Карло Микельштедтер: Философ, суретші және трагедиялы өмір.

Кіріспе

Италиялық философ және суретші (1887–1910)

Карло Раймондо Михельштадтер немесе Михельштадтер (; 3 маусым 1887 – 17 қазан 1910) – итальяндық философ, суретші және жазушы.

Өмір

Карло Михельштадтер Австро-Венгрияның Гориция және Градиска графлығының астанасы Гориция қаласында Альберт және Эмма Михельштадтердің (туған қызы Луццатто) төрт баласының ең кішісі болып дүниеге келді. Оның ағалары Джино (1877–1909), Эльда (1879–1944) және Паула (1885–1972) болды. Оның толық аты Карло Раймондо (Гедалия Рам) еді. Әкесі Триесттегі Assicurazioni Generali сақтандыру компаниясының жергілікті филиалының директоры болды. Михельштадтерлер – ашкенази текті жоғары орта тапқа жататын еврей отбасы еді. Әпкесі Паула оны бала кезінде қараңғыдан және биіктіктен қорқатын, жаман мінез-құлқы үшін кешірім сұрауға дайын емес, өсекес деп есіне алады. Мектепте ол жыл бойы қасақана және жиі сабақтарды бұзғаны үшін «өте жарамсыз (minder entsprechend)» деп бағаланды. Әкесі сонымен қатар, әдеби мәдениетті дамытуға арналған жергілікті Gabinetto di Lettura Goriziano мәдени бірлестігінің төрағасы болды және ұлын әдебиетті зерттеуге итермеледі. Анасы Эмма Луццатто итальяндық ирредентизмге бейімділігі бар ескі және танымал еврей отбасынан шыққан еді. Оның әпкесі Каролина Луццатто да итальяндық ирредентизмді қолдаушы болды. Карло интроверт бала ретінде танылды, бірақ орта мектепті аяқтаған кезде (Горицияда) ол дарынды, спорттық, зиялы жасөспірімге айналды. Ол Вена университетінің математика факультетіне түсті, бірақ көп ұзамай Флоренцияға көшіп кетті, ол қаланың өнері мен тіліне ғашық болды. Онде ол басқа студенттермен достық қарым-қатынас орнатып, ақырында жергілікті Istituto di Studi Superiori (1905) хаттар факультетіне түсті. Ол грек және латын тілдерін оқыды және дипломдық жұмысы ретінде ежелгі философиядағы сендіру және риториканың философиялық зерттеуін таңдады. 1909 жылы ол Горицияға оралып, дипломдық жұмысын жазуға кірісті. 1910 жылдың күзінде ол жұмысын аяқтады, 17 қазанға дейін қосымшаларын бітірді. Ол өте шаршаған еді және сол күні анасымен ұрысты, себебі ол анасына туған күнімен құттықтамағандығына шағымданды. Жалғыз қалған Карло үйде сақтап тұрған қаптамалы тапаншасын алып, екі оқпен өзін-өзі өлтірді. Оның өзін-өзі өлтіруінің себебі көп талқыланды; кейбіреулер оны оның философиясының табиғи нәтижесі деп санайды, ал енді біреулері оны қандай да бір психикалық аурудың салдары деп есептейді. Флоренциядағы досы, орыс әйелі де, сондай-ақ Америкада тұратын ағасы да өз-өзіне қол жұмсаған. Ол Словениядағы Нова Горица қаласына жақын орналасқан Рожна Долинадағы еврей зиратында жерленген. Оның отбасы еврей болғандықтан, олар Аушвицке жіберілді, тек бір әпкесі Швейцарияға қашып құтылды. Достары мен туыстары оның еңбектерін жариялады және жазбаларын жинады, қазір олар Biblioteca Civica di Gorizia-да сақтаулы. Ол «Көндіру және Риторика» еңбегін ғана емес, сонымен қатар көптеген әңгімелер, пьесалар мен диалогтар жазды; мыңдаған аяқталмаған беттер, олардың көпшілігі тек испан тіліне аударылды.

