Топтық өзін-өзі жоғалту құбылысы

Кіріспе

Әлеуметтік психологиядағы түсінік

Деиндивидуациялау – әлеуметтік психологиядағы түсінік, топтарда жеке-жеке сананың жоғалуы деп түсіндіріледі, бірақ бұл мәселе даулы (төменде қараңыз). Әлеуметтік психолог үшін талдау деңгейі – әлеуметтік жағдайдағы жеке тұлға. Сондықтан, әлеуметтік психологтар ішкі психологиялық процестердің маңыздылығын баса көрсетеді. Басқа әлеуметтік ғылым өкілдері, мысалы, әлеуметтанушылар, белгілі бір қоғамдағы оқиғаларға ықпал ететін кең ауқымды әлеуметтік, экономикалық, саяси және тарихи факторларға көбірек назар аударады.

Шолу

Деиндивидуализация теориясы, өзін-өзі бағалаудың және бағаланудан қорқудың төмендеуіне байланысты, антинормативтік және шексіз мінез-құлықты тудыратын психологиялық күй екенін ұсынады. Деиндивидуализация теориясы зорлық-зомбылық толқуы, линчтер сияқты әртүрлі антинормативтік ұжымдық мінез-құлықтарды түсіндіруге бағытталған. Бұл теория геноцидке де қолданылып, онлайн және компьютерлік байланыстардағы антинормативтік мінез-құлықты түсіндіру ретінде қарастырылған. Көбінесе жағымсыз мінез-құлықтар, мысалы, толқудағы зорлық-зомбылық және геноцид контекстінде талданғанымен, деиндивидуализацияның оң мінез-құлық пен тәжірибеде де маңызды рөл атқаратыны анықталды. Деиндивидуализацияның антинормативтік мінез-құлықтарды қалыптастырудағы рөлін түсінуде, сондай-ақ контексттік факторлардың деиндивидуализацияның қағидаларына қалай әсер ететінін анықтауда әлі де әртүрлі пікірлер бар. Деиндивидуализация – топта өзіндік сананың жоғалуы.

Негізгі теориялық тәсілдер мен тарих

Қазіргі заманғы әлеуметтік психологияда деиндивидуализация – жеке тұлғаның өзіндік санасының азаюы, бұл жеке немесе қоғамдық мінез-құлық стандарттарынан алшаққан әрекеттермен байланысты. Мысалы, анонимді топ мүшесі белгілі бір адамға қарағанда полиция қызметкеріне қарсы зорлық қолдануға бейім болады. Бір жағынан, егер адам өзін салдары туралы ойланбастан, импульсивті түрде әрекет етуге бостандық сезінетін болса, деиндивидуализация жағымды болуы мүмкін. Алайда, деиндивидуализация "зорлық-зомбылық және қоғамға қарсы мінез-құлықпен" де байланыстырылған.

Классикалық теориялар

Густав Ле Бон бұл құбылысты көпшілікке байланысты зерттеуші болды. Ле Бон өзінің көпшілік психологиясы теориясын 1895 жылы жарық көрген «Көпшілік: Халықтың ой-пікірін зерттеу» деген еңбегінде таныстырды. Француз психологы өзінің көпшілік санасының әсерін сипаттады, осы арқылы жеке тұлғалардың ерекшеліктері көпшіліктің ұжымдық санасымен үстемдік етеді. Ле Бон көпшілік мінез-құлқының «біртұтас, эмоционалды және зияткерлік тұрғыдан әлсіз» екенін айтты. Ол көпшілікке қатысты жеке жауапкершіліктің жоғалтылуы бүкіл топтың алғашқы және гедонистік мінез-құлқына алып келеді деп болжады. Ле Бонның пікірінше, бұл саналық қасиет жеке тұлғалардан гөрі көбірек ұжымға тән, сондықтан жеке ерекшеліктер жоғалады. Ле Бон жеке тұлғаны жоюды жауапкершіліктің төмендеуінен туындаған күй ретінде қарастырды, бұл көпшілікке мүшелікке байланысты анонимділіктің белгілі бір деңгейінен туындайды, онда назар өзінен топтың іс-әрекетінің (қайсысы болса да, оның шектен тыс болуы мүмкін) көбірек ынталандыратын, сыртқы ерекшеліктеріне ауысады. Бұл теоретиктердің пікірінше, әрбір мүшені белгілі бір топқа тартқан нәрсе оларды жеке тұлғалардан гөрі топқа көбірек мән беруге итермелейді. Р. Ц. Зиллер (1964) жеке тұлғалар нақты жағдайларда ғана жеке тұлғасын жоятынын айтты. Мысалы, ол сыйлық жағдайларында адамдар өздеріне еңбек сіңіру үшін жеке ерекшеліктерін көрсетуге үйренгенін болжады; ал жазалау жағдайларында адамдар жауапкершілікті тарату құралы ретінде топқа сіңіп, жеке тұлғасын жоюға бейім. SIDE моделі жеке тұлғаны жоюдың басқа түсіндірмелеріне қарама-қарсы келеді, олар жеке тұлғаның әсерін азайтады. Рейхер және басқалардың қосымша түсіндірмелері бойынша, деиндивидуализациялық манипуляциялар нормаларды қабылдауға әсер етеді, тек өзін анықтауға ғана емес, сонымен қатар топ мүшелері мен олардың аудиториясы арасындағы билік қатынастарына да әсер етеді. Классикалық және қазіргі көзқарастар жеке тұлғаны жою теориясының негізгі компоненті бойынша келіседі, яғни жеке тұлғаны жою «нормаға қарсы және тежелмейтін мінез-құлыққа» әкеледі.

