Шотландияның жоғары таулы аймақтарының музыкасы

Кіріспе

Шотландия таулы аймақтарымен байланысты музыка жанры.

Пиброх, пиобаireachd немесе ceòl mòr – негізінен Шотландия таулы аймақтарымен байланысты көркем музыка жанры. Ол мелодиялық тақырыпқа негіделген, кеңейтілген композициялармен және күрделі формальды өзгерістермен сипатталады. Шотланд гаэлі тілінде «қуыр» деген мағына беретін пиобаireachd, шамамен төрт ғасыр бойы таулық сыбызғының (great Highland bagpipe) музыкасы болып келген. Көбірек қолданылатын термин – ceòl mòr (жаңаланған жазу бойынша, немесе ескіше ceòl mór), яғни «үлкен музыка» (осы күрделі, кеңейтілген көркем музыканы билер, рельстер, марштар және стратспейлер сияқты халыққа кең таралған шотланд музыкасынан ажырату үшін, олар ceòl beag немесе «кішкентай музыка» деп аталады). Бұл термин пиброх сияқты музыканы да қамтиды, ол таулық сыбызғы пайдалануға дейін, тарихи түрде сымды гаэль арфасында (clàrsach) және кейін шотланд скрипкасында орындалған, қазір бұл өнер қайта жандануда.

Тарих

Конкретті құжаттамалық дәлелдердің болмауы пиброхтың бастауын жартылай мифтік мәртебеге көтерді. Сыбызғымен орындалатын пиброх тарихындағы ең ерте танылған тұлғалар – МакКриммон әулеті, әсіресе Дональд Мор МакКриммон (шамамен 1570 – 1640) және Патрик Мор МакКриммон (шамамен 1595 – 1670), ол Скай аралындағы Дунвеганның МакЛод басшысының мұрагер сазгері болған. 19 ғасырда осы тақырыпта жариялаған Уолтер Скотт, Ангус Маккей және басқалар МакКриммондарға пиброхтың маңызды пьесаларының авторлығын таңдағандығы туралы пікір таластар бар. 1797 жылы жазылған Кэмпбелл Кантарейр (Campbell Canntaireachd) – 19 ғасырғы атрибуциялардан бұрынғы пиброх музыкасының әндетілген ноталармен жазылған транскрипциялары бар екі томдық қолжазба. Онда МакКриммондарға ешқандай сілтеме жоқ және кейіннен олармен байланыстырылған көптеген пьесалардың басқаша атаулары келтірілген. Кэмпбелл Кантарейрдегі «Cha till mi tuill» пиброхы, «Мен енді қайта оралмаймын» деп аударылады, Клиренс кезінде құрбан болғандардың Жаңа әлемге эмиграциялауымен байланысты пьесаға қатысты. Уолтер Скотт 1818 жылы осы пьесаға «Ақтаңдау – (Cha till suin tuille)» деген атаумен жаңа романтикалық өлеңдер жазды, ол «Біз енді қайта оралмаймыз» деп аударылады, кейіннен «МакКриммонның ақтаңдауы. Әуені – Cha till mi tuille» деп қайта жарияланды. Ангус Маккейдің «Ежелгі пиобайрхад немесе Таулы сыбызғы музыкасының жинағы» (1838) кітабында «Cha till mi tuill» пиброхы кейіннен «MacCrummen ешқашан қайта оралмайды» деген атаумен жарияланды. Кэмпбелл Кантарейрдегі «Кулодиннің ақтаңдауы» пиброхы Маккейдің кітабында «Патрик Ог МакКриммонға арналған ақтаңдау» деген атаумен пайда болды. Бұл үлгі пиброх тарихының дәстүрлі есептерін сынағандарды, мысалы, Алистер Кампсиді, пиброх репертуарының авторлығы мен бастауын шотланд ұлтшылдығына байланысты алаңдаушылықтарға негізделген саяси және Ганноверлік мотивациялар үшін қайта қарастырылғанына қорытынды жасауға әкелді. Пиброхтың бастауы туралы дәстүрлі есептер көбінесе 18-ші ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында қалған тарихи дәстүрлерді антиквариаттық иеленуге тән романтизммен сипатталса, орындалатын репертуардың сақталған дәстүрімен сәйкес келетін, дәстүрдің беделді есептерін талқылауға негіз болатын аутентикалық музыкалық құжаттар бар.

In the absence of concrete documentary evidence, the origins of pibroch have taken on a quasi mythic status. The earliest commonly recognised figures in the history of bagpipe pibroch are the MacCrimmon family of pipers, particularly Donald Mor MacCrimmon (c. 1570 – 1640), who is reputed to have left a group of highly developed tunes, and Patrick Mor MacCrimmon (c. 1595 – 1670), one of the hereditary pipers to the Chief of MacLeods of Dunvegan on the isle of Skye. There is some controversy over the attribution of authorship of key pibroch tunes to the MacCrimmons by Walter Scott, Angus Mackay and others who published on the topic in the 19th century. The Campbell Canntaireachd, written in 1797, is a two volume manuscript with chanted vocable transcriptions of pibroch music that predates the 19th century attributions. It contains no references to the MacCrimmons and has different names for numerous tunes that were subsequently associated with them. The pibroch "Cha till mi tuill" in the Campbell Canntaireachd manuscript, which translates as "I shall return no more", is related to a tune associated with victims of the Clearances emigrating to the New World. Walter Scott wrote new romantic verses to this tune in 1818 with the title "Lament – (Cha till suin tuille)" which translates as "We shall return no more", later republished as "Mackrimmon's Lament. Air – Cha till mi tuille". In Angus MacKay's book A Collection of Ancient Piobaireachd or Highland Pipe Music, 1838, the pibroch "Cha till mi tuill" is subsequently published with the title "MacCrummen will never return". The pibroch "Couloddins Lament" in the Campbell Canntaireachd manuscript appears in MacKay's book with the title "Lament for Patrick Og MacCrimmon". This pattern has led critics of the orthodox accounts of pibroch history such as Alistair Campsie to conclude that the authorship and origins of the pibroch repertoire were reframed for political and Hanoverian motivations that can be traced back to anxieties over Scottish nationalism. While the conventional accounts of the origins of pibroch are largely characterised by an aggrandising romanticism common to antiquarian appropriations of remnant historical traditions in the late 18th century and early 19th century, there are substantial surviving authentic musical documents that concur with a living tradition of performed repertoire, providing a grounding for any debate over authoritative accounts of the tradition.

Пиброхтың арпалық прецеденттері

Пиброктардың көпшілігі 16-18 ғасырларда жазылған деп есептеледі. Бүкіл репертуар шамамен 300 күйден тұрады. Көп жағдайда композитор белгісіз, алайда пиброх қазіргі күнге дейін жазылуда. Соңғы зерттеулер пиброхтағы безендіру стилінің арфа музыкасының ертерек бастауларына, әсіресе, жылдам төмен түсетін арпеджиолардың граценота ретінде қолданылуына нұсқайды. Қылқанды кларсах – гаэл тіліндегі Шотландия мен Ирландияның жоғары мәртебелі аристократиялық аспабы. Қыл арфада орындалатын өнер музыкасы ауызша беріліп, репертуардың көп бөлігі жоғалған болуы мүмкін. Дегенмен, тарихи қолжазбалардың алуан түрлілігі осы музыкалық мәдениеттің маңызды аспектілерін қайта құруға мүмкіндік береді. 18 ғасырдың соңында Эдвард Бантинг ирландтық қыл арфашылардың соңғыларынан қыл арфа композицияларының көп бөлігін және осыған байланысты орындаушылық тәжірибені жазған. Шотландияның қыл арфасы репертуарының құжаттамасын шотландтық лютня қолжазбалары мен басқа жинақтардағы порт жанры, Уолтер Макфарлан мен Дэниел Доу жариялаған скрипка пиброхтары және, мүмкін, ертедегі сыбызғы пиброхтары сияқты басқа аспаптарға жазылған күйлер арқылы табуға болады. Ықтимал қыл арфа репертуары Ирландия мен Шотландия әндері мен күйлерінің жинақтарында кездеседі, көбінесе скрипка, флейта және басқа да заманауи аспаптар үшін жасалынған. "Caoineadh Rìoghail/The Royal Lament" (шамамен 1649 ж.) – кіріспе тақырыбы мен формальды вариациялары бар пиброхқа ұқсас құрылымдағы арфа күйі. Ол аристократиялық қыл арфашы Джон Гарб Маклин, Колл Лэрдінің Карл I-нің өлім жазасына кесілгеніне байланысты жазған деп саналады. Бұл күйді Саймон Фрейзер өз отбасында сақталған репертуардан пианиноға түсірген. Репертуардағы ең көне деп саналатын пиброх Кэмпбелл Кантарайрде "Chumbh Craoibh Na Teidbh" деген атпен кездеседі, ол "Стерн ағашы үшін жоқтау" деп аударылады, бұл қыл арфаға ықтимал поэтикалық сілтеме. Ангус МакКей басылымындағы "Cumhadh Craobh nan teud" атты танымал пиброх "Харпа ағашы үшін жоқтау" деп аударылады. Маккейдің кітабында Джеймс Логан былай дейді: "Бұл пиобаireachd, басқалардан ерекшеленіп, стиліне байланысты, өте көне. Біз әдетте "Харпа ағашы үшін жоқтау" деп аударылатын Cumhadh Craobh nan teud туралы қанағаттанарлық мәлімет ала алмадық. Бұл – аспаптың өзін білдіретін бардтық сөз, біз "Пипалар қапшығы" деп айтар едік. Бұл пиброх Кэмпбелл Кантарейра қолжазбасында "Маклаудтың зарлауы" деп аталады. Осыған байланысты әнді 1816 жылы Ангус Фрейзер "Cumha Craobh nan teud/Lament for the Harp Tree" деген атпен жариялаған. Уильям Мэтисон атау "Cumha crann nan teud" немесе "Арфа кілті үшін жоқтау" деген сөздің бұрмалануы деп санайды. Ол пиброх композициясын шотландтық соңғы арпалы ақындардың бірі Рори Далл Морисонға (шамамен 1656 – 1714), сондай-ақ Рорай Далл Мак Мюрич деп те белгілі, өзінің төмендеп бара жатқан жыныстық қуатына сатирикалық жыр ретінде жазылған "Feill nan Crann" әнімен байланыстырады. Шотландтық гаэл тіліндегі аристократиялық демеушілік пен дәстүрлер саяси және мәдени өзгерістер мен еуропалық және ағылшын мәдени құндылықтары мен әдет-ғұрыптарының үнемі өсіп келе жатқан әсері арқылы бұзыла бастаған кезде, қыл арфаның рөлі төмендеді. Жоғары беделді кәсіби тұқым қуалайтын арпашылардың демеушілігі 17 ғасырдың ортасына қарай негізінен жоғалып кетті, дегенмен 18 ғасырдың басына дейін жетекші отбасылар әлі де қолдайтын Рори Далл Морисон сияқты арпашылар туралы деректер бар.

