Кіріспе

Уақыт өте өзгермейтін және айналмасыз кеңістік-уақыт. Жалпы салыстырмалылық теориясында, егер кеңістік-уақыт уақыт өте өзгермейтін және айналмасыз болса, ол статикалық деп аталады. Бұл тұрақты кеңістік-уақыттың ерекше жағдайы болып табылады, ол уақыт өте өзгермейтін, бірақ айналуы мүмкін кеңістік-уақыттың геометриясы. Осылайша, Керр шешімі статикалық емес, тұрақты кеңістік-уақыттың мысалы; ал айналмасыз Шварцшильд шешімі статикалық кеңістік-уақыттың мысалы болып табылады. Формальды түрде, кеңістік-уақыт, егер ол жаһандық, нөлдік емес, уақытқа ұқсас, айналмасыз Киллинг векторлық өрісін қабылдаса, яғни оның ортогональды таралуы инволютивті болса, онда статикалық болып есептеледі. (Айта кетсек, осымен байланысты жапырақтар міндетті түрде кеңістіктік гипербеттер болып табылады.) Осылайша, статикалық кеңістік-уақыт – бұл қосымша интегралдану шартын қанағаттандыратын тұрақты кеңістік-уақыт. Бұл кеңістіктер Лоренцтік көптүрліліктердің ең қарапайым кластарының бірін құрайды. Жергілікті түрде, әрбір статикалық кеңістік-уақыт стандартты статикалық кеңістік-уақытқа ұқсайды, ол Лоренцтік бұрылған R ⊗ S, мынадай метрикасы бар:

,

мұнда R – нақты түзу, ⊗ – (оң анықталған) метрика, ал S – Римандық көптіктердегі оң функция.

Мұндай жергілікті координаттарда Киллинг өрісімен сәйкестендірілуі мүмкін, ал траекториялардың көптігі S тұрақты бақылаушылардың мигделікті 3 кеңістігі ретінде қарастырылуы мүмкін. Егер Киллинг векторлық өрісінің нормасының квадраты болса, , екеуі де уақытқа тәуелсіз (әрине). Статикалық кеңістік-уақыт өзінің атын осы соңғы фактіден алады, себебі S кеңістігінің геометриясы уақыт өте өзгермейді.

Статикалық кеңістіктегі уақыт үлгілері

Шварцшильдтың (сыртқы) шешімі. Де-Ситтер кеңістігі (статикалық аймақпен жабылған бөлігі). Райсснер-Нордстрём кеңістігі. Вейль шешімі, Герман Вейль ашқан Эйнштейннің вакуумдық өріс теңдеулерінің статикалық осьтік симметриялы шешімі.

Статикалық емес кеңістіктегі уақыт үлгілері

Жалпы, "денесіз барлық" кеңістік-уақыттар статикалық болмайды. Нақты мысалдардың кейбірелері: сфералық симметриялы кеңістік-уақыттар, олар айналмалы, бірақ статикалық емес. Керр шешімі, айналып жатқан қара тесікті сипаттайтындықтан, статикалық емес, бірақ тұрақты кеңістік-уақыт болып табылады. Гравитациялық толқындары бар кеңістік-уақыттар тіпті тұрақты да емес.