Gustave Le Bon was an early explorer of this phenomenon as a function of crowds. Le Bon introduced his crowd psychology theory in his 1895 publication The Crowd: A study of the Popular Mind. The French psychologist characterized his posited effect of crowd mentality, whereby individual personalities become dominated by the collective mindset of the crowd. Le Bon viewed crowd behavior as "unanimous, emotional, and intellectually weak." He theorized that a loss of personal responsibility in crowds leads to an inclination to behave primitively and hedonistically by the entire group. This resulting mentality, according to Le Bon, belongs more to the collective than any individual, so that individual traits are submerged. Already, Le Bon was tending toward the conception of deindividuation as a state brought on by a lowering of accountability, resulting from a degree of anonymity due to membership within a crowd, where attention is shifted from the self to the more stimulating, external qualities of the group's action (which may be extreme). According to these theorists, whatever attracts each member to a particular group causes them to put more emphasis on the group than on individuals. Alternatively, R. C. Ziller (1964) argued that individuals are subject to deindividuation under more specific situational conditions. For instance, he suggested that under rewarding conditions, individuals have the learned incentive to exhibit individualized qualities in order to absorb credit for themselves; whereas, under punishing conditions, individuals have the learned tendency to become deindividuated through submergence into the group as a means of diffusing responsibility. The SIDE model contrasts other deindividuation explanations which involve the reduced impact of the self. Further explanations by Reicher et al. state that deindividuation manipulations affect norm endorsement through not only their impact on self definition, but also their influence on power relations between group members and their audience. Classical and contemporary approaches agree on the main component of deindividuation theory that deindividuation leads to "anti normative and disinhibited behavior".

Филип Зимбардо (1969)

Бұл зерттеу Зимбардоны өзінің зерттеу нәтижелері негізінде жеке тұлғадан айырылудың алғашқы теориясы мен моделін жазуға түрткі берді. Бір зерттеуде, тәжірибелік жағдайдағы қатысушыларға олардың кім екенін жасыратын үлкен пальтолар мен капюшондар берілді. Нью-Йорк университетінің студент қыздары Ку-клукс-клан мүшелері сияқты киініп, төртеуден топтарға бөлінді. Ал, бақылау тобындағы қатысушылар әдеттегі киімдерін киіп, есімдік тағдар берілді. Әр қатысушы бөлмеге әкелініп, екінші бөлмедегі серіктесіне әртүрлі күшпен – жеңілден қауіптіге дейін – "электр тогын" беру тапсырылды (бұл 1963 жылғы Стэнли Милграмның зерттеуіне ұқсас). Зимбардо анонимдік жағдайдағы қатысушылар серіктесіне ұзақ уақыт бойы "электр тогын" бергенін байқады, бұл нақты жағдайда одан да көп ауырсынуға әкелуі мүмкін еді, бақылау тобындағы анонимдік емес қатысушыларға қарағанда. Дегенмен, әскерилерді қолдана отырып жасалған екінші зерттеу мүлдем кері нәтижелер көрсетті. Әскерилерді тану мүмкіндігі болғанда, олар танылмаған әскерилерге қарағанда ұзақ уақыт бойы "электр тогын" берді. Зимбардоның пікірінше, аты-жөнін жасыру салдарынан әскерилер өз әріптестерінен оқшауланған сезімде болуы мүмкін. Осы зерттеулер Зимбардоны түрме жағдайында жеке тұлғадан айырылу және агрессияны зерттеуге итермеледі, бұл туралы келесі зерттеуде сөз болады.