Most pibroch are commonly assumed to have been written during the 16th to 18th centuries. The entire repertoire comprises approximately 300 tunes. In many cases the composer is unknown, however pibroch continues to be composed up to the present day. Recent research suggests that the style of ornamentation in pibroch points to earlier origins in wire strung Gaelic harp music, in particular the use of rapid descending arpeggios as gracenotes. The wire strung clàrsach was traditionally the primary high status aristocratic instrument in Gaelic Scotland and Ireland. The art music performed on the wire strung harp was passed down through oral transmission and much of the repertoire is likely to have been lost. A diverse range of historical manuscripts nevertheless provide a resource for the reconstruction of key aspects of this musical culture. A significant body of wire strung harp compositions and related performance practices were notated from the last of the Irish wire strung harpists by Edward Bunting in the late 18th century. Documentation of the Scottish wire strung harp repertoire can be found through tunes that were transcribed to other instruments such as the Port genre transcribed in Scottish lute manuscripts and other collections, fiddle pibrochs published by Walter McFarlan, and Daniel Dow, and possibly some of the early bagpipe pibrochs. Probable wire strung harp repertoire can also be found in a number of collections of Irish and Scottish songs and tunes, often published in arrangements for violin, flute and other modern instruments. "Caoineadh Rìoghail/The Royal Lament" (c. 1649) is a harp tune similar in structure to pibroch with an introductory theme and formal variations. It is reputed to have been composed by the aristocratic wire strung harper John Garbh MacLean, Laird of Coll, on the execution of Charles the First. The tune was documented and transcribed for the piano by Simon Fraser from repertoire that had survived in his family. A pibroch that is considered to be one of the oldest in the repertoire appears in the Campbell Canntaireachd with the title "Chumbh Craoibh Na Teidbh" which translates as "Lament for the Tree of Strings", a possible poetic reference to the wire strung harp. Another better known pibroch published by Angus MacKay with the Gaelic title "Cumhadh Craobh nan teud" is translated as "Lament for the Harp Tree." In MacKay's book James Logan notes: "This piobaireachd, so unlike all others, is evidently from its style, of very high antiquity. We have not been able to procure any satisfactory account of Cumhadh Craobh nan teud, which is usually translated, "Lament for the Harp Tree", i. e. the tree of strings. It strikes us that this is a bardic expression for the instrument itself, as we should say "the Bag of Pipes." This pibroch appears in the Campbell Canntaireachd manuscript as "MacLeod's Lament." A related tune was published by Angus Fraser in 1816 with the title "Cumha Craobh nan teud/Lament for the Harp Tree". William Matheson argues that the title is a corruption of "Cumha crann nan teud" or "Lament for the Harp Key". He identifies the pibroch composition with the song "Feill nan Crann" attributed to one of the last Scottish wire strung harper poets Rory Dall Morison (c. 1656 – c. 1714), also known as Ruaidhri Dall Mac Mhuirich, written in his later years as a satirical lament to his declining sexual potency. As Scottish Gaelic aristocratic patronage and traditions began to break down through political and cultural changes and the ever increasing influences of European and English cultural values and mores, the role of the wire strung clarsach harp went into a decline. The patronage of high prestige professional hereditary harpers was largely gone by the mid 17th century, although there are records of harpers such as Rory Dall Morison who were still being maintained by leading families up until the early 18th century.

Скрипкалық пиброх

Ceòl mór репертуары 16 ғасырдың соңында арфадан жаңа дамыған итальяндық скрипкаға көшкен болуы мүмкін, өйткені скрипкашылар аристократиялық қолдау ала бастады және арфашылардың рөлін толықтырды. Бір меценаттыққа дәлел ретінде 1638 жылы Грант лордына жіберілген нотариустың есебінде оның скрипкашысы Джон Хей мен арфашысы төбелес кезінде бір-бірін жарақаттағаны жазылған. Скрипкашылардың жоғары әлеуметтік және мәдени статусын 17 ғасырдың басынан 18 ғасырдың соңына дейін Грант лордының мұрагерлік скрипкашылары және кейіннен сырнайшылары болған Фрейшидің Каммингс кланы бекітті. Осы кезеңде мелодиялық тақырыптары мен формальды вариациялары бар, бірақ міндетті түрде алынған немесе бір мезгілдегі сырнай пиброхын еліктейтін ерекше ceòl mór түрі – "скрипка пиброхы" пайда болды, атауының өзі де осыны көрсетеді. Екі форманың да ертедегі арфа музыкасы мен гаэль тіліндегі әндердегі ортақ бастаудан параллельді түрде дамығандығы ықтимал. Скрипка пиброхын орындау техникасына қос дыбыстар, әртүрлі иілу үлгілері, күрделі әшекейлер және экспрессивті рубато ырғақты еркіндік кірді. Пиброх скрипкашылары осы репертуарды орындау үшін скрипкашы/композитор Джеймс Освальд ұсынған "A E a e" қалыптасқан қосымша сияқты балама скордатура қосымдарын қолданды. Уолтер Макфарлан, Дэниел Доу және басқалар жинаған 18 және 19 ғасырлардағы түрлі қолжазбалар мен басылымдарда шамамен он жеті скрипка пиброхы композициясы сақталған. Белгілі скрипка пиброхтарына сымды арфа репертуарынан көшірілген композициялар жатады, мысалы, "Cumha Iarla Wigton / Вигтон графына аза күйі", "Cumh Easpuic Earra ghaoidheal / Аргайл епископына аза күйі", сондай-ақ пиброх формасындағы скрипкаға арналған композициялар, мысалы, "Marsail Lochinalie" және "Mackintosh's Lament". Бұл музыкалық дәстүр 18 ғасырдың соңындағы қолжазбаларда скрипка пиброхы репертуары құжатталған кезде төмендеп, шотланд скрипкашысы және композиторы Нил Гоудың (1727–1807) аза күйлерімен аяқталды.

Ceòl mór repertoire is likely to have transferred from the harp to the newly developed Italian violin in the late 16th century as fiddlers began to receive aristocratic patronage and supplement the role of the harpers. Evidence of concurrent patronage can be found in a notary report sent to the Laird of Grant in 1638 detailing that his fiddler John Hay and his harper had injured each other in a fight. The heightened social and cultural status for fiddlers was consolidated by Clan Cummings of Freuchie who became the hereditary fiddlers and subsequently also pipers to the Laird of Grant from the early 17th century until the late 18th century. A distinctive body of ceòl mór known as fiddle pibroch developed in this period with melodic themes and formal variations that are similar to, but not necessarily derived from or imitative of concurrent bagpipe pibroch, as the name "fiddle pibroch" might suggest. The two forms are likely to have developed in parallel from a common shared source in earlier harp music and Gaelic song. Fiddle pibroch performance techniques included double stops, different bowing patterns, complex ornamentation and expressive rubato rhythmic freedom. Pibroch fiddlers employed alternative scordatura tunings to play this repertoire, such as the "A E a e" tuning recommended by violinist/composer James Oswald. Around seventeen fiddle pibroch compositions survive in various 18th and 19th century manuscripts and publications, collected by Walter McFarlan, Daniel Dow, and others. Notable fiddle pibrochs include compositions likely to have been transcribed from the wire strung harp repertoire such as "Cumha Iarla Wigton/Lament for the Earl of Wigton," and "Cumh Easpuic Earra ghaoidheal/Lament for the Bishop of Argyll," and compositions for the violin within the pibroch form such as "Marsail Lochinalie" and "Mackintosh's Lament." This musical lineage had gone into decline around the time the fiddle pibroch repertoire was documented in the late 18th century manuscripts, culminating in the laments by and for the Scottish fiddler and composer Niel Gow (1727–1807).

