Оңтүстік Кореяның ядролық тәжірибелері

Кіріспе

Оңтүстік Кореяда ядролық қару жасау үшін қажетті шикізат пен жабдықтар бар. Дегенмен, ол оны жасаудан бас тартты. Оңтүстік Корея 2004 жылдан бері ядролық қаруды таратпау саясатын ұстанды және ядролық қарудан бос Корея түбегін сақтау саясатын қабылдады. Керісінше, Солтүстік Кореяда ядролық қару бар және оны одан әрі дамытуда. 2004 жылдың тамызында Оңтүстік Корея Халықаралық атом энергиясы агенттігіне (МАГАТЭ) өте құпия және маңызды ядролық зерттеу бағдарламаларының ауқымын ашты, соның ішінде Оңтүстік Кореяның сақтық шаралары туралы келісімінде көзделгендей, МАГАТЭ-ге міндетті түрде есеп берілмеген тәжірибелер де болды. МАГАТЭ хатшылығы есеп берудегі жетіспеушілік туралы МАГАТЭ Басқарушылар кеңесіне хабарлады. Алайда, МАГАТЭ Басқарушылар кеңесі сәйкессіздік туралы ресми шешім қабылдамады. 1975 жылдың сәуір айында Оңтүстік Вьетнам құлағаннан кейін, Оңтүстік Корея президенті Пак Чун Хи 12 маусымда өткен баспасөз конференциясында ядролық қаруға ие болу ниетін бірінші рет айтты. Бірақ, АҚШ-тың қысымымен Франция 1975 жылы Оңтүстік Кореяға қайта өңдеу кешенін жеткізуден бас тартты. Кейін, 2000 жылы сол кешендегі ғалымдар лазерлік байыту арқылы 200 миллиграмм уранды қару жасауға жақын (77 пайызға дейін) дәрежеге дейін байытты. Оңтүстік Корея үкіметі бұл зерттеудің өзіне беймәлім жүргізілгенін мәлімдеді. 77 пайызға дейін байытылған уран әдетте қаруға жарамды деп есептелмесе де, теориялық тұрғыдан ядролық қару жасау үшін қолданылуы мүмкін. 20% немесе одан да жоғары тазалығы бар жоғары байытылған уран қаруда қолдануға болады, бірақ сыни массаға жету үшін одан да көп материал қажет болғандықтан, бұл жол аз қызығушылық тудырады. Бұл оқиғалар туралы 2004 жылдың соңына дейін МАГАТЭ-ге хабарланбады. Пьер Голдшмидт, МАГАТЭ-нің сақтық шаралары бөлімінің бұрынғы басшысы, Басқарушылар кеңесін осындай жағдайларда барлық мемлекеттерге қолданылатын жалпы қаулыларды қабылдауға шақырды және "саяси мәселелер кеңестің шешімінде басым рөл атқарды" деді.

South Korea has the raw materials and equipment to produce a nuclear weapon. However, it has not opted to make one. South Korea has continued on a stated policy of non proliferation of nuclear weapons since 2004 and has adopted a policy to maintain a nuclear free Korean Peninsula. By contrast, North Korea has and is developing additional nuclear weapons. In August 2004, South Korea revealed the extent of its highly secretive and sensitive nuclear research programs to the International Atomic Energy Agency (IAEA), including some experiments which were conducted without the obligatory reporting to the IAEA called for by South Korea's safeguards agreement. The IAEA Secretariat reported the failure to report to IAEA Board of Governors. However, the IAEA Board of Governors decided to not make a formal finding of noncompliance. After South Vietnam had fallen in April 1975, then South Korean president Park Chung Hee first mentioned its nuclear weapons aspiration during the press conference on 12 June 1975. However, under pressure from the United States, France eventually decided not to deliver a reprocessing facility to South Korea in 1975. Later, in an experiment at the same facility in 2000, scientists enriched 200 milligrams of uranium to near weapons grade (up to 77 percent) using laser enrichment. The South Korean government claimed that this research was conducted without its knowledge. While uranium enriched to 77 percent is usually not considered weapons grade, it could theoretically be used to construct a nuclear weapon. Highly enriched uranium with a purity of 20% or more is usable in a weapon, but this route is less desirable as far more material is required to obtain critical mass. These events went unreported to the IAEA until late 2004. Pierre Goldschmidt, former head of the department of safeguards at the IAEA, has called on the Board of Governors to adopt generic resolutions which would apply to all states in such circumstances and has argued "political considerations played a dominant role in the board's decision" to not make a formal finding of non compliance.