Филип Зимбардо (1971)

Оның «Люцифер эффектісі» атты кітабы жарық көргеннен бері кеңінен танылған зерттеу, Стэнфорд түрмесі эксперименті, жеке басының ерекшеліктері жоқ жағдайларда агрессияны ашық көрсетуімен әйгілі. Зимбардо Стэнфорд университетінің психология ғимаратының жертөлесінде түрме ортасын жасады, онда ол 24 ер адамды кездейсоқ түрде күзетші немесе тұтқын рөліне бекітті. Бұл адамдар ерекше таңдалды, себебі оларда ешқандай бұрмаланған жекелік қасиеттер болған жоқ (мысалы, нарциссистік, авторитарлық, антиәлеуметтік). Эксперимент бастапқыда екі аптаға жоспарланған, бірақ күзетшілердің тұтқындарға жасаған қатыгездігінен кейін алты күннен соң тоқтатылды. Зимбардо бұл мінез-құлықты топқа сіңіп кету және күшті топтық динамиканың қалыптасуынан туындаған жекеліктен айырылумен байланыстырды. Күзетшілер мен тұтқындардың екеуінің де жекелігінен айырылуына бірнеше фактор әсер етті. Тұтқындар бірдей киім киіп, шұлық және ауруханалық халат киді, сондай-ақ оларды есімдерімен емес, тағайындалған нөмірлерімен таныстырды. Күзетшілерге де форма және беттерін жасыратын көзілдірік берілді. Күзетшілер мен тұтқындардың киім-кешегі екі тараптың да белгілі бір деңгейде анонимді болуына әкелді, өйткені адамдардың жеке сәйкестендіру ерекшеліктері есептен шығарылды. Бұған қоса, күзетшілерде жауапкершілікті бөлісу факторы болды, бұл оларға жеке жауапкершіліктен бас тартуға және оны жоғарырақ билікке жүктеуге мүмкіндік берді. Көптеген күзетшілер егер олар шын мәнінде шектен шығып кетсе, біреу оларды тоқтатар еді деп ойлағанын айтты, сондықтан олар өз мінез-құлқымен жалғастырды. Зимбардоның түрмедегі зерттеуі, егер Зимбардоның аспиранты Кристина Маслах оған қарсы шықпағанда тоқтатылмаған болар еді.

Динер, Фрейзер, Биман және Келем (1976)

Бұл классикалық зерттеуде Динер және авторлар бір әйелдің тұрғын бөлмесіне тәттілерді толы табақтап қоюын ұйымдастырды, олар Хэллоуинде келген балаларға арналған еді. Балалардың қылықтарын жазу үшін бақылаушы балалардың көзінен тасада жасырынып отырды. Бір жағдайда әйел балалардан олардың қайда тұратынын, ата-аналары кім екенін, есімдерін сияқты сұрақтар қойды. Екінші жағдайда балалар толығымен анонимді болды. Бақылаушы сондай-ақ балалар жеке келгенін немесе топтап келгенін тіркеді. Әр жағдайда әйел балаларды кіргізіп, ас үйде жұмыс істеуге тиіс екенін айтты, сондықтан бөлмеден шығуы керек болды, содан кейін әр балаға бір ғана тәтті алуға нұсқау берді. Анонимді топ жағдайында балалар бірнеше тәттіні қанша рет алғаны бойынша ең көп көрсеткіш тіркелді. 60% жағдайда анонимді топтағы балалар бір тәттіден артық алды, кейде тіпті бүкіл табақты алып кетті. Анонимді жеке және анықталған топ жағдайлары екінші орынды бөлісті, тәттіні бірнешеуін 20% жағдайда алды. Ереже бұзудың ең азы тіркелген жағдай – анықталған жеке жағдай, онда тәттіні бірнешеуін алу тек 10% жағдайда болды.