Бақұм пибросының пайда болуы

Шотланд гаэль тіліндегі аристократиялық кеол мор арфа репертуары мен практикасы 16 ғасырда арфадан сырнайға көшуге бастады деп есептеледі. Солтүстік Уист дәстүрі алғашқы МакКриммонды арфашы деп айтады. МакКриммондар өздерінің алғашқы білімін Ирландиядағы мектепте алғанын мәлімдеді. Александр Николсон (1844 ж.т.), 1930 жылы жарық көрген «Скай тарихы» кітабында МакКриммондардың «арфада шебер ойнаған, тіпті оның музыкасын жазған композиторлар болуы мүмкін, одан кейін олар одан да романтикалық аспапты дамытуға кіріскен» деген дәстүрді баяндайды. 17-18 ғасырлар аралығында көптеген музыканттар бірнеше аспапта ойнайтын және арфадан скрипка мен сырнай репертуарына көпір саларлық болды. Морарлық Рональд Макдональд (1662–1741), гаэль тілінде Рагналл МакАйлин Оиг деп белгілі, аристократиялық сымды кларсах арфашысы, скрипкашы, сырнайшы және композитор, «Морарлық Рональд Макдональдқа арналған ақтау» пиброхында аталып өтеді. Ол «Ан Тарб БрекДерг/Қызыл дақты бұқа», «А Болайх/Ниеттелген ақтау» және Ангус МакКейдің кітабында «А Бойлич/Мақтан» деген атпен жарияланған «Глас Мхур» сияқты көптеген жоғары бағаланған пиброхтардың авторы. МакКей оны «Саусақ құлпы» деп аударады. Бұл пиброх Кэмпбелл Кантарейрада «Glass Mhoier» деп аталады. Кэмпбелл Кантарейра қолжазбасында «A Glase» және «A Glass» аттарымен байланысты тағы екі пиброх бар. «Глас» термині ирландиялық сым арфа дәстүрінде де маңызды орынға ие, оны Эдвард Бантинг Денис О’Хэмпси сияқты, 18 ғасырдың соңында дәстүрлі гаэль репертуарын ойнаған соңғы музыканттардың бірінен жазған. Бантинг оны аспапты дұрыс қоғамдауға қатысты «глейс» сөзінің нұсқасы ретінде қолданады. Ол сондай-ақ «глас» терминін нақты саусақ техникасы ретінде тізімдейді, оны «қосылу» деп аударады, бұл құлыпқа ұқсас. Ол мұны сол қолдың жоғары регистрі және оң қолдың төмен регистрі үшін «қос ноталар, аккордтар және т.б.» деп сипаттайды. Кинтайрден шыққан Уильям МакМерши (шамамен 1700–1778) белгілі ақын, сым арфашысы және сырнайшы, 1745 жылы Ларгидің Макдональдына қызмет еткен. МакМершидің гаэль поэзиясы жинағы туралы хаттарда Гленбукидің Дункан Стюарт, Кинтайрдағы Аргайлдың палата төрағасы, «Олардың үлкені (МакМерши ағалары) Уильям, ол ұлы талант иесі, барлық пиброхты және көптеген тау әуендерін музыкаға түсірді» деп мәлімдеді. Осылайша, МакМерши пиброхты жазушылардың бірі болуы мүмкін.

Aristocratic Scottish Gaelic ceòl mór harp repertoire and practices are assumed to have begun to transfer across from the harp to the bagpipes in the 16th century. A North Uist tradition identifies the first MacCrimmon as a harper. The MacCrimmons asserted that they received their first training in a school in Ireland. Alexander Nicholson (b. 1844) in his book History of Skye originally published in 1930, recounts a tradition that the MacCrimmons were "skilful players of the harp, and may have been composers of its music, before they began to cultivate the other and more romantic instrument." There were a number of musicians across the period from the 17th to the 18th centuries who were noted multi instrumentalists and potentially formed a bridge from the harp to the fiddle and bagpipe repertoire. Ronald MacDonald of Morar (1662–1741), known in Gaelic as Raghnall MacAilein Òig, was an aristocratic wire strung clarsach harpist, fiddler, piper and composer, celebrated in the pibroch "The Lament for Ronald MacDonald of Morar." He is the reputed composer of a number of highly regarded pibrochs including "An Tarbh BreacDearg/The Red Speckled Bull", "A Bhoalaich/An Intended Lament," also published in Angus MacKay's book as "A Bhoilich/The Vaunting", and "Glas Mheur" which MacKay translates as "The Finger Lock." This pibroch is entitled "Glass Mhoier" in the Campbell Canntaireachd. There are two other pibrochs in the Campbell Canntaireachd manuscript with the related titles "A Glase", and "A Glass". "Glas" is also a key term found in the Irish wire harp tradition, as noted down by Edward Bunting from harpers such as Denis O'Hampsey who was one of the last musicians still playing the traditional Gaelic repertoire in the late 18th century. Bunting uses glass as a variant of gléis in relation to tuning. He also lists the term glas as a specific fingering technique, which he translates as "a joining", a simile for lock. He describes this as "double notes, chords etc" for the left treble hand and right bass hand. William McMurchy (c. 1700 – c. 1778) from Kintyre, was a noted poet, wire strung harper and piper, reportedly attached to MacDonald of Largie in 1745. In correspondence regarding McMurchy's collection of Gaelic poetry that was passed to the Highland Society, Duncan Stewart of Glenbuckie, Argyle's Chamberlain in Kintyre, commented that "The eldest of them (the McMurchy brothers) William who was a great genius put all the pibroch and many highland airs to music." McMurchy may well then have been one of the key transcribers of pibroch.

Аққұбыз пиброшының мәдени үстемдігі

Бағананың көтерілуі және арфадан және бардтық поэзияның оған байланысты дәстүрлерінен алыстауы Ниалл Мòр МакМхуричтің (шамамен 1550 – 1630), Кланраналдтың Макдональдтарының ақыны, "Seanchas Sloinnidh na Piob o thùs / Бастауынан бастап құбырлардың тарихы" атты сатирикалық мақтаныш әнінде қарсылықпен бейнеленген: "Джон Макартурдың шыңғырлаған бағанасы, ауру құйрық сияқты, түкірген, ұзын денелі және шулы, сұр қаз сияқты жұқтырған кеудесі бар. Дональдтың әлемдік музыкадағы бағанасы – бұзылған нәрсе, көпшілікке жағымсыз, шіріген қаптан сілекейін шығарып, ең жағымсыз, лас су тасқыны болды." Бұл кейінірек Кланраналд ақыны Аласдайр мак Махистер Аласдайрдың (шамамен 1695 – 1770) арпа мен скрипканың есебінен бағананың pibroch ерлік жауынгерлік бірлестіктерін мақтауымен салыстыруға болады. "Moladh air Piob Mhor Mhic Cruimein / MacCrimmons Pipes мақтауында": "Сенің әншіңнің дауысы қуаныш сыйлайды, батыл өзгерістеріңді күңкілдетіп, әрбір жанды үлгіде; соғыс нотасы қиратуға ниеттенген, ақ саусақтар шебер соғып, жілік пен бұлшық еттерді кесу үшін, сенің өткір дауысыңмен арпаны ұялттың, күйленбеген скрипканың үні, қыздарға арналған жалпы әуендер, қартайған және тоқыған еркектерге: сенің өткір дауысың жақсырақ, батыл және қуанышты гаммадан, еркектерді қиратушы шайқасқа ояту." Бардтық өлеңдер дәстүрлі түрде clàrsach арпасын жұртқа жеткізген, ал бағана туралы ештеңе айтпаған. Хью Чип бағаналардың әскери аспапқа деген қажеттілік арқасында танымалдыққа және маңызға ие болғанын, әскери қақтығыстардың күшеюіне байланысты айтады. 17 ғасырдың ортасында бағаналар аристократиялық мәдени демеушілік пен эстетикалық бағалаудың қолданыстағы құрылымдарына енгізіліп, арпаның жоғары мәдени және музыкалық рөлін иеленіп, алмастырып, негізгі ceòl mór аспабына айналды. Бұл ата-бабадан қалған ақындар, арпашылар және кейіннен бағанашыларға көрсетілген демеушілікте көрінеді, олар жетекші клан отбасыларымен, соның ішінде МакКриммонс, Дунвеганның МакЛеодтары және Слиттің МакДональдтары сияқты pibroch әулеттерімен сақталды. Чип MacArthur колледжінің ceòl mór бойынша бағана оқытуын бұрыннан бар ирландтық бард үлгісінің жалғасы ретінде анықтайды.

The rise of the bagpipe and the corresponding shift away from the harp and its associated traditions of bardic poetry is documented with a confronting disdain in the satirical dispraising song "Seanchas Sloinnidh na Piob o thùs/A History of the Pipes from the Beginning" (c. 1600) by Niall Mòr MacMhuirich (c. 1550 – 1630), poet to the MacDonalds of Clanranald:

"John MacArthur's screeching bagpipes, is like a diseased heron, full of spittle, long limbed and noisy, with an infected chest like that of a grey curlew. Of the world's music Donald's pipe, is a broken down outfit, offensive to a multitude, sending forth its slaver through its rotten bag, it was a most disgusting filthy deluge "

This can be contrasted with the celebration of the heroic warrior associations of bagpipe pibroch at the expense of the harp and fiddle by later Clanranald poet Alasdair mac Mhaighstir Alasdair (c. 1695 – 1770) in the song "Moladh air Piob Mhor Mhic Cruimein/In Praise of MacCrimmons Pipes":

"Thy chanter's shout gives pleasure, Sighing thy bold variations. Through every lively measure; The war note intent on rending, White fingers deft are pounding, To hack both marrow and muscles, With thy shrill cry resounding You shamed the harp, Like untuned fiddle's tone, Dull strains for maids, And men grown old and done: Better thy shrill blast, From gamut brave and gay, Rousing up men to the destructive fray "

Bardic verses traditionally celebrated the clàrsach harp and made no mention of bagpipes. Hugh Cheape argues that the bagpipes gained popularity and prominence through the need for a martial instrument in a period of increasing military engagements. Bagpipes were grafted on to existing structures of aristocratic cultural patronage and aesthetic appreciation in the mid 17th century and became the primary ceòl mór instrument, appropriating and supplanting the high cultural and musical role of the harp. This is reflected in the patronage offered to a succession of hereditary poets, harpers and subsequently pipers who were retained by leading Clan families, including pibroch dynasties such as the MacCrimmons, pipers to the MacLeods of Dunvegan, and the MacArthurs, pipers to the MacDonalds of Sleat. Cheape identifies accounts of a MacArthur college of piping instruction in ceòl mór as a continuation of a pre existing Irish bardic model.

