Ян Якоб ван Остерзее: Голландский теолог және жазушы (Jan Yakob van Osterzee: Gollandtyq teologh jane jazushy)

Кіріспе

Голланд теологы (1817–1882)

Ян Якоб ван Остерзее (1 сәуір 1817 – 29 шілде 1882), голланд дін қызметкері, Роттердамда дүниеге келді. 1835–1839 жылдары Утрехт университетінде білім алған. Ол Ян Якоб ван Остерзе, Дж.Ж. ван Остерзе немесе Йоханнес Якобус ван Остерзе деп те белгілі болған. 1841–1843 жылдары Эймнес-Биннен, 1843–1844 жылдары Алкмар және 1844–1862 жылдары Роттердам қалаларында пастор қызметін атқарғаннан кейін, 1863 жылы Утрехт университетінде библиялық және практикалық теология профессоры болып тағайындалды, және өмірінің соңына дейін осы университетке байланысты болды. Остерзе уағызшы ретінде танымал болды, 1845 жылдан бастап "Теолог. Жылдықтар" журналының редакторы болды, діни тарих бойынша бірнеше маңызды кітаптар жазды және 1882 жылы голланд тілінде өлеңдер жариялады.

Мансап

Оның уағыздарының шамамен 270-і он екі томнан астам жинақта басылып шықты, оның ішінде Mozes (Роттердам, 1859; ағылшын тіліне аудармасы, Moses: a Biblical Study, Эдинбург, 1876). Ол сондай-ақ «Хейдельберг катехизисін» елу екі лекцияда (1869) жариялады және көптеген жеке уағыздарды шығарды, олар кеңінен таралды. Бұл уағыздарында Ван Остерзи өзінің барлық назарын (біршама сөздік стильде) Ізгі хабарды уағыздауға, Киелі жазбаларға сәйкес Мәсіхті жариялауға және құтқарылуды хабарлауға шоғырландырды; бірақ уағыз мінберінен Ізгі хабарды догматикалық спекуляциялар аймағына көтерілуге ең қолайсыз орын деп санады. Ол уағыздаушы ретінде білім беруден гөрі, адамдарды рухани жағдайын жақсартуға көмектесуді мақсат тұтты. Радикалды, натуралистік және таза этикалық бағыттардан алшақтап, сынға бейтараптық сақтап, христологияда ерекше табиғаттан тыс көзқарас ұстана отырып, ол өзін «Евангелиялық немесе Православ христиан» деп атауға ынталанды. Уағыздаушылық қызметімен қатар Ван Остерзи теологиялық ғылымға да ынталы түрде берілді. Осы қызметінің бастамасын ол жаңадан құрылған «Жаңа жылдық ғылыми теология» журналында «Апостолдардың істерінің қазіргі жағдайы туралы» (1846) мақаласымен бастады, ал келесі жылы «Апостолдардың істерінің құндылығы туралы» трактатын жариялады. Осы кезеңге оның Christologie (Роттердам, 1855–61; ағылшын тіліне аудармасы, The Image of Christ as Presented in Scripture, Лондон, 1874) және Лұқаға түсіндірмелері (Bielefeld and Leipsic, 1859), пасторальдық хаттар мен Филемонға (1861), және Джеймсқа (Дж. П. Лангемен бірлесіп, 1862) Ж. П. Лангенің Bibelwerk кітабы да жатады. 1863 жылы Утрехт университетінде профессорлық қызметке тағайындалғаннан кейін Ван Остерзи өзінің қысқаша Theologie des Nieuwen Verbonds (Утрехт, 1867; ағылшын тіліне аудармасы, Theology of the New Testament, Нью-Йорк, 1893) еңбегін жазды, содан кейін үлкен Christelijke dogmatiek (2 том, 1870–72; ағылшын тіліне аудармасы, Christian Dogmatics, 2 том, Нью-Йорк, 1876) еңбегі жарық көрді. Дегенмен, оның академиялық еңбектерінің ең жақсысы – «Практическая теология» (2 том, Утрехт, 1877–78; ағылшын тіліне аудармасы, Нью-Йорк, 1879) болды, онда ол уағыз айту, діни рәсімдер, катехизис, пастырлық теология, миссиялық қызмет және тіпті апологетика мәселелерін қарастырды. 1877 жылы теология факультетінде Киелі кітап, догматикалық және практикалық теология бойынша дәріс оқуға тыйым салынғаннан кейін Ван Остерзи өзінің қалауына қарсы дін философиясын, Жаңа өсиет кіріспесін және христиан догмасының тарихы бойынша сабақ беруге мәжбүр болды, және ол өмірінің соңына дейін оқытумен айналысты. Оның естеліктері Uit Mijn Levensboek, voor, mijne Vrienden (Утрехт, 1883) деген атпен қайтыс болғаннан кейін жарық көрді, ал оның шағын жазбаларының жинақтары кейіннен екі топта жарық көрді: Redevoeringen, verhandelingen en verspreide geschriften (Роттердам, 1857); Varia. Verspreide geschriften (1861); Christelijk litterairische opstellen (Амстердам, 1877); Christelijk historische opstellen (1879). Оның «Жақсылық жылы: күн сайынғы өмірге арналған сөздер» (1874) және «Өмірдің әр күні үшін сөздер» (1875) атты рухани кітабы, сондай-ақ қайтыс болғаннан кейін жарық көрген «Дымықталған өлеңдер» (Амстердам, 1884) жинағы да еске алуға лайық. Остерзидің шығармаларының толық жинағы француз тілінде Œuvres complètes деген атпен үш томдық болып жарық көрді (1877–1880). Оның өмірбаяны 1882 жылы жарық көрді. Оның «Практическая теология» кітабы АҚШ-та осы тақырып бойынша ең ықпалды еңбектердің бірі саналды. Оның теологиялық ұстанымы мыңжылдыққа дейінгі және жұмсақ хилистік ретінде сипатталады.

