Кіріспе

Үндістанның этникалық тобы

Дом (санскрит: डोम, Дома – Далит кастасының адамы, ән айту және музыкамен күн көретін) сондай-ақ Домра, Домба, Домка, Домбара және Домбари деп те аталады, бұл Үндістанға шашырап кеткен касталар немесе топтар. Домдар – бұрынғыда барабаншылар кастасы болған. Тантралық жазбаларға сәйкес, домдар ән айтумен және музыка ойнаумен айналысқан. Олар Үндістанның Уттар-Прадеш, Бихар, Одиша, Андхра-Прадеш, Жаркханд және Батыс Бенгалия штаттарында резервация тізімінде тіркелген.

Этимология

Ән шұбыртумен және музыкамен күн көретін адамдар тантрикалық кітаптарда Дом деп аталған. Тарихшы М. П. Джошидің сөзіне қарағанда, "Дума" сөзі барабанның үнімен байланысты.

Тарих

Тантралық жазбаларда "дом" термині ән мен музыкамен күн көріп өмір сүретін адамдарды білдіреді. Чанд және Горха әулеттері тұсында барлық қызметші касталар "дом" деп аталды және алтын мен күміс әшекейлер киюіне тыйым салынды. Олар паланкин көтергіштер ретінде жұмыс істеуге міндетті болды, бірақ өздерінің үйлену тойларында паланкин пайдалануға рұқсат етілмеді. Олар бөлек ауылдарда, әртүрлі жерлену орындарында және су көздерінде тұруға мәжбүр болды. Басқалардың өлген сиырларын көмуге міндетті болды, сондай-ақ олардың етін жеді. Британдық кезеңде осы кемсітушілік амалдарға тыйым салынды. Әлеуметтік белсенді Лала Ладжпат Рай және далит көшбасшысы Хуси Рам төменгі каста мәртебесінен бас тартуға тырысып, "дом" деген кемсітуші атауды "Шилпкар" терминімен алмастыруға ұсыныс жасады. Олар Ария қоғамының тазару рәсімдерін өткізді, онда "шилпкарлар" қасиетті жіптер (жанеу) киіп, үйлену тойларында паланкин пайдалануға рұқсат алды. Осыдан кейін Уттаракханд штатында "Шилпкар" ресми түрде "дом" атауын ығыстырды. Бірақ бұл Орталық Гималай аймағындағы әлеуметтік ұятты азайтуға көп көмектеспеді. Уттар-Прадеш штатындағы көптеген көшпелі және аралап-қоныстанушы топтардың "дом" тегінен шыққандығы айтылады, мысалы, банггалилер, бхантұлар, базигарлар, хабуралар, канджарлар және сансилер. Сондай-ақ, "дом" термині кез келген аралап-қоныстанушы көшпелілерді сипаттау үшін қолданылуы мүмкін, өйткені жоғарыда аталған топтардың барлығы ерекше және қатаң түрде өз ішінде үйленеді. Кейбіреулері өздерінің диалектісімен немесе жаргонымен сөйлейді, ал басқалары аймақта кең таралған диалектіде немесе тілде сөйлейді. Бұрын "домдар" Британдық үкіметтің "Қылмыстық тайпалар туралы заңына" сәйкес қылмыстық тайпа ретінде жіктеліп келген.

Ханза аңғары

Халық Берихо, Дом немесе Дома деп аталады. Дом өзіндігінің қалыптасуына олардың музыканттық қызметі себеп болды. Олар түрлі жергілікті билеушілерге қызмет еткен бірнеше отбасыдан тараған гетерогенді топ. Домдер Хунзадағы Низари исмаилилер бағытына жатады.

Уттаракханд

700-1816 жылдары Солтүстік Үндістанда, қазіргі Уттаракханд аймақтарын қоса алғанда, "Дом" термині әртүрлі кәсіби топтарды білдірген, оның ішінде шеберлерді және әншілер мен музыканттар сияқты кәсіби ойын-сауық көрсететін адамдарды. Дом касталарының өкілдері өлі жануарларды, оның ішінде сиырларды кездірумен де айналысқан.

Варанси қаласы

Уттар-Прадеш штатының Баранси қаласында Домдар қабірлерді өртеумен айналысады, бұл өте маңызды міндет. Пураналардағы аңыз бойынша, Ража Харишчандраны Каллу Дом сатып алған, және Харишчандра оның бағынысында жұмыс істеген. Дегенмен, тағы бір аңызға сүйенсек, Харишчандра Чандалаға сатылған, ал Чандала оған қабірстанды (шмашана) бақылауды тапсырған.

Андхра Прадеш

Дом бастапқыда Андхра-Прадеш штатындағы Вишакапатнамның төбелі аймағынан шыққан. Олар дәулеңгештер ретінде танымал болған және тарихи түрде мал мен адам денелерін жоюмен айналысқандықтан касталық жүйеде "қолы тигілмейтін" деп есептелген.

Қазіргі

Дом тайпасының дәстүрлі кәсібі – бамбуктан музыкалық аспаптар мен тұрмыстық заттар жасау. Олар әлі де бамбуктан музыкалық аспаптар мен тұрмыстық заттар жасайды. Бірақ электронды музыканың таралуына байланысты музыкалық аспаптарға деген сұраныс азайды.

Демография

Одиша штатында шамамен 706 мың дом тұрады. 2001 жылғы халық санауы бойынша домдардың саны 316 337 болды, бұл Батыс Бенгалия штатының жоспарланған каста халқының 1,7 пайызын құрады. Сол санау көрсеткендей, домдардың барлығының 46,0 пайызы (7 және одан жоғары жастағылар) сауатты. Гендерлік бөліністе, еркектердің 58,9 пайызы және әйелдердің 32,6 пайызы сауатты екені анықталды. 2011 жылғы Үндістан халық санауында Уттар-Прадеш штатындағы домдар жоспарланған каста ретінде тіркелді, олардың саны 110 353 адамды құрады.

Ресми жіктеу

Домдар Үндістандағы Уттар-Прадеш, Бихар, Одиша және Батыс Бенгал штаттарында резервация үшін жоспарланған каста ретінде тізімделген.

Непалдағы домблар

Непалдың Орталық статистика бюросы домдарды Мадхеші далиттерінің кең әлеуметтік тобының ішіндегі кіші топ ретінде жіктейді. 2011 жылғы Непал халық санағы бойынша 13 268 адам (Непал халқының 0,1%) домдар болып тіркелді. Домдардың провинциялар бойынша саны былай болды:
Мадхеш провинциясы (0,2%)
Коши провинциясы (0,1%)
Багмати провинциясы (0,0%)
Лумбини провинциясы (0,0%)
Судурпашим провинциясы (0,0%)
Гандэки провинциясы (0,0%)
Карнали провинциясы (0,0%)

Домдардың саны ұлттық орташа көрсеткіштен (0,1%) жоғары келесі аудандарда байқалды:
Саптари (0,3%)
Дануша (0,2%)
Махоттари (0,2%)
Парса (0,2%)
Сираха (0,2%)
Сунсари (0,2%)