Бағпайпа пиброхтың тірілуі мен қайта жаңғыруы

1746 жылы Кулоден шайқасынан кейін ежелгі Гелл мәдени тәртібі дерлік толығымен құлдырады. Пиброхты сырнайшылар орындауды жалғастырды, бірақ оларға көрсетілетін қамқорлық пен мәртебе төмендеді және оның құлдырап бара жатқаны сезілді. Пиброхты қазіргі заманда қайта жаңғыртуды Лондонның жаңадан құрылған Хайленд қоғамы бастады. Олар жыл сайынғы жарыстарды қаржыландырды, ал біріншісі 1781 жылы Фолкирк масондық ложасында өтті. 19 ғасыр бойы, жоғарғы аймақтардағы байланыс желілерінің, әсіресе теміржолдардың ашылуымен, екі ең беделді жарыс – Инвернесс пен Обанда пайда болды, бұл жарыстар бәсекелестікке ұласты. Біріншісі тікелей Фолкирктегі алғашқы жарыстан туындады. Ауызша беріліп келген пиброх репертуары 19 ғасырдың басына дейінгі әртүрлі қолжазбаларда жиналып, құжатталды. Алғашқы толық жинақтар – Кэмпбеллдің Кантайрхд жазбалары (1797 және 1814 жж.) және Нил МакЛеодтың Гесто Кантайрхд жазбалары (1828 ж.), олар Джон МакКриммонның 1822 жылы қайтыс болуына дейін жиналған. 19 ғасырдың басындағы қолжазбалар сериясы пиброхты нотамен жазып, оның ішінде Ханней – МакАуслан қолжазбасы (шамамен 1815 ж.), Дональд МакДональд қолжазбасы (1820 ж.), Джон МакГрегор/Ангус МакАртур қолжазбасы (1820 ж.), Дональд МакДональд кіші қолжазбасы (1826 ж.) және Джон МакКей қолжазбасы (1840 ж.) сияқты маңызды дереккөздерді қамтыды. Ангус МакКейдің 1838 жылы жарық көрген «Ежелгі пиобаирха немесе Таулы аймақтың сырнай музыкасының жинағы» кітабы пиброх репертуарын нотамен жазып, антиквар Джеймс Логанның түсіндірмелерімен бірге ұсынды. МакКей көптеген пиброх шығармаларын жеңілдетіп, Кэмпбеллдің Кантайрхд қолжазбасы сияқты ертерек қолжазбаларда кездесетін күрделі әшекейлеулер мен асимметрияларды өңдеді. Ол сондай-ақ музыкалық фразеология мен динамиканың экспрессивті рубато ырғақты интерпретациясымен дәстүрлі түрде орындалатын музыканы стандарттаған және реттеген тұрақты уақыт өлшемдерін белгіледі. МакКейдің нотамен жазылған, өңделген пиброх нұсқасы 19 және 20 ғасырлардағы пиброхты қайта жаңғырту үшін беделді анықтамаға айналды және одан кейінгі қазіргі заманғы пиброх орындаушылығына үлкен әсер етті. 1903 жылы Пиобаирхд қоғамы құрылды, оның мақсаты – барлық пиброх күйлерін жазу, әртүрлі нұсқаларын жинау және беделді басылым шығару болды. Осы нормативтік күйлер әр түрлі Тау ойындарында ceòl mór сайыскерлерін бағалаудың негізі болды, ал сырнай төрешілерін өзі қоғам тағайындады. Аллан Макдональд, Барнаби Браун және Уильям Дональдсон сияқты сырнайшылар мен зерттеушілер Пиобаирхд қоғамының кітаптарына енген күйлердің өңделуіне күмән келтірді. Көптеген шығармалар оларды қажетсіз түрде белгілі бір моң құрылымдарына сәйкестендіру үшін өңделген және бұрмаланған сияқты көрінеді. Нотамен жазылған пиброх күйлерін стандарттау, репертуар мен техниканы ауызша беру арқылы ұстаздан шәкіртке беріліп келген өнер музыкасының сәнді күрделілігі мен музыкалық ерекшелігі есебінен байқауларды жеңілдетті. Осы ауызша берілу дәстүрінің тәуелсіз құжаттамасын Кантайрхд қолжазбаларынан табуға болады, бұл қоғам бекіткен нормативтік музыкалық ноталардан бұрынғы және конкурстық бағалау критерийлері арқылы орындалатын музыканың әнді дауысты транскрипциялары. Pibroch Network веб-сайты осы Кантайрхд қолжазбаларының бір бөлігін салыстырмалы ресурс ретінде онлайн режимінде қолжетімді етті. Кэмпбеллдің Кантайрхд қолжазбаларының 18 ғасырдың соңына жататын үшінші томының жоғалып кеткені хабарланды. Алғашқы екі том 1816 жылы жоғалып, 1907 жылы Колин Кэмпбеллдің ұрпағы Энн Кэмпбеллдің қолында қайта табылды. Родерик Кэннон мен Питер Маккалистер жақында Кэмпбеллдің тірі туыстарын немесе оның тарихи және музыкалық маңызын түсінбей құжатты алған басқа да адамдарды іздеу үшін қоғамдық науқан бастады.

In the aftermath of the Battle of Culloden in 1746, the old Gaelic cultural order underwent a near total collapse. Pibroch continued to be played by bagpipers, but with diminished patronage and status, and was perceived to have gone into a decline. The modern revival of pibroch was initiated by the newly founded Highland Society of London. They funded annual competitions, with the first being held at the Falkirk Masonic Lodge in 1781. Over the course of the 19th century, with the opening up of communications within the Highlands, in particular, the railways, a competing circuit emerged with the two most pre eminent competitions being held at Inverness and Oban, the former descended directly from the first Falkirk competition. The orally transmitted pibroch repertoire was collected and documented in a diverse range of manuscripts mostly dating from the early 19th century. The first comprehensive collections were the canntaireachd notations in the Campbell Canntaireachd MS (1797 & 1814) and the Neil MacLeod Gesto Canntaireachd MS (1828) collected from John MacCrimmon prior to his death in 1822. A series of manuscripts in the early 19th century documented pibroch in staff notation, including the Hannay – MacAuslan MS (c. 1815), a primary source for the Donald MacDonald MS (1820) the John MacGregor/Angus MacArthur MS (1820), the Donald MacDonald Jnr. MS (1826), and the John MacKay MS (1840). Angus MacKay's book A Collection of Ancient Piobaireachd or Highland Pipe Music, published in 1838, documented and presented the pibroch repertoire in staff notation with supplementary commentary by antiquarian James Logan. MacKay simplified many of the pibroch compositions, editing out complex ornamentation and asymmetries that were evident in documentation of the same compositions published in earlier manuscripts such as the Campbell Canntaireachd MS. He also specified regular time signatures that standardised and regulated a music that was traditionally performed with expressive rubato rhythmic interpretation of the musical phrasing and dynamics. MacKay's staff notated edited version of pibroch became the authoritative reference for the 19th and 20th century revival of pibroch, and greatly influenced subsequent modern pibroch performance. In 1903, The Pìobaireachd Society was founded with the aim of recording the corpus of existing pibroch tunes, collating the various versions, and publishing an authoritative edition. Those normative tune settings have been the basis on which ceòl mór competitors at the various Highland Games have been judged ever since, with the piping judges themselves being appointed by the Society. Pipers and researchers such as Allan MacDonald, Barnaby Brown and William Donaldson have questioned the editing of the tunes that went in the Pìobaireach Society books. Many compositions appear to have been edited and distorted to make them conform unnecessarily to particular recognised tune structures. The standardisation of the notated pibroch tunes has made the judging of competitions easier at the expense of the ornate complexity and musicality of an art music that had passed down from teacher to pupil through the oral transmission of repertoire and technique. Independent documentation of this tradition of oral transmission can be found in canntaireachd manuscripts, chanted vocable transcriptions of the music that predate the normative musical scores authorised by the Pìobaireachd Society and enforced through prescriptive competition judging criteria. The Pibroch Network website has made a range of these Canntaireachd manuscripts available online as a comparative resource. There was reportedly a third lost volume of the Campbell canntaireachd manuscripts dating from the late 18th century. The first two volumes were also lost in 1816 but rediscovered in 1907 in the possession of Anne Campbell, a descendant of Colin Campbell. Roderick Cannon and Peter McCalister have recently initiated a public campaign to track down any living relatives of Campbell or other parties who might have acquired the document without realising its historical and musical significance.

Әсерлік тектес түрлері

Пиброхтың ауызша берілуі, сонымен қатар, оқытушылар мен оқушылардың әртүрлі ұрпақтары арқылы тірі дәстүр ретінде сақталып келеді, бұл форманың ең алғашқы ескертпелеріне дейін жетеді. Пиброх ойнау және оқытудың әртүрлі салалары арқылы орындау техникасы мен түсіндіруге ерекше көзқарас қалыптасты, ең ықпалдыларының екеуі – Камерон стилі, ол көбірек дөңгелектелген, және Макферсон стилі, ол көбірек қысқаланып орындалады. Камерон стилінің жетекші жақтаушысы Роберт Рид және Дональд Макферсон сияқты шебер орындаушылардың жазбалары осы орындау дәстүрлерін көрнекті түрде құжаттайды. Басқа да ұрпақтар күтпеген жерлерде сақталған. Саймон Фрейзер (1845–1934), оның отбасы 19 ғасырда Австралияның Мельбурн қаласына көшіп кеткен, canntaireachd, нота жазу және студенттерді оқыту арқылы ерекше пиброх репертуарын жеткізді. Бұл әсем әрі әуенді пиброхтар Pìobaireachd қоғамының музыканы стандартизациялауына дейін жаратылған. Мельбурнда тұратын сыбызғышы доктор Барри Орме, Саймон Фрейзерден келген ұрпақпен оқыған, мұғалімдерге арналған басылымдар арқылы 140-қа жуық пиброхтың параллель жиынтығын, Саймон Фрейзердің пиброх репертуарының алты томдық архивтік жазбаларын және оның мұғалімі Хью Фрейзердің, Саймон Фрейзердің ұлының, Ормеге берген орындау техникасын көрсететін DVD бейнежазбасын жасады. J. D. Ross Watt – Шотландияда туған, Оңтүстік Африкадағы сыбызғышы, ол Саймон Фрейзерден алынған тағы бірнеше ерекше пиброхтарды жариялады. Уаттың сыбызғыға арналған шығармалары Саймон Фрейзердің пиброх стиліне ұқсас.

