу тегі. Бастапқы патшалардың барлығы yìxìng wáng болды, ал көптеген tóngxìng wáng алынып тасталған yìxìng wáng-тың бұрынғы аумақтарында құрылды. yìxìng wáng Хан империясына айқын қауіп төндірді, сондықтан Лю Бань және оның мұрагерлері оларды мүмкіндігінше тез басып тастады: олар б.з.д. 157 жылға қарай жойылды. tóngxìng wáng бастапқыда өздеріне еркіндік берілді, бірақ 154 жылы Жеті мемлекет көтерілісінен кейін олардың тәуелсіздігі шектелді. Ақырында олар дербестігінің көп бөлігін жоғалтты. Осы себепті, бұл атақ кейінірек династия патшаларына қатысты "принц" деп аударылады, олардың билеуші үйге байланысын және бұрынғы вассалдық патшалықтардың қалдық сипатын көрсетеді.
After Liu Bang defeated Xiang Yu and proclaimed himself emperor of the Han dynasty, he followed the practice of Xiang Yu and enfeoffed many generals, noblemen, and imperial relatives as kings , the same title borne by the sovereigns of the Shang and Zhou dynasties and by the rulers of the Warring States. Each king had his own semi autonomous kingdom. This was a departure from the policy of the Qin dynasty, which divided China into commanderies governed by non hereditary governors. The kings were divided into two groups: yìxìng wáng, literally "kings of different surnames", and tóngxìng wáng, literally "kings of the same surname", i. e., the imperial surname Liu. All of the initial kings were yixing wang, with many tongxing wang being created on former territories of removed yixing wang. The yixing wang represented an obvious threat to the Han empire, and Liu Bang and his successors suppressed them as quickly as was practical: they had disappeared by 157 BC. The tongxing wang were originally left to their own devices but, after the Rebellion of the Seven States in 154 BC, their independence was curtailed. Eventually they lost most of their autonomy. For this reason, the title is also translated as "prince" when referring to later kings of the dynasty, to reflect both their link to the ruling house and the vestigial nature of the former vassal kingdoms.
Иксинг патшалықтары
Басқа династиялардың патшалары көбінесе Цинь династиясына қарсы көтерілістің қалдықтары еді. Дацзяң көтерілісінен кейін көптеген ақсүйектер көтеріліс жасады. Мұрагерлер, талапкерлер және соғыс басшылары өздерін «патшалар» деп атап, бұрын Цинь басып алған алты мемлекеттің жалғасы ретінде тәуелсіздік алды. Олардың ішінде ең күштісі Чу мемлекеті болды. Бірақ, оның заңды билеушісі Хуай II соғыс басшысы Сян Ю-дың бұйрығымен өлтірілді, ал Сян Ю құрған 18 патшалық оған қарсы көтерілді. Хан патшасы Лю Бан ақырында Чуды жеңіп, жаңа Хан әулетін құрды. Оған қолдау көрсеткен патшаларға өз атақтары мен жерлерін сақтап қалуға рұқсат берілді. Лю Бан генералдары мен жақындары үшін де бірнеше патшалықтар құрды. Бұл патшалықтар номиналды түрде Хан әулетінің билігінде болғанымен, іс жүзінде тәуелсіздікке ие болды және өз аумақтарында, бірнеше округтерді қамтитын, айтарлықтай билікке қол жеткізді. Осы патшалықтар тәртіпсіз болып көрінгендіктен, Лю Бан оларды құлдыратып, соғыстар мен саяси маневрлер арқылы бағындырды. Осылайша көптеген патшалар тақтан түсіріліп, олардың патшалықтары Хан әулетіне қосылды. Өлім алдында император министрлеріне Лиу әулетінен шыққандар ғана патша болатынына ант беруді бұйырды. Бірақ, оның жесірі, император шешен Лю, бұл бұйрықты бұзып, өз туыстарын патша етіп, бірнеше патшалықтар құрды. Олар оның қайтысынан кейін жойылды. Батыс Хан әулетінің соңғы патшасы – Чанша патшасы Цзинь Ву Чжу болды, ол 157 ж.б.д. мұрагер қалдырмай қайтыс болды. Содан кейін Хан әулетінің соңына дейін, 216 ж.б.д. Цао Цао өзін Вэй патшасы деп жариялағанға дейін, хан әулетінен тыс патшалар болған жоқ.
