Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Югослав партизаны (1907–1948)
Yugoslav paritsan (1907–1948)
Арсение "Арсо" Йованович (24 наурыз 1907 – 12 тамыз 1948) – югослав партизан генералы және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Югославиядағы ең көрнекті әскери қолбасшылардың бірі. Югослав Корольдік Армиясы академияларында білім алған Йованович, Югославиядағы партизан күштері арасындағы ең білімді генералдардың бірі болды, француз, орыс және ағылшын тілдерін білді. Оның әскери есептері оны ерекшелендірді, кейде он бетке дейін созылып, ол 1944 жылы Дрвардағы алғашқы партизандық офицерлер мектебінде дәріс оқып, партизандық жоғарғы басшылығына жақын болды. 1948 жылы Тито-Сталиннің араздасуынан кейін Йованович ашық түрде Кеңес Одағының жағына шықты. Ол Румынияға қашып кетуге тырысқанда, югослав шекара күзетшілері тарапынан, Владо Дапчевич және Бранко Петричевич есімді тағы екі қарақшы диссидентпен бірге өлтірілді, ал олар тірі ұсталды.
Arsenije "Arso" Jovanović (; 24 March 1907 – 12 August 1948) was a Yugoslav partisan general and one of the country's foremost military commanders during World War II in Yugoslavia. Educated through the Yugoslav Royal Army academies, Jovanović was one of the best educated generals among the partisan forces in Yugoslavia, speaking French, Russian and English. His military reports distinguished him, sometimes running to as many as ten pages, and he stayed close to the partisan High Command, lecturing in the first partisan officer school in Drvar, 1944. After the Tito–Stalin Split in 1948, Jovanović openly sided with the Soviet Union. He was killed by Yugoslav border guards while trying to escape to Romania with two other Montenegrin dissidents, Vlado Dapčević and Branko Petričević, who were captured alive.
Өмірбаян
Арсо Йованович 1907 жылдың 24 наурызында Черногория княздығының Подгорица маңындағы Завала ауылында Пипери руына жататын отбасында дүниеге келді. Оның туысы Блажо Йованович – танымал черногориялық коммунист болған. Оның әкесі 1910 жылға дейін Сербия Корольдігінің әскери шенеунігі, Белградтың маңындағы Топчидердегі артиллерия полкінде қызмет еткен. Йованович Подгорицада оқыды, содан кейін 1925 жылы Белградтағы Югославия Корольдік Армиясының әскери академиясына түсті. Ол сол жерде В. Тержич пен П. Четковичпен бірге оқыды, олар кейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде партизандық күштердің ірі қолбасшылары болды. Ол курсын үздік бітіріп, Сараевода орналасқан 10-шы «Таковский» атқыштар полкіне сержант (взвод командирі) болып тағайындалды. Санжак пен Черногориядағы коммунистік аймақтарды байланыстыру мақсатымен жүргізілген Плевля үшін сәтсіз шайқастан кейін Йованович жоғары штабқа шақырылды. Ол қызметтен босатылатынын күтті, бірақ (капитан Бранко Полянацтың орнына) Йованович 1941 жылдың 12 желтоқсанында Югославия партизандық күштерінің Жоғарғы Бас штабының басшысы болып тағайындалды. Ол соғыс аяқталғанға дейін осы лауазымды атқарды. Йованович Черногориядағы көтеріліс және Плевляға жасалған сәтсіз шабуылдың себептері туралы егжей-тегжейлі баяндама жазды. Ол осы баяндамада партизандық күштердің кемшіліктерін сипаттады.
Arso Jovanović was born in the village of Zavala near Podgorica, Principality of Montenegro on March 24, 1907, into a family belonging to the Piperi clan. His blood relative Blažo Jovanović was a prominent Montenegrin communist. His father was, until 1910, an officer of the Royal Serbian Army, stationed with the artillery regiment in Topčider, a suburb of Belgrade, capital of the Kingdom of Serbia. Jovanović went to school in Podgorica, and then progressed to the Yugoslav Royal Army's military academy in Belgrade in 1925. There he was a contemporary of Velimir Terzić and Petar Ćetković, who would later also become significant commanders in the partisan forces during World War II. He graduated near the top of his class, and was appointed sergeant (platoon commander) in the 10th Infantry Regiment "Takovski", stationed in Sarajevo. After the unsuccessful battle for Pljevlja, which was intended to connect the communist controlled territory in Sandžak and Montenegro, Jovanović was called up to supreme command. He thought that he would be relieved of duty, but (instead of Captain Branko Poljanac) Jovanović was appointed on December 12, 1941, as head of the Supreme Command of Yugoslavia's partisan forces. He held this post until the end of the war. Jovanović wrote an extensive report on the uprising in Montenegro and the reasons for the unsuccessful attempt on Pljevlja. In this report he described the shortcomings of the partisan forces.
Соғыстан кейін
1948 жылы Иосиф Сталин Иосиф Броз Титомен қарым-қатынасын үзген кезде, Йованович тағы басқа саяси және әскери қызметкерлермен бірге Кеңес Одағын қолдады. Ол Румынияға қашып кетуге тырысқанда, Владо Дапчевич пен Бранко Петричевичпен бірге Югославия шекара күзетшілерінің қолынан қаза болды. Ғалымдар Влатка Вукелич пен Владимир Шумановичтің сөзіне сүйенсек, соғыстан кейінгі алғашқы жылдары Йованович "қайта құрылған Югославия мемлекетінің ең беделді және көп сілтеме жасалған тұлғаларының бірі" болған, бірақ Кеңес Одағының пайдасына Информбюро шешімін қабылдағаннан кейін ол "мемлекет жауы" деп жарияланып, "Екінші дүниежүзілік соғыс тарихының Югославияның ресми нұсқасынан толығымен шығарылды".
When Joseph Stalin broke with Josip Broz Tito in 1948, Jovanović, along with other political and military personnel sided with the Soviet Union. He was killed by Yugoslav border guards while trying to escape to Romania with Vlado Dapčević and Branko Petričević. According to the scholars Vlatka Vukelić and Vladimir Šumanović, in the initial years after the war Jovanović was "one of the most influential and most quoted figures of the restored Yugoslav state" but that after accepting the informbiro resolution in favor of the Soviet Union, he was declared an "enemy of the state" and "was literally cut out of the official Yugoslav account of World War II".