Орындауға негізделген пиротехникалық зерттеулер

Пиброхты зерттеуге негізделген жаңа тәжірибелік зерттеу моделін Барнаби Браун және Аллан Макдональд сияқты инновациялық сазгерлер/ғалымдар жүргізіп жатыр. Браун тарихи қолжазбаларда сақталған пиброхты зерттейді, әсіресе Кэмпбелл Кантарайр М.С.-ны. Ол жүздеген жылдар бойы көпшілік алдында орындалмаған «Hioemtra Haentra» және «Hihorodo Hiharara» сияқты сирек танымал пиброхтарды жаңғыртып, жазды. Браун пиброх кантарайы, әшекейлеуі және орындау техникасы туралы талдауын аудио мысалдарымен бірге онлайн ресурс ретінде қолжетімді етті. Ол сондай-ақ осы зерттеулер нәтижесінде жазылған жаңа пиброх шығармалары мен оған байланысты музыкалық дәстүрлерді жазып, орындайды. Барнаби Браун арпашы Билл Тейлор және скрипкашы Клэр Саламамен бірлесіп, Clarsach сым арфасы, лира, харджангер скрипкасы, хёрди-гарди, виола, сүйек флейтасы, сыбызғы және кантарай вокалы үшін пиброхты ұйымдастырған жазба жасады. Аллан Макдональд – бәйгеде жеңіс одісқан сазгер, ол гэль әні мен пиброхтың мелодиялық тақырыбы немесе урлар негізі арасындағы байланысты зерттейді, бұл осы саз репертуарын орындаудағы рубато ырғағы мен музыкалық интерпретацияны анықтауға көмектеседі. Ол Ангус МакКей және одан кейінгі PS редакторлары «түзетіп» өңдеген репертуарды қалпына келтіріп, түсіндіреді. Оның орындауы Колин Кэмпбелл Кантарайр (1797 және 1814) сияқты ерте қолжазба көздеріне сүйенеді, олар МакКейдің стандартталған нұсқаларына дейін жатады. Аллан Макдональд 18-19 ғасырларда этникалық тазалаудан зардап шеккендерге арналған «Na h Eilthirich» сияқты жаңа пиброх шығармаларының белгілі авторы. Ол сонымен қатар «Dol Dhan Taigh Bhuan Leat (Сенмен мәңгілік мекенге бару)» шотланд әніне пиброх вариацияларын жасады, бұл ертегілерде сипатталған жоғалған композициялық тәжірибені жаңғыртуға мүмкіндік берді. Оның жазбаларына сазгерлер қауымынан тыс музыканттармен бірлескен жұмыстар кіреді, олар ceòl mór және басқа да аспаптардағы байланысты музыкалық дәстүрлерді зерттейді және орындайды, атап айтқанда, танымал пиброх скрипкашысы Бонни Риддют, гэль әншісі Маргарет Стюарт және сымды гэль арфашысы Хавьер Сайнц. Жақында құрылған Глазго сыбызғы орталығы 1996-1998 жылдары бірқатар пиброх концерттерін өткізді, олар тікелей жазылған жазбаларда сақталған. Аллан Макдональд пен Иэн МакИннес 1999 жылы Эдинбург өнер фестивалінде алғашқы пиброх концерттерін ұйымдастырды, онда Аллан Макдональд, Уильям Маккалум, Родерик МакЛеод, Роберт Уоллес және Барнаби Браунның қойылымдарынан тұратын тоғыз концерт өтті. «Ceol na Pioba (Сыбызғы музыкасы) – Пиобрайх концерті» атты тікелей жазба осы қойылымдарды сақтады. 2004 жылы Эдинбург фестивалінде Макдональд «Соғыс шебінен ноталарға дейін» сериясын ұйымдастырды, онда виолончельде (Нил Джонстон), виола, флейта, скрипка, сымды кларсах (Карен Маршалсей), фортепианода (Джеймс Росс), кішкентай және үлкен сыбызғылармен қатар гэль әндері орындалды. Мэтью Уэлч пен Робинсон Макклеллан 2007 жылы Йельде өткен концертте Уэлчтің сыбызғыда орындаған 17 ғасырлық пиброхын және Уэлч пен Макклелланның құрастырған струнный квартет пен органға арналған пиброхтың жаңа шығармаларын ұсынды. Карнеги Меллон университеті (Питтсбург, Пенсильвания, АҚШ) музыка орындау (сыбызғы) мамандығы бойынша алғашқы бакалавр дәрежесін құрды. Шотландия Корольдік музыка және драма академиясы Ұлттық сыбызғы орталығымен бірлесіп, осыған ұқсас музыкалық бағдарламаны іске қосты. Олар 2010 жылы Барнаби Браунның үш сыбызғы немесе куиль үшін ұйымдастырылған «Жайлаулы шайқас» пиброгын орындаған концерттер сериясын өткізді. Pibroch Network веб-сайты жақында тарихи тұрғысынан негізделген пиброх орындауын жаңғыртуға қолдау көрсету үшін ғылыми және тәжірибелік зерттеулерді бөлісу арқылы құрылды. Сайт 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында жасалған пиброх жазуы мен кантарайдың негізінен жарияланбаған ерте қолжазбаларының толық жинағын тегін қолжетімді етеді.

An emerging model of historically informed practice based research into pibroch is being conducted by innovative piper/scholars such as Barnaby Brown and Allan MacDonald. Brown has researched pibroch documented in historical manuscripts, focusing particularly on the Campbell Canntaireachd MS. He has revived and recorded lesser known pibroch such as "Hioemtra Haentra" and "Hihorodo Hiharara" from the Campbell Canntaireachd MS that have not been publicly performed for hundreds of years and plays them on replica early bagpipes from the period. He has made his analysis of pibroch canntaireachd, ornamentation and performance techniques available as an online resource with recorded audio demonstrations. Brown is composing and recording new works of pibroch and related musical traditions informed by this research. Barnaby Brown has collaborated with harper Bill Taylor and violinist Clare Salaman on the recording of bagpipe pibroch arranged for the Clarsach wire harp, lyre, hardanger fiddle, hurdy gurdy, vielle, bone flute, bagpipes and canntaireachd vocals, released in 2016. Allan MacDonald is a competition winning piper who has been investigating the relationship between Gaelic song and the melodic theme or urlar ground of pibroch as a means to inform the rubato rhythmic and musical interpretation of the performance of this pipe repertoire. that restores and interprets repertoire that was "tidied up" and edited out by Angus MacKay and subsequent PS editors. His performances on this recording draw on early manuscript sources such as the Colin Campbell Canntaireachd (1797 & 1814) that pre date MacKay's standardised versions. Allan MacDonald is a noted composer of new pibroch works such as Na h Eilthirich, a wrenching lament for those who suffered ethnic cleansing in the 18th and 19th centuries, commissioned for the BBC series of the same title. He has also extemporised pibroch variations to the early Scottish song "Dol Dhan Taigh Bhuan Leat (Going to the Eternal Dwelling with You)" reviving a lost compositional practice described in early accounts. His recordings include collaborations with musicians outside the piping fraternity who are researching and playing ceòl mór and related musical traditions on other instruments, notably acclaimed pibroch fiddler Bonnie Rideout, Gaelic singer Margaret Stewart and wire strung Gaelic harp player Javier Sainz. The newly founded Glasgow Piping Centre hosted a series of pibroch concert recitals in 1996–1998 documented in a series of live recordings. Allan MacDonald and Iain MacInnes curated the first dedicated pibroch recitals at the Edinburgh Arts Festival in 1999 as a series of nine concerts including performances by Allan MacDonald, William McCallum, Roderick MacLeod, Robert Wallace and Barnaby Brown, who premiered the public performance of two Campbell Canntaireachd pibrochs. A live CD "Ceol na Pioba (Music of the Pipes) – A Concert of Piobaireachd" documented these performances. At the Edinburgh Festival in 2004 MacDonald arranged the "From Battle Lines to Bar Lines" series of battle pibroch performances on cello (Neil Johnstone), viola, flute, fiddle, wire strung clarsach (Karen Marshalsay), piano (James Ross), small pipes and big pipes with associated Gaelic songs. Matthew Welch and Robinson McClellan are emerging composers who offered a recital at Yale in 2007 of 17th century pibroch performed on bagpipes by Welch and new works informed by pibroch for string quartet and organ, composed by Welch and McClellan respectively. Carnegie Mellon University, in Pittsburgh, Pennsylvania (USA) created the first degree in bagpiping, a BFA in Music Performance (Bagpipe). The Royal Scottish Academy of Music and Drama started a similar music degree program in partnership with the National Piping Centre. They host a series of concerts that featured Barnaby Brown in 2010 performing the pibroch "Desperate Battle" arranged for the triple pipe or cuisle. The Pibroch Network website has recently been founded to support the revival of historically informed pibroch performance through the sharing of scholarship and practice based research. The site makes freely available a comprehensive resource of largely unpublished early manuscripts of pibroch notation and canntaireachd from the late 18th and early 19th century.

