Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сидик (Συδυκ, кейбір қолжазбаларда Сидек немесе Седек) – рим дәуіріндегі финикиялық жазушы Филон Библосский ұсынған теогонияда, Евсевийдің "Praeparatio evangelica" еңбегінде сақталған және одан да ертерек Санхуниатонға жатқызылған құдайдың аты. Роберт Р. Каргилл жақында Мелхиседектің атын "Менің патшам – Зедек" деп этимологиялауды қолдады, бұл Израильге дейінгі Иерусалимде құлшылық етілген және Сидикке мүмкін алдасты болған құдай деп саналады.
Name of the Roman Jupiter god
Sydyk (Συδυκ, in some manuscripts Sydek or Sedek) was the name of a deity appearing in a theogeny provided by Roman era Phoenician writer Philo of Byblos in an account preserved by Eusebius in his Praeparatio evangelica and attributed to the still earlier Sanchuniathon. Robert R. Cargill has recently argued in favor of etymologizing Melchizedek as “my king is Zedek”, a deity postulated to have been worshipped in pre Israelite Jerusalem and a possible forerunner of Sydyk.
Этимологиясы және финикиялық теогенездегі рөлі
Филон Библостың грек тіліндегі мағынасын Δίκαιον "Әділеттілік" деп бергені, осылайша бұл сөздің семит тіліндегі "әділеттілік" түбіріне сәйкес келетінін көрсетті. Финикиялық ṣdq есімді құдай эпиграфикалық деректерде жақсы расталған; оны Филон Мисормен (Μισωρ) бірге құдайлар жұбының бір бөлігі ретінде атап өткен. Сидик пен Мисор Амунос пен Магос-тан туған деп сипатталады, ал олар өз кезегінде "Саяхатшылар" немесе Титандардан туған. Сидик "Диоскурлер немесе Кабеирлер немесе Корибанттар немесе Самофракиялықтар" әкесі ретінде сипатталады, олар кеменің ойлап табушылары деп есептеледі. Финикиялық Сидик римдік Юпитермен теңестірілді, сондықтан Сидик Юпитер планетасына табынумен байланысты болуы мүмкін, ол әділеттілік немесе туралықтың көрінісі ретінде қарастырылды. Кейбір есімдер, мысалы, ṣdqmlk (Лапатустың финикиялық патшасы және Кархемиш финикиялық жазуындағы жеке есім), mlky ṣdq, ṣdqʾ (Сеннахирим билігіндегі Ашкелон патшасы [ол] және Китион жазуындағы жеке есім) Сидик құдайының теофориясы болуы мүмкін.
Philo of Byblos gave the Greek meaning of the name as Δίκαιον "Righteousness", thus indicating that the word corresponds to the Semitic root for "righteousness", √ṣdq. A Phoenician god named ṣdq is well attested epigraphically; he is also mentioned by Philo as half of a pair of deities with Misor (Μισωρ). Sydyk and Misor are described as being born from Amunos and Magos, who were in turn born from the "Wanderers" or Titans. Sydyk is described as the father of the "Dioskouroi or Kabeiroi or Korybants or Samothracians", who are credited with the invention of the ship. The Phoenician Sydyk was equated with Roman Jupiter, and hence it has been suggested that Sydyk was connected to the worship of the planet Jupiter as the manifestation of justice or righteousness. Some names, like the rare name ṣdqmlk (Phoenician king of Lapathus and a personal name from Carchemish Phoenician inscription), mlky ṣdq, ṣdqʾ (king of Ashkelon under Sennacherib [he] and a personal name from an inscription from Kition), might be theophories of the god Sydyk.
Таяу Шығыстың басқа құдайларымен байланысы
Сидик пен Месопотамия құдайы Киттум арасында байланыс бар деген ұсыныс жасалған. Ол Ṣidqu деп те аталған, сондай-ақ батыс семит есімі Ammi ṣaduqa аккад тіліне Kimtum kittum деп аударылған, бұл батыс семит [[:wikt:צ־ד־ק ṣ d q] және аккад тіліндегі kittum сөздерінің мағыналық теңдігін көрсетеді. Сонымен қатар, "Цзедек" (яғни "әділдік") деп аталатын туысқан құдайға Израильге дейінгі Иерусалимде табынушылық болған деген болжам бар, себебі қаланың екі патшасының есімдерінде – Мелхиседек пен Адониседекте – "тзедек" элементі кездеседі.
A connection between Sydyk and the Mesopotamian deity Kittum has been proposed. The latter was also referred to as Ṣidqu and additionally the West Semitic name Ammi ṣaduqa is translated into Akkadian as Kimtum kittum showing an equivalence of meaning between the West Semitic [[:wikt:צ־ד־ק ṣ d q and the Akkadian kittum. It has also been conjectured that a related deity named or titled "Tzedek" (i. e. "righteousness") was worshipped in pre Israelite Jerusalem as the names of two kings of the city, Melchizedek and Adonizedek contain the element tzedek.