Оңтүстік Кореядағы американдық ядролық қару

АҚШ алғаш рет 1958 жылы Оңтүстік Кореяға ядролық қару орналастырды, ал олардың саны 1960-шы жылдардың соңында 950-ге жуық деңгейге жетті, соның ішінде тактикалық және стратегиялық қарулардың араласы бар еді. 1985 жылы Ядролық қаруды таратпау шартына қосылғаннан кейін Солтүстік Корея үкіметі, Оңтүстік Кореядағы АҚШ-тың тактикалық ядролық қаруларының болуын Халықаралық атом энергиясы агенттігімен кепілдіктер туралы келісімді аяқтаудан бас тарту себебі ретінде келтірді. 1991 жылы президент Джордж Буш барлық теңіз және құрлықтағы тактикалық ядролық қаруларды, соның ішінде Оңтүстік Кореяда орналасқан шамамен 100 дананы елден шығару туралы жариялады. 1992 жылдың қаңтар айында Солтүстік және Оңтүстік Корея үкіметтері Корея түбегін ядролық қарудан тазалау туралы бірлескен декларацияға қол қойды, ал 1992 жылдың қаңтар айында Солтүстік Корея МАГАТЭ-мен жан-жақты кепілдіктер туралы келісімге келді. 2013 жылы Оңтүстік Кореяның премьер-министрі Чунг Хун Вон Оңтүстік Кореяда американдық тактикалық ядролық қаруды қайта орналастыру туралы ұсыныстарды қабылдамады. 2017 жылы Солтүстік Кореямен қарым-қатынастың аса шиеленісті кезеңінде Оңтүстік Кореяның қорғаныс министрі Сонг Ён Мю АҚШ-тың ядролық қаруын Корея түбегіне қайта орналастыру мәселесін қарастыру қажеттігін айтты. Оңтүстік Кореяның қазіргі президенті Юн Сук Ёль 2021 жылы АҚШ-тан Оңтүстік Кореяға тактикалық ядролық қаруды қайта орналастыруды сұрайтынын мәлімдеді. 2023 жылы Оңтүстік Корея ядролық қару жасаудан бас тартты, ал Америка Құрама Штаттары ядролық қаруланған су асты кемелерін Оңтүстік Кореяға орналастыруға келісті.

Қоғамдық пікір

1990 жылдардың соңында Оңтүстік кореялықтардың аз бөлігі елдің материалдарды қайта өңдеуге жасаған әрекеттерін қолдады, алайда олардың шағын ғана тобы үкіметті ядролық қаруға ие болуға шақырды. 2017 жылғы Солтүстік Корея дағдарысы күшейген кезде, АҚШ Солтүстік Корея шабуылынан Оңтүстік Кореяны қорғауға кешігуі мүмкін деген алаңдаулардың фонында, халық пікірі Оңтүстік Кореяның ядролық қару жасауына күрт өзгеріп, қолдау көрсетті. Сауалнамалар көрсеткендей, Оңтүстік кореялықтардың 60% ядролық қару құруды қолдады. 2023 жылғы сауалнамада Оңтүстік кореялықтардың 76% -дан астамы ядролық қаруды өздері әзірлеуді қолдайды.