Арпаның қайта жаңғыруы

Параллель тәжірибеге негізделген зерттеулер сымды Гейл арфашыларының күшімен жүзеге асырылуда, олар ceòl mór репертуарын ерте қолжазбалардан, әсіресе Кэмпбелл Canntaireachd қолжазбасынан және Дэниел Доу мен басқалар құжаттаған скрипкалық пиброх композицияларынан арфаның алғашқы шығу тегіне қайта көшіруде. Манск арфашысы Чарльз Гард 1977 жылы сымды clarsach арфасында орындалған торғай пиброхтарының аранжировкаларын алғаш рет жазды. Шотланд арфашысы Элисон Киннард келесі жылы арпаға pibroch-қа байланысты ceòl mór репертуарын, сондай-ақ шотланд арпа музыкасының басқа жанрларын, мысалы, ports-ты жазды. Ол осы музыканы қазіргі заманғы арфада орындады. Ол ceòl mór-ға қатысты композицияларды Энн Хейманмен бірге жазды. Киннард жақында қайта жаңғыртылған ceòl mór-ды ескі шотланд сымды clarsach арфасында орындап, жазды. Алан Стивелл 1960 жылдардың басында қола сымдармен қайта жаңғыртылған сым арфада өнер көрсетіп, жазбалар жасады. Оның жазған әндеріне 1985 жылы шыққан үш Bagpipe Pibroch әнінің сым арфада орындалған аранжировкалары кірді. Энн мен Чарли Хейманн және Саймон Чадвиктің тарихи және қолданбалы зерттеулеріне негізделген, ерте шотланд және ирланд музыкасын ерте классикалық арфалардың көшірмесімен, мыс, қола және күміс сымдармен, сондай-ақ асыл алтын бас сымдарымен ойнайтын арфашылар қауымы өсіп келеді. Хейманн 18-ші ғасырдың соңында Эдвард Бантингтің, соңғы дәстүрлі ирланд сым арфашысы Денис О'Хэмпсидің ойнауын құжаттаған сым арфасында ойнаудың өткір тырнақтарға негізделген әдістерін қайта жаңғыртты. Сымды clàrsach арфасының тұрақты резонансы әр түрлі соққы және басу әдістері арқылы күрделі әшекейлік эффекттерге мүмкіндік береді. Хейманн пиброхты Campbell Canntaireachd MS сияқты ерте қолжазбалардан көшіріп алды, резонанстық сымдардағы ұшқыш эффекттердің қозғалыс қабілетін пайдалана отырып, сазгерлер арфа музыкасын игергенде пайда болатын тұрақты ұшқыштарға ауысуды кері инженериямен енгізді. Виолейн Майор – бритондық сым арфашы, ол canntaireachd әнін меңгерген. Ол пиброхтың транскрипциясын қайта жаңғыртылған бреттондық арфа репертуарымен бірге жазды. Карен Маршалсей – шотланд арфашысы, ол 2004 жылы Эдинбург халықаралық фестивалінде Алан Макдональдпен бірге пиброх концерттер сериясында From Battle Lines to Bar Lines, The Battle of The Bridge of Perth және басқа пиброхтарды сымды clarsach-та орындады. Сондай-ақ, ол 2013 жылы Ұлттық құбыр орталығындағы Ceòl na Pìoba концертіне сым арфада пиброх пен Брей арфасында Роберт ап Хув мс-тен музыка орындады. Кейін ол 2019 жылы шыққан жеке CD-де The Battle of the Bridge of Perth жазды. Саймон Чадвик – арфашы және ғалым, ол Жеңіл Гейл арфасы туралы ақпарат веб-сайтын құрды, ол сым арфа репертуары мен ойнау техникасының қайта жаңғыруы туралы жан-жақты онлайн ресурс. Ол жазған пиброх, скрипка пиброх және ортағасырлық ирланд арфасы ceòl mór, ескі шотландтық Queen Mary сымдарымен сымдалған clarsach-та ойналған. Ол 2013 жылы шыққан, сым арфада орындалған композитор Рагналл Мак Айлин Оигке (1662–1741) арналған пиброхтың арнайы альбомын жазды. Сонымен қатар ол pibroch және ерте ирланд ceol mór жырларын сым арфада жан-жақты орындап, YouTube арқылы онлайн бейнеде қол жетімді етті. Саймон Чадвик 2016 жылы Пиобаireachd қоғамының конференциясында Harp Ceol Mor туралы баяндама жасады, онда Бернс Марш, Caniad San Silin және Рагналл Мак Айлин Оиг құрастырған A Bhòilich / The Vaunting торғай пиброгының Clarsach сым арфасы үшін жасалған аранжировкасы болды. Крис Касвелл – көп аспапты сым арфашы және жасаушы, флейташы және құбыршы, ол Элисон Киннардтан арфа, Дональд Макферсон мен Дональд Шоу Рамзиден құбырды зерттеді. Ол пиброхты 1973 жылы арфада ойнай бастады және пиброхты жазды. Брендан Ринг – Ирландияның барлық чемпионатында жеңімпаз, көп аспапты ойнайтын, сыбызғышы, сыбызғышы, төмен сыбызғышы және сым арфашысы. Ол 2014 жылы жарық көрген, Троица колледжінің мыс, күміс және алтын сымдарымен жасалған арфасының көшірмесі бойынша орындалған, қайта жаңғыртылған ирланд арфасы репертуары мен түпнұсқалық композициялармен бірге сым арфасына жазылған пиброхты жазды. Ол pibroch және ерте ирланд музыкасының сым арфасында тікелей көрсетілімдерін YouTube арқылы онлайн бейнеде қол жетімді етті. Сондай-ақ, арфада орындалатын пиброхтың транскрипцияларын YouTube арқылы таратуда. Билл Тейлор – шотландтық және уэльстік ерте арфа ғалымы және орындаушы, ол пиброх құбыршысы Барнаби Браунмен және скрипкашы Клэр Саламамен бірлесіп, Clarsach сым арфасы, лира, харджангер скрипкасы, гурди, виола, сүйек флейтасы, құбырлар және canntaireachd вокалы үшін Bagpipe Pibroch аранжировкасын жазды, ол 2016 жылы жарық көрді. Тейлор және Браун сым арфадағы Bagpipe Pibroch аранжировкалары бойынша ынтымақтастық зерттеулерінің құжаттамасын alt pibroch веб-сайтында қолжетімді етті.

A parallel body of practice based research is being undertaken by wire strung Gaelic harp players who are transcribing the ceòl mór repertoire back to its reputed harp origins via pibroch compositions from early manuscripts sources, particularly the Campbell Canntaireachd manuscript and from fiddle pibroch compositions documented by Daniel Dow and others. Manx harper Charles Guard was the first to record arrangements of bagpipe pibrochs performed on the wire strung clarsach harp in 1977. Scottish Harper Alison Kinnaird recorded revived pibroch related ceòl mór repertoire on the harp along with other early Scottish harp music genres such as ports the following year. In her early recordings she played this music on a modern lever harp, She has recorded ceòl mór related compositions with Ann Heymann who plays a replica early Irish clairseach wire strung harp. Kinnaird has recently also performed and recorded revived ceòl mór on a replica early Scottish wire strung clarsach harp. Veteran Breton harper Alan Stivell began performing and recording on the revived wire harp with bronze strings in the early 1960s. His recordings have included arrangements of three Bagpipe Pibroch ùrlar performed on wire harp, released in 1985. There is a growing community of harpers performing early Scottish and Irish music on replica early clàrsach harps, strung with brass, bronze and silver wire, and increasingly with precious gold bass strings, based on historical and applied research by Ann and Charlie Heymann and Simon Chadwick. Heymann has led the revival of sharpened fingernail based techniques of playing the wire strung harp documented by Edward Bunting in the late 18th century from the playing of Denis O'Hampsey, one of the last traditional Irish wire strung harp players. The sustained resonance of the wire strung clàrsach harp allows for intricate ornamental effects through various striking and dampening techniques. Heymann has recorded pibroch transcribed from early manuscripts such as the Campbell Canntaireachd MS, in arrangements that employ a mobility of drone effects on the resonant wire strings, reverse engineering the shift to fixed drones that would have occurred in an appropriation of harp music by the bagpipes. Violaine Mayor is a Breton wire strung harper who has mastered canntaireachd chanting. She has recorded transcribed pibroch together with revived Breton harp repertoire such as medieval bardic lays. Karen Marshalsay is a Scottish harper who performed with Allan MacDonald in his 2004 Edinburgh International Festival series of pibroch concerts From Battle Lines to Bar Lines, performing The Battle of The Bridge of Perth and other pibrochs on wire strung clarsach. She also performed pibroch on wire strung clarsach and music from the Robert ap Huw ms on bray harp at the National Piping Centre’s 2013 Ceòl na Pìoba concert. She later recorded The Battle of the Bridge of Perth in a 2019 released solo CD. Simon Chadwick is a harper and scholar who founded the Early Gaelic Harp Info website, which is a comprehensive online resource on the revival of wire strung clarsach harp repertoire and playing techniques. He has recorded transcribed pibroch, fiddle pibroch and medieval Irish harp ceòl mór, played on a replica early Scottish Queen Mary wire strung clarsach with brass, silver and gold strings. He has recorded a dedicated album of pibroch attributed to the composer Raghnall Mac Ailein Òig (1662–1741) performed on the wire harp, released in 2013. He has also made a body of live performances of pibroch and early Irish cèol mór on the wire harp available online on video via YouTube. Simon Chadwick gave a presentation on Harp Ceol Mor at the Piobaireachd Society Conference in 2016 which included performances of Burns March, Caniad San Silin and his arrangement for Clarsach wire harp of the bagpipe pibroch A Bhòilich/The Vaunting composed by Raghnall Mac Ailein Òig. Chris Caswell is a multi instrumentalist wire strung harp player and maker, flautist and piper who studied harp with Alison Kinnaird and bagpipes with Donald MacPherson and Donald Shaw Ramsay. He began playing pibroch on the harp in 1973 and has transcribed and recorded the pibroch Catriona's (Catherine's) Lament played on a bronze strung harp. Brendan Ring is a multi instrumentalist all Ireland champion piper, pipemaker, low whistle player and wire harper. He has recorded pibroch transcribed to the wire harp alongside revived Irish harp repertoire and original compositions, performed on a replica of the Trinity College clairseach harp with brass, silver and gold strings, released in 2014. He has made live performances of pibroch and early Irish music on the wire harp available online on video via YouTube. A promising emerging generation of wire strung harpers and scholars are also disseminating transcriptions of pibroch performed on the harp via YouTube. Bill Taylor is a Scottish and Welsh early harp scholar and performer who has collaborated with pibroch piper Barnaby Brown and violinist Clare Salaman on the recording of bagpipe pibroch arranged for the Clarsach wire harp, lyre, hardanger fiddle, hurdy gurdy, vielle, bone flute, bagpipes and canntaireachd vocals, released in 2016. Taylor and Brown have made available documentation of their collaborative research on the arrangements of bagpipe pibroch for wire strung Clarsach via the alt pibroch website.