The kings from other dynasties were mostly remnants of the rebellion against the Qin dynasty. Following the Dazexiang Uprising, many noblemen rose in rebellion. Heirs, pretenders, and warlords called themselves "kings" and claimed sovereignty as continuations of the six states previously suppressed by Qin. Among these, Chu was the most powerful. However, its rightful ruler Huai II was assassinated on the orders of the warlord Xiang Yu and the 18 Kingdoms Xiang had formed rose in rebellion against him. Liu Bang, king of Han, ultimately defeated Chu and established the new Han dynasty. The kings who had sided with him were then permitted to maintain their titles and lands. A few other kingdoms were also formed by Liu Bang for generals and favorites. Although nominally under the rule of the Han, these kings were de facto independent and held considerable power within their territories, which could span several prefectures. As these kingdoms proved unruly, Liu Bang gradually subdued them through conspiracies, wars, and political maneuvering. Many were thus deposed and their kingdoms annexed by Han. As he was dying, the emperor ordered his ministers to swear an oath that only members of the royal house of Liu would be created as kings thenceforth. This injunction was violated by his widow, Empress Dowager Lü, who established several kingdoms with her own relatives as kings. They were destroyed after her death. The last king of the Western Han was Wu Zhu, King Jing of Changsha, who died without an heir in 157 BC. After that, there were no kings outside the royal clan until the end of the Han dynasty, when Cao Cao styled himself King of Wei in AD 216.
Тонгсин патшалықтары
"Осы тегі бір патшалар" – Лью әулетінің мүшелері, Хан императорларының ұлдары, бауырлары немесе ұрпақтары болды. Хан императорлары бастапқыда осы патшалықтарды құру арқылы әулетті, әсіресе басқа патшаларға қарсы нығайтады деп ойлады. Бірақ, осы ханзадалар тіпті қауіптірек болды, себебі олар таққа таласуға құқылы еді. Цзин және Ву императорларының тұсында осы күшті ханзадалар бірнеше рет көтеріліс ұйымдастыруға тырысты. Жеті ханзаданың көтерілісінен кейін император Ву патшалықтарды реформалап, оларды жеке-жеке округтерге дейін азайтты және орталық үкімет тағайындаған премьер-министрлерге басымдық берді. Дегенмен, бұл институт әулеттің соңына дейін сақталды.
The "kings of the same surname" were members of the House of Liu, sons, brothers, or descendants of the Han emperors. The Han emperors initially felt that creating these kingdoms would strengthen the house, particularly against the other kings. However, these princes became even more dangerous, as they were eligible to succeed the throne. Several rebellions were attempted by these powerful princes during the reigns of the emperors Jing and Wu. After the Rebellion of the Seven Princes, Emperor Wu reformed the principalities, reducing them to single prefectures and granting superior authority to prime ministers appointed by the central government. The institution continued until the very end of the dynasty, however.
Тақ мұрагері
Хан әулетінің тақ мұрагері - таққа мұрагер. Мұрагер әдетте император мен императрицаның тұңғыш ұлы болған, бірақ бұл міндетті емес. Тақ мұрагерін тағайындау құқығы таққа тиесілі болған, алайда император көбінесе жоғары министрлерінің кеңесін немесе келісімін алуға тиіс болған. Тақ мұрагеріне жеке билік берілмей, оның орнына императормен бірге астанада тұрған. Кез келген ханзада мұрагер атанғанда, оның иелігі мемлекетке қосылып, жойылған. Тақ мұрагерін қызметтен босатуға болады, және мұндай жағдайлар Хан әулеті тарихында бірнеше рет тіркелген.
The Crown Prince in the Han dynasty was the heir apparent to the throne. The Crown Prince was normally the eldest son of the Emperor and the Empress, but not always. The power to nominate the Crown Prince lay with the throne, although the Emperor generally had to obtain the advice or consent of his high ministers. The Crown Prince would not be given a princedom but instead lived with the Emperor in the capital. When a prince became heir apparent, his principality merged with the realm and became extinct. The Crown Prince could be dismissed and this did indeed happen several times in the Han dynasty.