Александр Зұңғылының серігі – Онесикриттың өмірі мен еңбектері
Onesicritus
Онесикрит – грек тарихшысы, Александр Македонскийдің әскери жорыстарына қатысқан. Теңізші болғанымен, өзінің әскери басшы екенін мәлімдеген. Тарихын жазған, бірақ қателіктеріне сынға ұшыраған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Онесикрит (Ὀνησίκριτος; б.з.д. 360 – б.з.д. 290), грек тарихи жазушысы және циник философ, Ұлы Александрдың Азиядағы жорықтарында онымен бірге болған. Ол Александрдың флотының қолбасшысы болғанын айтқан, бірақ шындығында ол тек рульші болған; Арриан мен Неарх оны осы үшін жиі сынаған. Отанына оралған соң, ол Александрдың жорықтарының тарихын жазды. Кейінгі авторлар оны жиі сілтеме жасайды, сонымен қатар оның қателіктері үшін де сынға алады.
Onesicritus (Ὀνησίκριτος; c. 360 BC – c. 290 BC), a Greek historical writer and Cynic philosopher, who accompanied Alexander the Great on his campaigns in Asia. He claimed to have been the commander of Alexander's fleet but was actually only a helmsman; Arrian and Nearchus often criticize him for this. When he returned home, he wrote a history of Alexander's campaigns. He is frequently cited by later authors, who also criticize him for his inaccuracies.
Өмір
Ол Астипалия тумасы болған, және теңізшілік дағдыларын, оған ең пайдалысы болар еді, осы аралдық тегіне қарыз болған болуы мүмкін. Ол Синопалық Диогеннің, циник философтың шәкірті болған. Диоген Лаерт оны «Эгиналық Онисикрит» деп те атайды және оның екі ересек ұлы, Андростен мен Филиск, Диоген циниктің философиясына қызығып Афинаға келгендігін айтады, сол себепті Онисикрит те ынталы шәкіртке айналды. Егер осылай болса, онда ол Александрдың жорығына қосылғанда жасы ұлғайған болуы керек. Оның Александрмен Азияға қалай еріп келгенінің, немесе ол жаулап алушыға қандай қызметпен қатысқандығы туралы ешқандай мәлімет жоқ, бірақ Үндістанға жасалған жорық кезінде патша оны үнді философтарымен немесе гимнасофистермен келісімге отыруға жіберді, оның егжей-тегжейлі мәліметтері оның өзінің әңгімесінен бізге жеткен. Александр Дандамисті өз сарайына шақыру үшін алғаш рет Онесикритті жіберді. Кейін Онесикрит Дандамистің жауабымен бос қол оралғанда, патша Дандамисті көру үшін орманға барды. Александр Гидасп өзенінде флот құрғанда, Онесикритті патша кемесінің пилоты немесе флоттың бас пилоты (ἀρχικυβερνήτης) лауазымына тағайындады. Онесикрит бұл лауазымды Инд өзенімен төмен түскен кезде ғана емес, сонымен қатар өзеннен Парсы шығанағына дейінгі ұзақ және қауіпті сапар бойында да атқарды. Александр оның жұмысына осылай риза болды, ол Сузаға келгенде Неархпен бірге Онесикритке де алтын тәж сыйлады. Дегенмен, Ариан оны ойсыздық танытқаны үшін кінәлайды және бір жағдайда флоттың қауіпсіздігін Неархтың оның кеңесіне қарсы тұруының нықтылығына тікелей байланыстырады. Оның кейінгі тағдыры туралы бізге ештеңе белгілі емес; бірақ Плутарх айтқан анекдотқа сүйенсек, ол Лисимахқа қосылған болуы мүмкін, және ол өзінің тарихи еңбегін сол монархтың сарайында жазған шығар, бірақ екінші жағынан, Лукианның бір сөзі бұл Александрдың өмірінде басталғанын ұсынады.