Скрипкалық пиброхтың қайта жаңғыруы

Виртуоз скрипкашы және шотланд скрипкашысы Эдна Артур скрипка пиброхын Макгиббон ансамблінің виолончелисті Дэвид Джонсонмен бірге орындаған және жазған алғашқы музыканттардың бірі болды. Рейчел Бартон Пайн және Бонни Риддют сияқты скрипкашылар скрипка, виола және виолончельдегі скрипкалық пиброх репертуарын орындауды қайта жаңғыртуды жалғастыруда. Пайн – классикалық білім алған скрипкашы, ол 19-ғасырдың соңындағы Макс Брух және Александр "Пиброх" Маккензи сияқты композиторлардың музыкасын жазды, олар шотланд скрипкасы репертуарын кеңейтілген классикалық шығармаларға енгізді. Гранвилл Банток – пиброхты пайдаланған классикалық композитор, ол "Макинтоштың аңызын" "Пиброх, виолончель мен арфаға арналған жоғарғы таулар аңызы" (1917) композициясы үшін қайта өңдеді. Пайнның тікелей орындалатын репертуарында "MacIntosh's Lament" және "Pibroch" сияқты қайта жаңғыртылған скрипкалық пиброх композициялары бар. Бонни Риддют – скрипкашы, ол скрипкалық пиброх репертуарын және орындау тәсілдерін зерттеді және қайта жаңғыртты. Оның көптеген жазбаларында "MacIntosh's Lament" және "Marsail Lochinalie" сияқты кеңейтілген скрипкалық пиброштар бар. Риддют пен ежелгі гэль және уэльс арфашысы және ғалымы Билл Тейлор "Макдональдтың әншісі" атты ежелгі шотланд әуеніне жаңадан құрастырылған пиброх вариацияларын жазды. Rideout-қа "Kindred Spirits" атты скрипкалық пиброх түріндегі жаңа кеңейтілген шығарманы жазу және жазу тапсырылды. Шотланд скрипкашысы Иан Хардиге "The Highlands of Nairnshire" атты жаңа кеңейтілген скрипкалық пьесаны жазу және жаздыру тапсырылды. Rideout оның ұстазы Джон Пурсердің шығарған скрипкалық пиброхтың арнайы жазылған сериясын шығара бастады. Шотландияның Fiddle Piobaireachd Volume 1 жинағында пиброх қазысы және ғалымы Аллан Макдональд, Алан Джексонның ішек арфасы және Крис Норманның барокко флейтасы бар. Rideout ертедегі арфа мен скрипка пиброхын "The Battle of Harlaw" және оған байланысты қазы пиброхын "The Battle of the Birds" Джон Пурсердің "Harlaw 1411–2011" альбомында орындайды. Rideout алғаш рет "The Battle of Harlaw" әнін BBC радиосында Джон Пурсердің Scotland's Music бағдарламасында "Cumh Ioarla Wigton (Lament for the Earl of Wigtown)" арфа және скрипка пиброхымен бірге орындады. Harlaw CD-де пиброх торғайшылары Аллан Макдональд және Барнаби Браун, шотланд лютері Рон МакФарлен, флейтист Крис Норман және ежелгі гэль және уэльс арфашысы Билл Тейлор сияқты негізгі ceòl mór қайта жаңғыртушылары бар. Джон Пурсердің продюсерлігімен Бони Ридуоттың Шотландияның Fiddle Piobaireachd Volume 2 CD 2012 жылы жарық көрді. Ол Rideout-тың скрипка мен виолада, Allan MacDonald-тың Highland қазықтарында, шағын құбырларда және дауыста, Barnaby Brown-ның қайта жаңғыртылған үштік құбырларда, William Jackson-ның clarsach арфасында және Matthew Bell-дің бодранда орындауы бар. Ол дәстүрлі скрипкалық пиброхтардың аранжировкаларын және Ридоуттың скрипкалық пиброх түріндегі екі жаңа композициясын қамтиды. Шотланд скрипкашысы және композитор Пол Андерсон өзінің YouTube-та тіркелген тікелей орындалатын репертуарында қайта жаңғыртылған скрипкалық пиброхтар мен транскрипцияланған торғай пиброхтарын енгізді және скрипкалық пиброх түрінде "Кноук Гордондары үшін аңызы" атты жаңа шығармасын жазды. Көп аспаптық скрипкашы Клэр Саламандар Харпер Билл Тейлор және пиброх пиброх Барнаби Браунмен 2016 жылы шыққан хардгер скрипкасы, харди-гарди және виелле үшін ұйымдастырылған торғай пиброхын жаздырмасында бірлесіп жұмыс істеді.

Virtuoso violinist and Scottish fiddler Edna Arthur was one of the first musicians to revive fiddle pibroch in performances and recordings with cellist David Johnson in the McGibbon Ensemble. Violinists such as Rachel Barton Pine and Bonnie Rideout are continuing this revival of the performance of fiddle pibroch repertoire on the violin, viola and cello with outcomes that are notable for their expressive musicality. Pine is a classically trained violinist who has recorded music by late 19th century composers such as Max Bruch and Alexander "Pibroch" MacKenzie that incorporated Scottish fiddle repertoire into extended classical works. Granville Bantock is another classical composer who drew on pibroch, reworking "MacIntosh's Lament" for the composition "Pibroch, a Highland Lament for cello and harp" (1917). Pine's live repertoire includes revived fiddle pibroch compositions such as "MacIntosh's Lament" and "Pibroch." Bonnie Rideout is a fiddler who has researched and revived fiddle pibroch repertoire and performance techniques. A number of her recordings feature extended fiddle pibrochs such as "MacIntosh's Lament" and "Marsail Lochinalie." Rideout and early Gaelic and Welsh harper and scholar Bill Taylor have recorded an arrangement of the early Scottish air "Minstrel of MacDonald" with newly composed pibroch variations. Rideout was commissioned to compose and record a new extended work in the fiddle pibroch form entitled "Kindred Spirits." Scottish violinist Ian Hardie was also commissioned to compose and record the new extended fiddle pibroch "The Highlands of Nairnshire." Rideout has begun the release of a series of dedicated recordings of fiddle pibroch produced by her mentor John Purser. Scotland's Fiddle Piobaireachd Volume 1 features collaborations with pibroch bagpiper and scholar Allan MacDonald, Alan Jackson on gut string harp and Chris Norman on baroque flute. Rideout performs the early harp and fiddle pibroch "The Battle of Harlaw" and the related bagpipe pibroch "The Battle of the Birds" on the John Purser produced album Harlaw 1411–2011. Rideout first performed "The Battle of Harlaw" on the BBC radio series Scotland's Music hosted by John Purser, along with the harp and fiddle pibroch "Cumh Ioarla Wigton (Lament for the Earl of Wigtown)" The Harlaw CD features key ceòl mór revivalists including pibroch bagpipers Allan MacDonald and Barnaby Brown, early Scottish luter Ron MacFarlane, flautist Chris Norman and early Gaelic and Welsh harper Bill Taylor. Bonnie Rideout's CD Scotland's Fiddle Piobaireachd Volume 2, produced by John Purser was released in 2012. It features Rideout on fiddle and viola, Allan MacDonald on Highland bagpipes, small pipes, and voice, Barnaby Brown on revived triple pipes, William Jackson on clarsach harp and Matthew Bell on bodhran. It includes arrangements of traditional fiddle pibrochs and two new compositions in the fiddle pibroch form by Rideout. Scottish Fiddler and composer Paul Anderson incorporates revived fiddle pibrochs and transcribed bagpipe pibrochs in his live repertoire, documented on YouTube, and has composed the new work "Lament for the Gordons of Knock" in the fiddle pibroch form. Multi instrumental violinist Clare Salaman has collaborated with harper Bill Taylor and pibroch piper Barnaby Brown on the recording of bagpipe pibroch arranged for the hardanger fiddle, hurdy gurdy and vielle, released in 2016.

Ортағасырлық валлий тілі

Ceòl mór британ аралдарындағы ортағасырлық мәдени ортаға ерте Уэльстің cerdd dant ("тартыс музыкасы") жандандыру арқылы байланыстырылуда. Ирландия әсерімен ортағасырлық Уэльс музыкасының бұл жанры шотландтық пиброхтың арфада орындалатын аристократиялық, кеңейтілген өнер музыкасы ретінде, қайталама мелодиялық тақырып немесе негіз және күрделі формальды вариациялармен үлгісін ұсынады. Уэльстік Cerdd Dant репертуары орта ғасырдың соңында Роберт ап Хью 17 ғасырдағы ap Huw қолжазбаларында екі жүйелі табельдік нотация ретінде тіркелген. Билл Тейлор – шотланд және уэльс арфашысы, ол ерте cerdd dant музыкасын тарихи ішек жіптерімен жасалған романдық арфалар мен ортағасырлық брей арфаларында зерттеп, қайта құрап, жазып алады. Тейлор осы қолданбалы зерттеуге негізделген кең ауқымды онлайн ресурстарды жариялады. Тейлор және ирланд сым арфашысы Пол Дули жақында BBC-дің "Арфа тарихы" атты деректі фильмінде ap Huw музыкасының демонстрацияларын талқылап, орындайды. Уэльс қолжазбаларындағы орта ғасырдың соңында ішек және жылқы шашы жіптерімен тартылатын брей арфалардың рөліне қатысты интерпретациялар бойынша пікірталас жүріп жатыр. Тейлор бұл аспаптарды cerdd dant орындау үшін шынайы құралдар деп санайды. Хейманн мен Чадвик ерте уэльс жылқы шашынан жасалған брей арфасын қайта құру бойынша зерттеу жобасына қатысып, осы теорияны тәжірибелік жолмен тексеруде. Питер Гринхилл қолжазбаларды зерттеу нәтижесінде, шығармалар сым арфада орындалғанын және олар инструменталдық шығармалар болғанын қорытты, бірақ ол Clymau Cytgerdd бөлімі поэзиялық сүйемелдеу үшін қолданылған болуы мүмкін деп болжайды. Ол ерте инструменталдық cerdd dant музыкасы бастапқыда жоғары резонансты сым арфада, ирланд және шотланд ceòl mór арфа музыкасында қолданылатын ұқсас күшейтілген тырнақпен тартылып, дыбыс басу және әшекейлеу техникаларын пайдаланып орындалғанын санайды. Пол Дули ерте ирланд сым арфасының көшірмесінде орындалған ap Huw шығармаларының арнайы альбомын зерттеп, жазды. Энн Хейманн ap Huw қолжазбасын зерттеді, назар аударып, 18 ғасырдың соңында Эдвард Бантинг жазған ирланд сым арфасы техникаларымен салыстыратын ойнау техникасының нотациясын интерпретациялады. Ол cerdd dant репертуарындағы ең көне шығармалардың бірі – "Kaniad San Silin" шығармасын жазды. Саймон Чадвик бұл шығарманы өзінің концерттік репертуарына енгізді, оны Шотландия королевасы Мэридің сым арфасының көшірмесінде орындайды. Барнаби Браун уэльс және, демек, ирланд ортағасырлық арфаларының ерекшеліктерін анықтады, олар ap Huw қолжазбасында тіркелген және шотланд сыбызғысының күйінде де кездеседі. Бұл ортақ музыкалық тәжірибелердің ортақ көзі ортағасырлық аристократиялық және діни ирланд гаэль тіліндегі сым арфа музыкасының формальды конвенцияларында болуы мүмкін.

