Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі дөңгелекті арба
Two wheeled cart
Қызыл өзен арбасы – толығымен металл емес материалдардан жасалған үлкен екі дөңгелекті арба. Көбінесе өгіздермен, бірақ сондай-ақ жылқылармен немесе есектермен тартылатын бұл арбалар 19 ғасырдың көп бөлігінде тері саудасында және Канада мен АҚШ-тың батысқа қарай кеңеюінде, Қызыл өзен аймағында және Қызыл өзен колониясының батысындағы жазықтарда пайдаланылды. Бұл арба – кейін Манитоба аталған Қызыл өзен бойындағы қоныста метистердің ойлап тапқан қарапайым көлік құралы. Арбаларының арқасында метистер бизон аулау үшін тек өзенмен ғана саяхаттауға шектелмеді. Қызыл өзен арбасы бизон аулауды коммерциялық деңгейге көтеруге зор үлес қосты.
The Red River cart is a large two wheeled cart made entirely of non metallic materials. Often drawn by oxen, though also by horses or mules, these carts were used throughout most of the 19th century in the fur trade and in westward expansion in Canada and the United States, in the area of the Red River and on the plains west of the Red River Colony. The cart is a simple conveyance developed by Métis for use in their settlement on the Red River in what later became Manitoba. With carts, the Metis were not restricted to river travel to hunt bison. The Red River cart was largely responsible for commercializing the buffalo hunt.
Сипаттама
Солтүстік-Батыс компаниясының тері саудагері Александр Генри кішісінің журналына сәйкес, арбалар алғаш рет 1801 жылы, қазіргі Канада-АҚШ шекарасының оңтүстігінде орналасқан Пембина бекінісінде пайда болды. Олар француз Канадасында қолданылған екі дөңгелекті шареттерден немесе шотланд арбаларынан шыққан, бірақ тек жергілікті материалдарды пайдалануға бейімделген. Арбаларды бастапқыда алғашқы ұлттардан алынған шағын жылқылар жетелеп жүрді. 1820 жылдары Селкирк қонысына мал келтірілгеннен кейін, өгіздер қолданыла бастады, олар күшімен, төзімділігімен және батпақты жерлерде салмақты тең бөліп тарататын тірнектерімен артықшылыққа ие болды.
According to the journal of North West Company fur trader Alexander Henry the younger, the carts made their first appearance in 1801 at Fort Pembina, just south of what is now the Canada–United States border. Derived either from the two wheeled charettes used in French Canada or from Scottish carts, it was adapted to use only local materials. Motive power for the carts was originally supplied by small horses obtained from the First Nations. After cattle were brought to the Selkirk Settlement in the 1820s, oxen were used, preferred because of their strength, endurance, and cloven hooves, which spread their weight in swampy areas.
Қолданылуы
Қызыл өзен жолдары, арбалар пайдаланған жерлер, Қызыл өзен колониясынан басталып, Қызыл өзен аңғарындағы Пембина және Сент-Джозеф сияқты тері сауда посттары арқылы Миннесота штатының Мендота және Сент-Пол қалаларына дейін созылған. Сент-Полға сапарда көбінесе тері тасымалданса, колонияға қайтқанда сауда тауарлары мен жабдықтар жеткізілген. Карлтон жолы да арбалар үшін маңызды бағыт болды, ол Қызыл өзен колониясынан батысқа қарай қазіргі Саскачеван және Альбертадағы Карлтон және Эдмонтон бекіністеріне дейін, Форт-а-ла-Корне жолы сияқты тармақтарымен жалғасты. Арбалар Канадтың батысында алғашқы қоныс кезінен бастап ғасыр соңында Канадалық Тынық мұхиты теміржолының құрылуына дейін негізгі көлік құралы болды. Роки тауларында дөңгелекті көліктерге жарамды жолдар болмағандықтан, Эдмонтон бекінісінен батысқа қарай арбаларды қолдану мүмкін болмады. "Хадсон шығанағы" компаниясы 1860 жылдары Қызыл өзен арбаларын өзінің негізгі коммерциялық арбасы ретінде пайдаланды. Бұл, "Йорк фабрикасы" кеме жолының орнына Миннесота арба жолының табысқа ие болуына байланысты болды. Метистер мен "кантриборн" халықтары ойлап тапқан және дамытқан Қызыл өзен арбасы, олардың қозғалмалылығы мен әлеуметтік байланыстарына негізделген мұрасының символына айналды.
The Red River Trails on which the carts were used extended from the Red River Colony via fur trading posts, such as Pembina and St. Joseph in the Red River Valley, to Mendota and St. Paul, Minnesota. Furs were the usual cargo on the trip to St. Paul, and trade goods and supplies were carried on the trip back to the colony. The Carlton Trail was also an important route for the carts, running from the Red River Colony west to Fort Carlton and Fort Edmonton in present day Saskatchewan and Alberta, with branches such as the Fort à la Corne Trail. The carts were the primary conveyance in the Canadian West from early settlement until the coming of the Canadian Pacific Railway toward the end of the century. Carts could not be used west of Fort Edmonton because there were no roads or trails passable by wheeled vehicles over the Rocky Mountains. The Hudson's Bay Company would use Red River carts as their main commercial cart in the 1860s. This was due to an increased success of the Minnesota cart route instead of the York Factory boat route. Invented and developed by the Métis and Countryborn peoples the Red River cart became a symbol of their heritage rooted in mobility and social networks.
Тірі қалған үлгілер, модельдер және репликалар
Америка тарихының ұлттық мұражайы American Enterprise көрмесінде 1850 жылдары жиналған Қызыл өзен арбасын көрсетеді. Оның модельдерін Сент-Луис, Дак-Лейк және Принс-Альберт (Саскачеван), Селькирк (Манитоба) қалаларында табуға болады. Миннесота штатындағы Клей округі тарихи қоғамы және Вашингтон штатындағы Ванкувердегі Форт-Ванкувер ұлттық тарихи орнының әрқайсысында толық өлшемдегі арбаның көшірмесі бар. Метистер 1944 жылы Нормандияға шабуылға қатысқандықтары мен Еуропаны азат етуге қосқан үлесін еске алу үшін Франциядағы Джуно Бич орталығына бір дана арба сыйлады.
The National Museum of American History displays a Red River cart collected in the 1850s in its American Enterprise exhibition. Models may be found at St. Louis, Duck Lake and Prince Albert, Saskatchewan, and Selkirk, Manitoba. The Clay County Historical Society in Minnesota and Fort Vancouver National Historic Site in Vancouver, Washington, each have a full scale replica cart. The Métis also donated an example to the Juno Beach Centre in France to commemorate their participation in the invasion of Normandy in 1944 and the liberation of Europe.