He was a native of Astypalaia, and it was probably to this island origin that he owed the nautical skills which would prove so advantageous to him. He was a disciple of Diogenes of Sinope, the Cynic philosopher. Diogenes Laërtius also calls him "Onesicritus of Aegina", and says that he came to Athens because his two adult sons, Androsthenes and Philiscus, were attracted to the philosophy of Diogenes the Cynic, whence Onesicritus also became an ardent disciple. If so, he must have been already advanced in years when he joined the expedition of Alexander. There is no known account of the circumstances which led him to accompany Alexander into Asia, nor in what capacity he attended on the conqueror; but during the expedition into India he was sent by the king to hold a conference with the Indian philosophers or Gymnosophists, the details of which have been transmitted to us from his own account of the interview. It was Onesicritus, whom Alexander first sent to summon Dandamis to his court. When later Onesicritus returned empty handed with the reply of Dandamis, the King went to forest to visit Dandamis. When Alexander constructed his fleet on the Hydaspes, he appointed Onesicritus to the important position of pilot of the king's ship, or chief pilot of the fleet (ἀρχικυβερνήτης). Onesicritus held this position not only during the descent of the Indus, but throughout the long and perilous voyage from the river to the Persian Gulf. Alexander was so satisfied with his work that, on his arrival at Susa, Onesicritus was rewarded with a crown of gold, at the same time as Nearchus. Yet Arrian blames him for lack of judgment, and on one occasion expressly ascribes the safety of the fleet to the firmness of Nearchus in overruling his advice. We know nothing of his subsequent fortunes; but from an anecdote related by Plutarch it seems probable that he attached himself to Lysimachus, and it was perhaps at the court of that monarch that he composed his historical work, though, on the other hand, a passage of Lucian might suggest that this was begun during the lifetime of Alexander himself.
Жазбалар
Диоген Лаертийден Онесикрит Александр туралы «Александр қалай тәрбиеленді» (Πῶς Ἀλέξανδρος Ἤχθη) деген шығарма жазғанын білеміз, ол Ксенофонт стилін үлгі етіп алған, бірақ түпнұсқаның көшірмесі сияқты оған толық жете алмады. Бұл еңбек Александрдың Азиядағы жорықтары мен ол сапарлаған елдердің сипаттамаларына ең көп сілтеме жасалады. Ол өзі көрген көптеген оқиғаларды баяндағанмен, әңгімесіне көптеген аңыз бен жалғанды араластырғандықтан, сенімді автор ретінде ертеден-ақ даңқы кеткен. Страбон оны аса қатты сынаған. Плутарх оны Амазонкалардың Александрға келгені туралы аңызды айтқандардың бірі ретінде көрсетеді, осы үшін Лисимах оны күлдірген, ал Аул Гелий оны тіпті Проконнестік Аристаспен және тағы да басқа аңызға толы жазушылармен байланыстырады. Бірақ бұл сын айтулардың шамадан тыс екені анық; оның келтірген кейбір мәлімдемелері, әрине, айқын асыра айтылған, бірақ оның еңбегінде Александрдың жорығы арқылы алғаш рет ашылған шалқар елдер туралы көптеген құнды ақпараттар бар. Ол, әсіресе, қазіргі Шри-Ланка деп аталатын Тапробане аралын алғашқы болып атаған.
We learn from Diogenes Laërtius that Onesicritus wrote a work about Alexander called How Alexander was Educated (Πῶς Ἀλέξανδρος Ἤχθη), imitating the style of Xenophon, though he fell short of him as a copy does of the original. It is most frequently cited in regard to the campaigns of Alexander in Asia, and for descriptions of the countries that he visited. Though an eye witness of much that he described, it appears that he intermixed many fables and falsehoods with his narrative, so that he early fell into discredit as an authority. Strabo is especially severe upon him. Plutarch cites him as one of those who related the fable of the visit of the Amazons to Alexander, for which he was justly ridiculed by Lysimachus, Aulus Gellius even associates him with Aristeas of Proconnesus, and other purely fabulous writers. But it is clear that these censures are overcharged; and though some of the statements cited from him are certainly gross exaggerations, his work appears to have contained much valuable information concerning the remote countries for the first time laid open by the expedition of Alexander. In particular he was the first author that mentioned the island of Taprobane, which is known today as Sri Lanka.