Carlo Michelstaedter was born in Gorizia, the capital of the Austro Hungarian County of Gorizia and Gradisca, the youngest of four children of Albert and Emma Michelstaedter (née Luzzatto). His older siblings were Gino (1877–1909), Elda (1879–1944) and Paula (1885–1972). His full name was Carlo Raimondo (Gedaliah Ram). His father was the director of the local branch of the Trieste based Assicurazioni Generali insurance company. The Michelstaedters were an Italian speaking upper middle class Jewish family of Ashkenazi origin. His sister Paula remembered him as a child fearful of the dark and heights, stubborn and not at all prepared to apologize for any misbehavior. In school, he was judged "not very suitable (minder entsprechend)" for having intentionally and frequently disturbed the lessons during the year. His father was also the chairman of the Gabinetto di Lettura Goriziano, a local cultural association for the fostering of literary culture, and he pushed his son towards literary study. His mother Emma Luzzatto came from an old and renowned Jewish family of Italian irredentist leanings. His aunt was Carolina Luzzatto, who was also a supporter of Italian irredentism. Carlo was considered an introverted boy, but by the end of high school (completed in Gorizia), he developed into a brilliant, athletic, intelligent youth. He enrolled in the department of mathematics at the University of Vienna, but soon moved to Florence, a city he savored for its arts and language. There he formed friendships with other students, and in the end, enrolled in the department of letters of the local Istituto di Studi Superiori (1905). He majored in Greek and Latin, and selected for his laurea thesis a philosophical study of persuasion and rhetoric in ancient philosophy. In 1909 he returned to Gorizia and set himself to work on the thesis. Around the fall of 1910, he completed his work, finishing the appendices by 17 October. He was very tired, and that day he had a fight with his mother, who complained he had not wished her a happy birthday. Left alone, Carlo took a loaded pistol he kept in the house and killed himself with two shots. The reasoning behind his suicide has been a subject of much debate; some see it as the natural conclusion to his philosophy, others see it as a result of some kind of mental illness. One of his friends from Florence, a Russian woman, had also committed suicide, and also a brother who lived in America. He is buried in the Jewish cemetery in Rožna Dolina near Nova Gorica, Slovenia. As his family was Jewish, they were sent to Auschwitz, only one sister escaped to Switzerland. Friends and relatives published his works and collected his writings, now in the Biblioteca Civica di Gorizia. Not only did he write Persuasion and Rhetoric, but many stories, plays and dialogues; thousands of unfinished pages, most of which have been only translated to Spanish.

Ойлау

Мишельштадтер үшін, жалпы өмір – өмірдің жоқтығы, ләззат құдайымен алданып, шешімсіздікке ұшырап, адамды шындыққа сай емес ләззаттар мен нәтижелермен алдайды. Риторика – жеке адамның, әлсіздердің және қоғамның қағидалары – әлеуметтік өмірді құрайды, онда адам өзінің ләззаты үшін табиғатты және өзін бағындырады. Тек қазіргі сәтте өмір сүру арқылы, әрбір сәт соңғысы секілді, ғана адам өлім қорқынышынан азат болып, Ынандыруға жете алады; яғни, өзін-өзі ұстауға. Мишельштадтер үшін, өмірден бас тарту және әлемге бейімделу – нағыз өлім. Оның ойлары философияда Хайдеггердің, тілді сынауда Витгенштейннің, герменевтикада Дерриданың алдын қорғандары ретінде танылды. Оның философиясының дамуында үш кезең бар. 1905-1907 жылдар аралығында – университет жылдары – Мишельштадтердің ой-өрісіне декаденттік, «Даннунциандық» ықпал тән болды, бірақ жеке тұлға мен қоғам арасындағы қарым-қатынасқа, жеке тұлғаның өзгешелігін шектеуге тырысатын барлық әлеуметтік факторларға үнемі назар аударды. 1907 жылдың соңынан 1908 жылға дейін Мишельштадтер Еуропада трагикалықты зерттеуге маңызды үлес қосты, оны ішкі мағынаны сақтап қалудың, тіршілікті өзгертетін «негіздердің дағдарысына» қарсы тұрудың мүмкін құралы ретінде қарастырды. 1908 жылы Мишельштадтер Италиядағы Генрих Ибсен, Отто Вайнингер, Сципио Слатапер және Джованни Амендола сияқты ойшылдарға қосылды, олар нигилизм ашқан құрымға жауап ретінде «трагикалық ойлауға» бет бұрды. 1909 жылы Платон мен Аристотельдің еңбектеріндегі сендіру және риторика тақырыбында университет диссертациясын жазу міндетіне байланысты Мишельштадтердің ой-өрісі өзгерді – бұл өзгеріс Горицияға оралғаннан кейін де жалғасты. Оның талдауы енді философиялық және күнделікті ойлау формаларына әсер ететін әлеуметтік келісімнің абстракциялық күшіне қарсы тұру мүмкіндігін ұсынуға бағытталды. Оның кейінгі жазбаларында, барлық философиялық көзқарастарды әлеуметтік келісім құрылымында өздерінен қалай абстракцияланатыны (бөтендетілетіні) тұрғысынан талдау қажеттігін түсінгені анық көрінеді. Осы негізде ол мәдениетті субъект жасаған нәрсе ретінде емес, әлеуметтік мінез-құлық ретінде түсінуге келді; бұл эпистемология мен идеологиялық келісім арасындағы қарым-қатынас туралы ойларға жол ашты, олар Лукачтың «Тарих және тап санасы» (1922) еңбегіндегі идеялармен үлкен ортақтыққа ие болды.

