Кіріспе

1555 жылғы Папа Пауль IV-нің паптық бұйрығы

Cum nimis absurdum – Папа Пауль IV-нің 1555 жылғы 14 шілдедегі бұйрығы. Бұл бұйрық өзінің атын алғашқы сөздерінен алды:

Бұл бұйрық еврей қауымының барлық құқықтарын жойды және Папа мемлекеттеріндегі яһудилерге діни және экономикалық шектеулер қойды, яһудилерге қарсы заңнаманы жаңартты және яһудилерді түрлі кемсітулерге және жеке бостандықтарына шектеулерге ұшыратты. Бұйрық Рим геттосын құрды, сол кезде шамамен 2000 адам болған және христиандық дәуірге дейін қауым ретінде өмір сүрген Рим яһудилерінің онда тұруын міндеттеді. Гетто – үш қақпасы бар, түнде жабылатын қоршалған аудан. Бұйрық бойынша яһуди еркектері сары сүйір бас киім, ал әйелдері сары орамал тағуға міндетті болды. Яһудилер яһуди сенбі күні католиктердің міндетті уағыздарына қатысуға міндетті болды. Бұйрық еврейлерге мүлікке ие болуға және христиандар арасында медициналық қызмет көрсетуге тыйым салатын сияқты басқа да шектеулерді енгізді. Яһудилерге тек біліктілігі жоқ жұмыстарға ғана рұқсат етілді, мысалы, ескі киім жинаушылар, қолдан өткізушілер немесе балық сатушылар. Олар сондай-ақ кепілдік берушілер де болуы мүмкін. Пауль IV-тің ізбасары Папа Пий V Италияның көптеген қалаларында басқа геттолар құруды жүзеге асырды, ал оның ізбасары Папа Пий VI оларды көршілес мемлекеттерге ұсынды. Папа мемлекеті 1870 жылғы 20 қыркүйекте Италия Корольдігіне қосылғаннан кейін өмір сүруін тоқтатты, бірақ яһудилердің геттода тұру талабын итальян мемлекеті 1882 жылы ғана ресми түрде жойды.

Өмірбаян

Джан Пьетро Карафа Папа Пауль IV ретінде папалық билікті қабылдаған кезде жетпіс тоғыз жаста болды және барлық есептер бойынша қатал, қатаң ортодокс және авторитарлық мінез-құлық танытты. Кардинал ретінде ол Рим папасы Пауыл III-ді Испания инквизициясының үлгісі бойынша Рим инквизициясын құруға көндірді, ал өзі бас инквизиторлардың бірі болды. Қарафа: "Егер әкем еретик болса да, мен оны өртеу үшін отын жиналар едім" деп ант берді. 1553 жылдың қыркүйегінде кардинал Карафа Римде Талмудтың өртелуін бақылады. Дойч пен Джейкобс мұны протестанттық реформацияға жауап ретінде болған реакцияның бір бөлігімен байланыстырады, бұл христиандарға зиянды деп есептелген кітаптардың цензуралануына әкелді.

Мазмұны

Папа болғаннан кейін екі ай өткен соң, Пауль IV «Cum nimis absurdum» бұйрығын шығарды. Пап аймақтарының уақытша билеушісі ретінде, ол өзінің тікелей бақылауындағы аумақтарға қатысты қолданылды.

Қаулылар

Пауыл IV яһудилерге қарсы бұрынғы каноникалық шектеулерді қатаң түрде сақтауға тырысты – христиандар арасында медицинамен айналысуға, христиан қызметшілерін жұмысқа алуға және басқа да нәрселерге тыйым салатын шектеулерді, бірақ сонымен қатар оларды коммерциялық қызметтерінде де шектеді, кез келген қалада бір ғана синагогаға ие болуға тыйым салды, сары түсті бас киім киюді міндеттеді, яһудиді "синьор" деп атауға рұқсат бермеді және олардың христиандардан бөлінген белгілі бір ауданда тұруын бұйырды. Соңғы шара Римде зұлымдықпен орындалды. Пауыл IV 1215 жылғы Төртінші Латеран кеңесінің қағидасын қайталады, онда яһудилер мен мұсылмандар христиандардан ерекшелену үшін белгілі бір нышанды киюі керек еді. Пауыл енді яһудилер сары түсті ерекше белгі киюге тиіс екенін нақтылады. Оларға христиан медбикелер, үй қызметшілері немесе қызметшілерді ұстауға тыйым салынды, сондай-ақ христиандардан балаларын емшектің астына беруге де рұқсат болмады. Оларға жексенбі күндері немесе шіркеу жариялаған басқа да мереке күндері жұмыс істеуге немесе христиандармен кез келген түрде араласуға тыйым салынды. Польшада шіркеу шенеуніктері яһудилерді бөліп-жаруды ұсынған жоқ, себебі мұндай шараны король немесе ақсүйектер қолдамас еді.