Ядролық қаруға қабілетті мемлекет

Қазіргі уақытта Оңтүстік Корея АҚШ-тың ядролық қорғауында болғанымен, қажет болған жағдайда өз ядролық қаруын жасауға тырысуы әбден мүмкін. Жапония сияқты, Оңтүстік Кореяда да ядролық қару жасау үшін қажетті шикізат, технология және ресурстар жетерлік. Бұрынғы оқиғалар Корея Республикасының (Оңтүстік Корея) қажет болған жағдайда бір жылдан үш жылға дейін ядролық қаруға ие бола алатынын көрсетеді. Оңтүстік Корея бұрын 77 пайызға дейін уранды байыта білген, бұл аса қуатты болмаса да, елдің жоғары байытылған ураннан ядролық қару жасауға қабілетті екенін көрсетеді. Оңтүстік Кореяда құрлықаралық баллистикалық зымырандар жоқ, бірақ Корея армиясы қазіргі уақытта қолданып жүрген Hyunmoo сериялы баллистикалық/крейсерлік зымырандардың кең ассортименті бар, олардың арасында қысқа және орта қашықтықтағы зымырандар да бар. Hyunmoo сериялы баллистикалық зымырандар американдық Tomahawk зымыранымен салыстырылатын принципте жұмыс істейді, оны W80 және W84 ядролық оқ-дәрілерімен жарақтандыруға болады. Теориялық тұрғыдан алғанда, қажет болған жағдайда 500 кг салмақтығындағы конвенциялық оқ-дәріні кішкентай ядролық оқ-дәрімен алмастыру мүмкін. Hyunmoo зымырандары Солтүстік Кореяның барлық аумағын қамтуға қабілетті, ал Оңтүстік Корея ядролық қаруланған орташа қашықтықтағы баллистикалық зымырандарға ие болған жағдайда Солтүстік Кореяның саясаты түбегейлі өзгерер еді. Оңтүстік Корея ядролық қаруға қол жеткізе алатынына қарамастан, қазіргі уақытта Жапония сияқты, АҚШ-тың ядролық арсеналының қорғауымен байланысты мұндай қадамға қажеттілік сезілмейді. Дегенмен, егер Солтүстік Кореямен қақтығыс туса, Оңтүстік Корея тез арада ядролық қарулы мемлекетке айналып, АҚШ-тың қолдауымен Солтүстік Кореяға қарсы тұра алады. Сеул ұлттық университетінің ядролық инженерия профессоры Су Куне Юллдың айтуынша, “Егер өз күшімізге сене бастап, ресурстарымызды біріктірсек, алты айдың ішінде ядролық қару жасай аламыз”. Оңтүстік Корея президенті Юн Сук Ёль 2023 жылдың қаңтарында Солтүстік Кореяның ядролық қаруларынан туындаған қауіпсіздік ахуалы одан әрі нашарласа, Оңтүстік Корея Солтүстіктің қауіптерін тоқтату үшін өз ядролық қаруын жасауды қарастыратынын немесе АҚШ-тан Оңтүстік Кореяға ядролық қару орналастыруды сұрайтынын мәлімдеді. 1991 жылы АҚШ Оңтүстік Кореядан барлық ядролық қаруын алып шықты. Оңтүстік Корея президентінің бұл мәлімдемесі сыртқы істер және қорғаныс министрліктерінің саяси брифингі барысында жасалды, бұл Оңтүстік Кореяның Солтүстік Кореяның ядролық қаруына жауап ретінде өз ядролық арсеналын жасау мүмкіндігін ресми түрде мойындаған алғашқы жағдайы болды. 2022 жылы Оңтүстік Корея су асты кемелерінен баллистикалық зымырандарды ұшыруға қабілетті екенін жариялады; Оңтүстік Корея – ядролық қаруға ие емес SLBM-ге ие жалғыз мемлекет. 2023 жылдың ақпан айында Халық билігі партиясының төрағасы Чон Чжин Сук Оңтүстік Кореяға ядролық қару қажет болуы мүмкін екенін айтты.