For Michelstaedter, common life is an absence of life, narrow and deluded as it is by the god of pleasure, which deceives man, promising pleasures and results that are not real, although man thinks they are. Rhetoric—that is, the conventions of the individual, the weak, and society—comprises social life, in which man overpowers nature and himself for his own pleasure. Only by living in the present as if every moment were the last can man free himself from the fear of death, and thus achieve Persuasion; that is, self possession. Resignation and adapting oneself to the world, for Michelstaedter, is the true death. His thought has been recognized as a precursor of Heidegger in philosophy, of Wittgenstein in the critique of language, of Derrida in hermeneutics. There are three phases in the development of his philosophy. Between 1905 and 1907 – his university years – Michelstaedter's thought was characterized by a decadent, "Dannunzian" influence, albeit with constant attention to the relationship between the individual and society, to everything social that impedes the individual's expression of singularity. From late 1907 through 1908, Michelstaedter made a key contribution in Europe to the study of the tragic as a possible means of salvaging an immanent meaning, a resistant centre to the "crisis of the foundations" that had transformed existence. In 1908 Michelstaedter added his voice to those of Henrik Ibsen, Otto Weininger, Scipio Slataper, and Giovanni Amendola in Italy, who would turn to "tragic thought" as a response to the abyss opened by nihilism. In 1909, catalysed by the task of writing a university thesis on the concepts of persuasion and rhetoric in the works of Plato and Aristotle, Michelstaedter's thought underwent a shift – one that would continue after he returned to Gorizia. His analysis now sought to provide the possibility of resisting the abstracting force that social consensus exercised on both philosophical and quotidian forms of thought. It is clear in his later writings that he understood that all philosophical approaches must be analysed in terms of how they are abstracted (alienated) from themselves within the structures of societal consensus. Building on this foundation, he came to understand culture as societal behavior rather than as something created by the subject; this paved the way for a series of reflections on the relationship between epistemology and ideological consensus that would have more in common with Lukács's ideas in History and Class Consciousness (1922).