Of his sermons, some 270 were printed in more than twelve volumes 1846–70, including Mozes (Rotterdam, 1859; English translation, Moses: a Biblical Study, Edinburgh, 1876). He likewise published De Heidelbergsche Catechismus in fifty two lectures (1869), and issued many individual sermons which were widely circulated. In these sermons Van Oosterzee laid his entire stress (in somewhat rhetorical fashion) on the preaching of the Gospel, the proclamation of Christ according to the Scriptures, and the announcing of salvation; but regarded the pulpit least of all the place from which to transcend the Gospel into the regions of dogmatic speculation. His avowed aim as a preacher was rather to edify than instruct. Holding himself aloof from the radical, naturalistic, and purely ethical tendencies, remaining neutral toward negative criticism, and in Christology maintaining a distinctly supernaturalistic position, he was pleased to call himself "Evangelical, or Christian Orthodox." With all his activity as a preacher, Van Oosterzee devoted himself zealously to theological science. This phase of his activity he began with the first article, Verhandeling over den tegenwoordigen toestand der Apologetiek, in the newly founded Jaarboeken voor wetenschappelijke theologie, followed the next year by his treatise "On the Value of the Acts of the Apostles" (1846). To this same period belongs his Christologie (Rotterdam, 1855–61; English translation, The Image of Christ as Presented in Scripture, London, 1874) and by his commentaries on Luke (Bielefeld and Leipsic, 1859), the pastoral epistles and Philemon (1861), and James (in collaboration with J. P. Lange, 1862) for J. P. Lange's Bibelwerk. After his professorial appointment at Utrecht in 1863, Van Oosterzee wrote his brief Theologie des Nieuwen Verbonds (Utrecht, 1867; Eng. transl., Theology of the New Testament, New York, 1893), which was followed by the larger Christelijke dogmatiek (2 parts, 1870–72; English translation, Christian Dogmatics, 2 vols., New York, 1876). The best of his academic works, however, was his Praktische theologie (2 parts, Utrecht, 1877–78; English transl., New York, 1879), in which he considered homiletics, liturgics, catechetics, pastoral theology, missions, and even apologetics. In 1877, with the passage of the law forbidding the theological faculty to lecture on Biblical, dogmatic, and practical theology, Van Oosterzee was compelled, against his will, to teach the philosophy of religion, New Testament introduction, and the history of Christian dogma, in which he gave instruction until his death. His memoirs appeared posthumously under the title Uit Mijn Levensboek, voor, mijne Vrienden (Utrecht, 1883), and collections of his minor writings were published later in two groups comprising: Redevoeringen, verhandelingen en verspreide geschriften (Rotterdam, 1857); Varia. Verspreide geschriften (1861); Christelijk litterairische opstellen (Amsterdam, 1877); Christelijk historische opstellen (1879). Mention should also be made of his popular devotional book, Het jaar des heils: Levenswoorden voor iederen dag (1874; English transl., Year of salvation: Words of Life for every Day, New York, 1875), and of the posthumous collection of his poems entitled Uit de dichterlijke nalatenshap (Amsterdam, 1884). A collected edition of Oosterzee's works was published in French, Œuvres complètes, in three volumes (1877 1880). His autobiography appeared in 1882. His book Practical Theology was one of two "most influential" works on that topic in the United States. His theological position is described as premillennial and mild chiliast.