Although currently, South Korea is under the US nuclear umbrella of protection, it could very well break away and try to develop its own nuclear weapons if necessary. Like Japan, South Korea has the raw materials, technology, and resources to create nuclear weapons. Previous incidents show the Republic of Korea (ROK) to be able to possess nuclear weapons in anywhere from one to three years if necessary. The ROK has been shown before to create enriched uranium up to 77%, which, although not particularly powerful, shows that South Korea has the potential to make nuclear weapons with more highly enriched uranium. South Korea does not have any intercontinental ballistic missiles but possesses a wide range of short range and medium range ballistic missiles through the Hyunmoo series of ballistic/cruise missiles currently fielded by the ROK Army. The Hyunmoo series of ballistic missiles works similarly to the American Tomahawk Missile, which can be armed with the W80 and W84 nuclear warheads. Theoretically, if needed, the 500 kg conventional warhead could be replaced by a small nuclear warhead. The Hyunmoo missiles can already cover the entire range of North Korea and would drastically change the North's disposition if the South had nuclear armed MRBMs. Even though the ROK could procure nuclear weapons, currently, like Japan, it sees no reason to do so with the protection of the American nuclear arsenal. However, if a conflict erupts with the North, South Korea could quickly evolve into a nuclear armed state and pose even with the North with the support of the US. According to Suh Kune yull, a professor of nuclear engineering at Seoul National University, “If we decide to stand on our own feet and put our resources together, we can build nuclear weapons in six months”. South Korean president Yoon Suk Yeol stated in January 2023 that if the security situation regarding the threat from North Korean nuclear weapons deteriorates further, South Korea would consider building their own nuclear weapons to deter the North or request that the United States deploy nuclear weapons in South Korea. In 1991 the United States removed all of its nuclear weapons from South Korea. The statements from the South Korean president came during a policy briefing by his foreign and defense ministries; the comments are the first time South Korea has officially acknowledged they would consider developing its own nuclear arsenal in response to North Korean nuclear weapons. In 2022 South Korea announced it had developed submarine launched ballistic missiles; South Korea is the only nation with SLBMs that does not possess nuclear weapons. In February 2023, Leader of the People Power Party Chung Jin Suk said that South Korea might need nuclear weapons.