Философия

Оның диссертациясы тіл, өмір сүру, әділдік, құтқарылу және институционалдық жағдай сияқты көптеген тақырыптарды қамтиды. Олардың дегенерациясы – азаматтық тәрбие деп аталады, олардың аштығы – прогрестің қозғаушы күші, олардың қорқынышы – мораль, ал олардың зорлық-зомбылығы мен өзімшіл жеккөруі – әділдіктің қылышы. Гегель, Маркс және Шопенгауэрді пайдалана отырып, ол ұйымдасқан қоғамдағы зорлық-зомбылықты және адамның құл ретінде қалай ұсталатынын көрсету үшін тезис жасайды. Гегельдің құл-қожайын диалектикасын қолдану арқылы (кейінірек Гегельді Кожев талдаған), қожайын құлға өмір сүру құқығын береді, осылайша оның зорлық-зомбылығы үшін өмір сүруге құқығы болады және ол тоймас ләззаттар мен қажеттіліктерді іздеуі керек. Табиғатқа қарсы зорлық-зомбылық, ұйымдасқан қоғамда мүлікпен бірге адамға қарсы зорлық-зомбылыққа айналады. Осылайша қоғамда риторика сақталады, өмір заңдармен, адам құқықтарымен, өткен еңбек пен ақшаны пайдалану арқылы үзіліске ұшырайды. Риторика – иллюзиялық жекелік, оған қарсы – инану. Ұйымдасқан қоғам әрбір адам үшін «филопсихияны» бекітеді, яғни өзінің өмірін сүюге, қауіпсіздігіне кепілдік беруге және өлімнен қорқуының рационалды екендігіне сендіреді. Мишельштадтер үшін ерік метафизикалық емес, немесе идеалистік мағынада емес, ол қатаң материалдық. Ол субъектінің материалдық жағдайымен, оның өмір сүретін қоғамымен қалыптасады. Мишельштадтердің еркі субъектінің еркінен асып, оның қажеттілік жағдайын да қамтиды. Бұл – субъектінің қажеттілік күйімен қозғалатын әлемді түсіндіруінің феноменологиялық тәсілі; ол оны шындықты түсіндірудің негізі ретінде өзінің уақытша еркі/қажеттілігін орналастыруға итермелейтін қанағаттанбаушылық күйі. Қажеттілік кезінде субъект барлық шындықты өзінің қажеттіліктерінің сипаттамаларына сәйкес түсіндіреді. Егер бұл механизм жеке адамнан бүкіл қоғамға дейін кеңейтілсе, нәтижесі Мишельштадтер «коррелятивтілік» деп атаған нәрсе болады, яғни, жеке адамдардың өзінің қажеттіліктеріне байланысты нақтылықтағы (соның ішінде басқа субъектілерді) барлық нәрсені және осылайша «пайдалы» үшін аннексиялауға болатын объектілер ретінде көретін қарама-қайшы еріктер жүйесі.

His thesis deals with many themes including language, existence, justice, salvation and the institutionalized. ''Their degeneration is called civil education, their hunger is the activity of progress, their fear is morality, their violence and egoistic hatred—the sword of justice. ''Making use of Hegel, Marx and Schopenhauer he develops a thesis to show the violence in organized society, and how man is kept slave, by making use of Hegel's master slave dialectic (a similar reading of Hegel would be later done by Kojeve), the master gives the slave a right to exist, and thus a right to life for his violence, and that he should want, going after never ending pleasure and needs. Violence against nature which becomes violence against man in organized society with property, this is how Rhetoric is maintained in society, with the atomizing of life starting with laws, humans rights, the exploitation of past labor and money. Rhetoric is illusory individuality opposite of which is Persuasion, organized society affirms "philopsychia" for every individual, that he should love his life, his security guaranteed and his fear of death is rational. For Michelstaedter, the will is not metaphysical or exists in idealistic sense, the will is strictly material. It is shaped by the subject's material reality, the society one lives in. Michelstaedter's will extends beyond the will of the subject to include the subject's state of need. Will is the phenomenological manner in which the subject interprets the world propelled by his state of need; it is a state of dissatisfaction that leads him to situate his momentary will/need as the basis of his entire interpretation of reality. In the moment of need, the subject reads all of reality according to the characteristics of his own needs. When this mechanism is extended from the individual to the whole of society, the result is what Michelstaedter describes as "correlativity", that is, a system of contrasting wills that leads individuals to see everything contained in the real (including other subjects) in relation to their own needs, and thus as objects to be annexed for their "usefulness".