Ceòl mór is being situated within a broader medieval cultural milieu in the British Isles through the revival of early Welsh cerdd dant ("string music"). This genre of Irish influenced medieval Welsh music offers a precedent for Scottish pibroch as an aristocratic extended art music played on the harp with a repeated melodic theme or ground and elaborate formal variations. Welsh Cerdd Dant repertoire from the late Middle Ages was documented in the ap Huw manuscripts in the 17th century by Robert ap Huw as a binary system of tabulature notation. Bill Taylor is an early Scottish and Welsh harper who is researching, reconstructing and recording definitive performances of early cerdd dant music on replica historical gut strung Romanesque harps and late medieval bray harps. Taylor has published extensive online resources outlining this applied performance based research. Taylor and Irish wire strung harpist Paul Dooley discuss and perform demonstrations of the ap Huw music in the recent BBC documentary History of the Harp. There is debate over the interpretation of references in Welsh manuscripts to the role of gut strung and horse hair strung bray harps in the late Middle Ages. Taylor considers these to be the authentic instruments for the performance of cerdd dant. Heymann and Chadwick are contributing to a research project to reconstruct an early Welsh horse hair strung bray harp, testing this theory through application. Peter Greenhill's reading of the manuscripts has led him to conclude that the pieces were played on a wire strung harp and that they were instrumental pieces, though he theorises that the Clymau Cytgerdd section may have been used for poetical accompaniment. He argues that instrumental early cerdd dant music was originally played on the highly resonant wire strung harp using similar sharpened nail based string striking and dampening techniques and ornamentation employed in Irish and Scottish ceòl mór harp music. Paul Dooley has researched and recorded a dedicated album of ap Huw compositions played on a replica early Irish wire strung clairseach harp. Ann Heymann has researched the ap Huw manuscript with a particular focus on the interpretation of the notation of playing techniques that are comparable to the Irish wire strung harp techniques noted down by Edward Bunting in the late 18th century. She has recorded "Kaniad San Silin", one of the oldest compositions in the cerdd dant repertoire on a replica early Irish wire strung clairseach harp. Simon Chadwick also includes this piece in his live repertoire, played on a replica early Scottish Queen Mary wire strung clarsach harp. Barnaby Brown has identified characteristics of the Welsh and by extension Irish medieval harp tunings recorded in the ap Huw manuscript that are also present in Scottish bagpipe tuning. The common source of influence for these shared musical practices is likely to be found in the formal conventions of medieval aristocratic and religious Irish Gaelic wire strung harp music.

Ирландия

Багпайп пиброхтың кең мәдени контекстін ирландтық байланысы бар композициялардың шағын жиынтығынан табуға болады. "Клиректің зар жыры" деп аударылатын және "Бардтың зар жыры" деп белгілі "Cumha a Chleirich" пиброхы, Кэмпбелл Кантарайр қолжазбасында "ирландтық пиобариктердің бірі" деп аталған. Бұл canntaireachd ирландтық арфа ceòl mór репертуарының сақталған құжаттамасын ұсынады. Энн Хейман жақында осы пиброхты транскрипциялап, орындап, жазды. Ол ирландтық ертедегі сымды арфаның көшірмесі болып табылады. 1785 жылы Эдинбургте өткен Лондонның Хайленд қоғамының пиброх жарысында Джон Макферсон "Ирланд пибрахы, Пибрах Эренах" орындағаны тіркелген. Ангус Маккейдің MS томы 1-дегі "Spiocaireachd Iasgaich/Балықтың азасуы" атты пиброх, бұрынғы Дональд Макдональд Жнр. MS (1826) қолжазбасында "О'Келлидің зарлауы" деген ирландтық атаумен кездеседі. Ирландтық сымды арфаның стандартты күйі "Брайан Борудың маршы" шотланд багпайп репертуарында пиброх вариацияларымен және әртүрлі атаулармен ұсынылған: Ангус Маккей және генерал С.С. Томассон екеуі де "Taom boileinn na Coinneamh/Кездесудің құлшынысы" және "Брайан О'Даффқа зар жыры" атауларын берген, бұл Кэмпбелл Кантарайрдың "Брайан О'Даффтың зар жыры" атауымен сәйкес келеді; Саймон Фрейзер әуенді "Ескі патша Брайанға зар жыры" деп атады; ал Нил МакЛеодтың Гесто кітабындағы Canntaireachd "Тумлин О'Коунихан, ирландтық күй" деп көрсетілген. Армахта өткен Уильям Кеннедидің халықаралық сырнай фестивалінде (2009) Барнаби Браун Кэмпбелл Кантарайр қолжазбасынан ирландтық байланысы бар пиброх canntaireachd әндерін оқылуы бойынша семинарлар өткізді. Бұл ceòl mór семинарлары әсіресе "Бардтың зар жыры" деп те белгілі "Ирландтық пиобариктердің бірі" әнінің canntaireachd транскрипцияларына, "Брайан Борудың маршы" пиброхының "Брайан О'Даффтың зар жыры/Ирландтық шайыр күй" (сонымен қатар "Taom boileinn na Coinneamh/Кездесудің құлшынысы") және 1594 жылы Қызыл Хью О'Доннелдің Елизавета I-ге қарсы көтерілісін қолдау үшін Шотландиялық аралдық әскердің Ирландияға жасаған жорығымен байланысты шайқас пиброхы "Ceann na Drochaide Bige/Кішкентай көпірдің соңы" туралы мәліметтерге бағытталды. "Хьюдің зар жыры", "Самуилдің қара иті" немесе "Самуилге зар жыры" және "Антрим графына зар жыры" пиброхтары да осы ирландтық қақтығыспен байланысты. Аллан Макдональд осы екі тығыз байланысты композицияны багпайп қоспасы ретінде орындап, жазды, ал арфа күйі оның стандартты пиброхты қайта қарауына әсер етті. Ол сондай-ақ осы қоспаның аранжировкасын BBC деректі фильмі "The Highland Sessions" үшін қазіргі заманғы аспаптарда ирланд музыканттарының ансамблімен орындады. Ирландтық сымды арфа репертуарындағы ceòl mór құрылымына ұқсас және толыққанды формальды вариациялары сақталған жалғыз композиция – Бэнтингтің нотациялаған және Чарльз Гард, Грин Йейтс және соңғы кезде Саймон Чадвик арфада қайта жандандырған "Бурнс маршы". Бұл ортағасырлық композиция сымды арфа оқушылары үшін оқу күйі ретінде сақталды, бұл сипаттамалық әшекейлік орындау техникаларын меңгеруге мүмкіндік берді.

Further clues to the broader cultural context of bagpipe pibroch can be found in the small body of compositions that have an Irish association. The pibroch "Cumha a Chleirich" which translates as "The Cleric's Lament" and is commonly known as "The Bard's Lament" is entitled "one of the Irish piobarich" in the Campbell Canntaireachd manuscript. This canntaireachd provides possible surviving documentation of an Irish harp ceòl mór repertoire. Ann Heymann has recently transcribed, performed and recorded this pibroch played on a replica early Irish wire strung clairseach harp. At the Highland Society of London pibroch competition in Edinburgh in 1785, John MacPherson is listed as having played "Piobrachd Ereanach an Irish Pibrach." A pibroch in the Angus MacKay MS Vol 1 entitled "Spiocaireachd Iasgaich/Scarce of Fishing" appears in the earlier Donald MacDonald Jnr. MS. (1826) with the very Irish title of "O’Kelly's Lament." The Irish wire strung harp standard "Brian Boru's March" appears with pibroch variations and a range of titles in the Scottish bagpipe repertoire: Angus MacKay and General C. S. Thomason both give two titles "Taom boileinn na Coinneamh/The Frenzy of Meeting" and "Lament for Brian O'Duff", which concurs with the Campbell Canntaireachd title "Brian O’Duff's Lament"; Simon Fraser lists the tune as "A Lament for King Brian of Old"; and the Niel MacLeod of Gesto book of Canntaireachd gives the title "Tumilin O'Counichan an Irish Tune". At the William Kennedy International Piping Festival (2009), held in Armagh, Barnaby Brown conducted workshops on the chanting of Irish associated pibroch canntaireachd from the Campbell Canntaireachd manuscript. These Irish ceòl mór workshops focused particularly on the canntaireachd transcriptions of "One of the Irish Piobarich" also known as "The Bard's Lament", the "Brian Boru's March" pibroch variant "Brian O'Duff's Lament/An Irish Lively Tune" also known as "Taom boileinn na Coinneamh/The Frenzy of the Meeting", and "Ceann na Drochaide Bige/The End of the Little Bridge," a battle pibroch associated with an expedition to Ireland in 1594 by an army of Scottish Isleman to support Red Hugh O'Donnell's rebellion against Queen Elizabeth I. The pibrochs "Hugh's Lament," "Samuel's Black Dog" or "Lament for Samuel", and "Lament for the Earl of Antrim" also have an association with this Irish conflict. Allan MacDonald has played and recorded these two closely related compositions as a bagpipe medley, with the harp tune informing his revisions of the standard pibroch settings. He has also performed an arrangement of this medley with an ensemble of Irish musicians on modern instruments for the BBC documentary The Highland Sessions. The only composition in the Irish wire strung harp repertoire similar in structure to ceòl mór that is documented with intact formal variations is "Burns March", notated by Bunting and revived on the wire strung harp in recordings by Charles Guard, Gráinne Yeats and more recently by Simon Chadwick. This medieval composition survived in the repertoire as a training tune for wire strung harp students that provided a vehicle for the mastery of characteristic ornamental performance techniques.