Кіріспе

Q ережесі (12 CFR 217) – АҚШ-тағы банктерге қатысты капитал талаптарын белгілейтін Федералды резервтік ереже. Q ережесінің 2023 жылға дейін қолданылып жүрген нұсқасы 2013 жылы қабылданды. 1933 жылдан 2011 жылға дейін Q ережесінің бұрынғы нұсқасы салымдық шоттар бойынша сыйақы төлеуге қатысты түрлі шектеулер енгізді. Осы кезеңде банктерге талап бойынша салымдарға сыйақы төлеуге тыйым салынды. 1933 жылдан 1986 жылға дейін жинақ шоттары және NOW шоттары сияқты банк салымдарының басқа түрлеріне де ең жоғары сыйақы мөлшерлемелері белгіленді. Салымдық сыйақыны шектеудің себебі – 1930 жылдардың басындағы Ұлы депрессияның алғашқы кезеңінде банктердің банкротқа ұшырауының бір себебі салымдық қаражаттар үшін банктер арасындағы күшті бәсекелестік болды, бұл несие беру және қарыз алу ставкалары арасындағы маржаны төмендетіп, ірі банктердің тым жоғары тәуекелді инвестициялық әрекеттерін ынталандырды. Тағы бір тікелей қиындық – NOW шоттарының құрылуы, олар техникалық тұрғыдан талап бойынша салымдар болып есептелмесе де, сыйақы төленетін талап бойынша салымдарға теңдес болатын. Конгресс оларды 1974 жылы Массачусетс және Нью-Гэмпшир штаттарында, ал 1976 жылы Жаңа Англияның қалған бөлігінде заңдастырды. Жинақ салымдарына белгіленген сыйақы мөлшерлемесінің шегі банктерге, соның ішінде ақша нарығы қорларына баламалардың пайда болуына да ықпал етті. Сыйақы мөлшерлемесінің ең жоғары шегіне қатысты осы сын-тегеуріндердің нәтижесінде Конгресс 1982 жылдың 14 желтоқсанынан бастап ақша нарығы шоттарын қоса алғанда, икемді сыйақылы банк шоттарының жаңа түрлерін құруға рұқсат берді. 1980 жылғы Салымдық мекемелерді реттеу және ақша-несиелік бақылау туралы заңмен 1981–1986 жылдар аралығында жинақ шоттары мен талап бойынша салымдардан басқа барлық шоттар үшін Q ережесінің шектеулері кезең-кезеңмен алынып тасталды. 1986 жылдың 31 наурызынан бастап барлық сыйақы мөлшерлемелерінің шектеулері жойылды, бірақ талап бойынша салымдарға сыйақы төлеуге тыйым салу, сол кезде Q ережесінің жалғыз қалған маңызды бөлігі болды. 2010 жылғы Додд-Фрэнк Уолл-стрит реформасы және тұтынушыларды қорғау туралы заңмен (Pub. L. 111 203 §627) Q ережесінің сыйақы төленетін талап бойынша салымдық шоттарға тыйым салу тиімді түрде күшін жойды. 2011 жылдың 21 шілдесінен бастап қаржы институттарына сыйақы төленетін талап бойынша салымдар ұсынуға рұқсат берілді, бірақ бұл міндетті емес.