Поэзия

Мишельштедтер поэзиямен қатар өнерге де белен алды. Тақырыптар алуан түрлі болуы мүмкін, бірақ барлығы риторика немесе көндірумен байланысты. Джакомо Леопардидің күшті ықпалында болған ол, поэзиясындағы ұқсастықты сезініп, кемшіліктерді байқады. Дегенмен, бұл туынды да маңызды деп есептелуі керек; «I Figli del Mare» өлеңінде Мишельштедтер көндіру және риторика туралы поэтикалық тұрғыдан терең ойлар жазады. Бұл өлеңді былай түсінуге болады: теңіздің құйынды толқынындағы күрес мәңгілік, ол ешқашан мақсатына жете алмайды, демек, қателіктерге толы. Бірақ осы қателік пен құрлықтағы қателіктердің арасындағы айырмашылық – бұл дұрыс бағыттағы қателік. Мишельштедтер «көндіру жолын» «негативті деректерді зерттеу» (46) деп сипаттайды және оны Итти мен Сенияның шақыруымен үйлесетін тәсілдермен жүзеге асырады. Бұл жасырылған ниет гиперболалық (реторикалық және математикалық) (41) жол арқылы, риторикаға қарсы тұру және одан арылу арқылы, тек шексіздікке жеткенде ғана әділдіктің, толық сендірудің және өзіне-өзінің иелігінің асимптотикалық сызығына («ретта», «сызық» және «тура», «дұрыс») қосылады. Осы тұрғыда, көндіру жолы – қателік арқылы және қателікте шексіз сапар, ал дұрыс бағытта қозғалу – өзінің кемшіліктерін білу және риторикалық тұрғыдан бекітілген кез келген құндылықты үнемі мойын бұруды білдіреді. «Өмірін теріске шығару арқылы, өзі үшін әлемді жарату» (La Persuasione 45) және, екінші жағынан, «шексіз билік алдында әрқашан жеткіліксіз сезінудің адалдығына ие болғандықтан, ол заттарға көбірек жеткілікті болады, заттардың мәңгілік жетіспеушілігіне тереңірек жеткілікті болады. Оның ішінде, дерлік жеке ядрода, үлкен және маңызды анықтамалар қалыптасады. [ ] Сондықтан оның қатысуында, іс-әрекеттерінде, сөздерінде ол өзін ашады, ол «энуклеа», адамның көзқарасының шектеулілігінен асып түсетін өмір жақын, нақты болады [ ]. Сондықтан оның әрбір сөзі нұрлы, өйткені бір-бірімен байланыстардың тереңдігі арқылы ол алыстағы нәрсенің болуын жасайды» (48).

Michelstaedter ventured into poetry as well as art. The topics can range to different things, but all have to do with either rhetoric or persuasion. Heavily influenced by Giacomo Leopardi, he felt a lack in his poetry seeing the similarity. However, the work should be regarded equally as important; in the poem "I Figli del Mare", Michelstaedter profoundly writes about persuasion and rhetoric in a poetic way. The poem in question can be understood as it follows that the struggle in the fury of the sea is never ending, it never achieves its goal, and thus necessarily and unavoidably implies a degree of error. But what differentiates this erring from the mistakes of the land is that it is, so to speak, an erring in the right direction. Michelstaedter outlines the "way to persuasion", as "research with negative data" (46), and does so in ways which are coherent with Itti's and Senia's call. This implied will is channeled inside a hyperbolic (rhetorically and mathematically) (41) path of emancipation from and resistance to rhetoric that only ad infinitum would come to join the asymptotic line ("retta", both "line" and "righteous", "correct") of Justice, absolute persuasion and self possession. In this context, the way to persuasion is an infinite path through and in error, and moving in the right direction implies awareness of one's own inadequacy and a consistent self reflexive negation of any rhetorically affirmed value. "By making his life more and more rich in negations, creating the world for himself" (La Persuasione 45) and, on the other, "since he has the honesty to always feel insufficient in front of the infinite potestas, he becomes more and more sufficient to things, more and more deeply enough to the eternal deficiency of things. In him, almost in an individual nucleus, more and more large determinations are organized. [ ] Therefore in his presence, in his acts, in his words he reveals himself, he "enuclea," a life that transcends the myopia of men becomes near, concrete [ ]. Therefore, every word of his is luminous because, with depth of connections between each other, he creates the presence of what is far away "(48).