Жеткізу жүйелері

Оңтүстік Кореяның зымыран дамуы 1970 жылы Қорғаныс министрлігінің зерттеу бөлімі – Қорғаныс даму агенттігінің құрылуымен басталды, ал даму жұмыстары сол кездегі президент Пак Чун Хидің бұйрығымен 1971 жылы қолға алынды. 1970-80-90 жылдары АҚШ-тың бақылауымен құрылған техникалық қызмет көрсету мекемесі арқылы Hawk және Nike Hercules жер-әуе ракеталарына қызмет көрсетуге рұқсат берілді, онда Оңтүстік Корея инженерлері Raytheon және АҚШ әскерилерінен оқу-жаттығудан өтті, сондай-ақ ракеталарды жетілдіру жұмыстарына қатысты. 1975 жылы Оңтүстік Корея Lockheed компаниясынан қатты отынмен жұмыс істейтін зымырандарға арналған қоспаны сатып алды, ал 1978 жылы кейбір жабдықтар импортталды. Сол жылы 26 қыркүйекте Оңтүстік Кореяның алғашқы қысқа қашықтықтығы бар баллистикалық зымыраны NHK 1 (сонымен қатар Ақ/Құйрық аю деп те аталады) табысты сынақтан өтті, оның қашықтығы 160 км, ең жоғарғы қашықтығы 180-200 км құрады. NHK 1 Оңтүстік Кореяда толыққанды отандық өнім деп жарияланды, бірақ технологияның бір бөлігі АҚШ-тан жеткізілген және алынған болатын. Сеул АҚШ-пен келісім бойынша Оңтүстік Кореяның баллистикалық зымыран қашықтығы туралы нұсқаулықтарына сәйкес зымыранның қашықтығын 180 км-ден асырмауға келісті. Оның ізбасары NHK 2 1982 жылдың қазанында сынақтан өтті, бірақ даму 1984 жылы тоқтатылып, бірнеше жылдан кейін қайта басталды. 1987 жылы ол қызметке енгізілді, оның басқару жүйесі Ұлыбританиядан жеткізілді. 1995 жылы Оңтүстік Корея АҚШ-тан MTCR талаптарына сәйкес 300 км қашықтықтағы зымырандар алуға рұқсат сұрады, ал 1999 жылы 500 км-ге дейін ұзарту туралы өтініш берді. 300 км қашықтықтағы Hyunmoo 2 зымыранының дамуы 1990 жылдардың ортасынан соңына қарай басталды, ал 1999 жылдың сәуірінде алғашқы сынақ жүргізілді. 2008 жылы бұрынғы келісімдердегі шектеулер алынып тасталғаннан кейін Hyunmoo 2A ретінде қызметке енгізілді, MTCR-ға ұқсас шектеулер сақталды. Hyunmoo 2B 2009 жылы MTCR-ға ұқсас шектеулермен және Оңтүстік Кореяның баллистикалық зымыран қашықтығы бойынша шектеулермен қызметке енгізілді, ал 2012 жылы АҚШ-пен келісімдер қайта жаңартылып, қашықтық 300 км-ден 800 км-ге дейін ұзартылды, ал пайдалы жүктеме 997 кг-дан 500 кг-ға дейін азайтылды. 2017 жылы зымыранның соғыс бөлігінің салмағына қойылған шектеу алынып тасталды. 2021 жылдың 21 мамырында Оңтүстік Кореяның ондаған жылдар бойы қолданылып келген баллистикалық зымыран қашықтығы туралы нұсқаулықтары жойылды, бұл Оңтүстік Кореяға кез келген типтегі зымыранды, соның ішінде құрлық аралық баллистикалық зымырандарды (ICBM) және жетілдірілген су астынан ұшырылатын баллистикалық зымырандарды (SLBM) жасауға және иеленуге мүмкіндік берді.

South Korea missile development originates in 1970 with creation of Defense Ministry's research arm the Agency of Defense Development with development starting in 1971 under orders of then president Park Chung Hee. In 19708090 was allowed to service Hawk and Nike Hercules surface to air missiles under agreement with maintenance facility under the supervision of the U. S. which was set up in the country with South Korean engineers receiving training from the Raytheon and U. S. military involving improvement of the missiles. South Korea in 1975 purchased mixer for missiles solid fuel propellant from Lockheed along with some equipment imported later on in 1978 with first successful ballistic missile test of first South Korean short range ballistic missile NHK 1(also known as White/Polar Bear) conducted the same year on September 26 demonstrating 160 km range with maximum range of 180 to 200 km. NHK 1 was by South Korea touted as completely indigenous development though in fact some of the technology was supplied and obtained from the United States. Seoul agreed to not extended range of the missile beyond 180 km under South Korea Ballistic Missile Range Guidelines with the U. S. with development of its successor NHK 2 that was tested in October 1982 with development being halted in 1984 until resumption couple years later with completion in 1987 when it entered service, its guidance system was supplied by United Kingdom. In 1995 South Korea requested permission to have 300 km range missiles from the US in line with MTCR with request in 1999 for expansion to 500 km. Development of 300 km range Hyunmoo 2 started in mid to late 1990s with first test in April 1999 with entering service in 2008 as Hyunmoo 2A after restrictions were lifted from previous agreement to limitation comparable to MTCR, Hyunmoo 2B entered service in 2009 with range under MTCR like restriction and range restriction under South Korea Ballistic Missile Range Guidelines renegotiated in 2012 with the US from 300 km to 800 km with reduced payload from 997 kg to 500 kg. Cap on missile warhead weight was lifted in 2017. On May 21, 2021, the decades old South Korea Ballistic Missile Range Guidelines was scrapped, allowing South Korea to develop and possess any type of missile, including intercontinental ballistic missiles (ICBMs) and advanced submarine launched ballistic missiles (SLBMs).