Кіріспе

Папаның регалиясының бөлігі – Балықшы сақинасы.

Балықшының сақинасы (лат. Anulus piscatoris; итал. Anello Piscatorio), сондай-ақ Балықшы сақинасы деп те аталады, – папа киетін регалияның ресми бөлігі. Католик теологиясына сәйкес, папа – католик шіркеуінің басшысы және балықшы болған Әулие Петірдің мұрагері. Бұрын сақинада Петірдің қайықтан балық аулап жатқаны бейнеленген, бұл рәміз апостолдардың "адам аулаушылар" болған дәстүрінен туындаған (Марк 1:17). Балықшының сақинасы 1842 жылға дейін папа қол қойған ресми құжаттарды мортану үшін қолданылған. Орта ғасырлардан бері католиктер папамен кездескенде оған құрмет көрсету үшін сақинаны сүйіп бағады.

Тарих

Папа Климент IV 1265 жылы немере інісі Пьетро Гроссиге жазған хатында Балықшы сақинасы туралы ең алғашқы мәлімет кездеседі, ол Папаның барлық жеке хаттарын мөрлеу үшін қолданылған. Ал ресми құжаттардың орнына, басқа Рим Папасының мөрімен қорғасынға жабыстырылатын. Осындай құжаттар тарихи түрде папалық бұйрықтар деп аталған, олар мөрленген қорғасын мөрден (bulla) алынған атау. Балықшы сақинасын қолдану 15-шы ғасырда өзгерді, ол папалық жарғылар деп аталатын ресми құжаттарды мөрлеу үшін пайдаланылды. Бұл практика 1842 жылы аяқталды, сол кезде мөр басуға арналған қызыл сиямен бірдей бейнені қоятын мөр қолданыла бастады.

Жарату, ауыстыру және жою

Әр папаға дәстүр бойынша жаңа сақина құйылады. Сақинаның рельефті бейнесінің айналасында үстемдік етіп тұрған папаның латынша есімі жазылады. Папаның тәж кигізу немесе паптық инаугурация кезінде Камерленго дәстүр бойынша жаңа папаның оң қолындағы саусаққа сақина кигізеді. Бенедикт XVI кардиналдар алқасының деканына сақинаны беруді тапсырды, содан кейін ол оны өзі киді. Франциск папаның сақинасын кардинал Содано оның қызметке орналасуы кезінде берді. Папа қайтыс болған кезде, сақина басқа кардиналдардың куәлігінде Камерленго тарапынан балғамен рәсімдік түрде жойылған. Бұл Sede Vacante кезінде жалған құжаттар шығарудың алдын алу үшін жасалған. Бүгінде сақинаның терең сызаттармен зақымдалуы сол сақинаны киген папаның билігінің аяқталуын символдайды. Бұл дәстүр Папа Бенедикт XVI отставкаға кеткеннен кейін, сақинаға крест пішіндес екі терең кесік жасау арқылы орындалды.

Қалыптастыру

Рим папасы Бенедикт XVI өзінің Балықшы сақинасын күнделікті киіп жүрсе де, қазір папалар оны мүлдем киіп жүрмейді. Әдетте, жаңа папа алдыңғы папасының күнделікті киетін сақинасын мұраға алады, өзінің қалауынша ескі сақинасын сақтайды немесе күнделікті киім үлгісін таңдайды. Папа Иоанн Павел I көбінесе митра пішіндес Екінші Ватикан кеңесінің сақинасына ұқсас, кең алтын жолақты сақина киеді. Осы үлгіде, Папа Иоанн Павел II Папа Павел VI-ға тиесілі болған, айқыш пішіндес кең алтын сақина киді. Бұрын папаның саусағына арнайы таж кигізу сақинасы салынар еді, ол папаның қолғабының үстінен киілетіндіктен, өте үлкен болып жасалатын. Бұл дәстүр және таж кигізу сақинасын қолдану Папа Павел VI тұсында тоқтатылды. Әдетте, бұрынғы папалар сол заманғы сәнге сай епископтық сақина киеді. Мысалы, Папа Пий XII көбінесе тасқа орнатылған әсем сақина киеді. Папа Пий IX көбінесе кішкентай алмаздан жасалған камео киеді, ал Папа Пий X қарапайым, кішкентай тас орнатылған сақина киеді. Папа Иоанн XXIII ұсынған және Папа Павел VI соңғы жылдары іске асырған қазіргі заманғы рухта, Папа Франциск тек папалық рәсімдерде қарапайым алтын жалатылған күміс сақина киеді, кардинал болған кезінен бері кішкентай күміс сақина киюді артық көреді.