Додд, Д. (1985)

Доддтың эксперименті жеке тұлғаның жойылуы мен анонимділік арасындағы байланысты бағалайды. Додд өз қатысушыларын, егер олардың жеке басы құпия сақталса және ешқандай жазадан қорықпаса, қандай әрекеттерге баратындарын (шындық шеңберінде) сұрап өлшеді. Жауаптар төрт санатқа бөлінді: әлеуметтік, антиәлеуметтік, нормадан тыс және бейтарап. Оның зерттеу нәтижелері бойынша, жауаптардың 36%-ы антиәлеуметтік, 19%-ы нормадан тыс, 36%-ы бейтарап, ал тек 9%-ы әлеуметтік болды. Ең көп тіркелген жауаптар қылмыстық әрекеттер еді. Бұл жеке тұлғаның жойылуы туралы зерттеу антиәлеуметтік мінез-құлықты білдіру кезіндегі жағдайлық факторлардың, осы жағдайда анонимділіктің маңыздылығын көрсетеді. Бұдан әрі, бұл зерттеу жеке қасиеттер мен ерекшеліктердің мінез-құлықты болжауда көп нәрсені білдірмейтінін көрсетті. Жалпы алғанда, бұл зерттеу деиндивидуализация тұжырымдамасын қолдайды, себебі Додд белгілі бір адамның мінез-құлқы қалыпты жағдайдағы мінез-құлықтан өзгеше, әдеттегі шешімдерге сай келмейтін мінез-құлыққа өзгеретінін анықтады.

Рейхер, С., Левин, Р. М., Гордийн, Е. (1998)

Деиндивидуализация ұсынған әлеуметтік үлгілерге сүйенген Райхер, Левин және Гордийн жүргізген зерттеу, топ ішіндегі көрінудің стратегиялық әсерін көрсетеді. Эксперимент жүргізушілер топ мүшелері арасындағы көрінуді арттыру олардың бір-бірін сыртқы топқа қарсы қолдау көрсету мүмкіндігін күшейтеді деп санайды. Бұл сондай-ақ, әдетте сыртқы топтан санкция алатын топтың ерекшеліктерінің күшеюіне әкеледі. Зерттеу түлкі аулауға тыйым салу мәселесі бойынша пікірталасқа негізделген. Эксперимент жүргізушілердің басты назарында «аң аулауға қарсы» деп өзін анықтаған қатысушылар болды. Қатысушылар Англияның оңтүстік-батысындағы ауылдық жерде орналасқан психология курсының бірінші курсында орташа есеппен 17 жастағы отыз ер және әйел студентті құрады. Зерттеу екі жеке сессиядан тұрды, онда қатысушылар алдын ала тесттен өтіп, аң аулауға жақтас немесе қарсы топқа бөлінді. Әр пікірді білдіруші әр қатысушымен жеке пікірлерін талқылау үшін шақырылды. Аң аулауды жақтаған топ басқа бөлмеге жіберілді және зерттеуге қатысуын тоқтатты. Төмен көріну жағдайында аң аулауға қарсы қатысушылардың бір бөлігі жеке кабиналарға орналастырылды, онда олар эксперименттегі басқаларға көрінбеді. Аң аулауға қарсы қалған қатысушылар, жоғары көріну жағдайында топқа жіктелді, олар эксперимент барысында барлығы бір-бірін көре алатын шеңберге отырды. Осы сәтте екі топқа да бейнеролик көрсетілді. Бейнеролик көрілгеннен кейін қатысушыларға сауалнама таратылды. Олардан өздерінің есімдерін алдыңғы бетіне жазуы сұралды, осылайша сыртқы топтың өкілі сауалнама авторларын жеке талқылау алдында анықтай алады. Эксперимент жүргізушілердің таңғалуына орай, эксперимент олардың болжамын жоққа шығарды. Зерттеу көрсеткендей, қатысушылардың көбі, топтағы әріптестеріне көрінетін болса, күшті сыртқы топтың жазалайтын нормативтік мінез-құлқына бейімділік танытады. Эксперимент жүргізушілер сондай-ақ, топ мүшелерінің эксперимент жүргізушілердің өздері жүктеген рөлдерге қарсылық білдіргенін анықтады. Аң аулауға қарсы бірігуге ғана емес, кейбір топ мүшелері өздерінің тобының белгілі бір көзқарастарды қолдайтынын естігеніне наразылық білдірді – кейбіреулері өзін аң аулауға орташа деңгейде қарсы немесе жақтас деп санады. Осы жағдайда, эксперимент жүргізушілердің өздері топтан жауап алды, ол кейіннен қосымша эксперименттер арқылы талданды.

Following the social models of identity proposed by deindividuation, the study conducted by Reicher, Levine and Gordijn expresses the strategic effects of visibility on the in group. The experimenters suggest that increasing visibility amongst the in group members subsequently increases their ability to support each other against the outgroup—this also leads to an increase in the traits of the in group that would normally be sanctioned by the out group. The study was based on the debate over whether fox hunting should or should not be banned. The experimenters were mainly concerned with the participants that defined themselves as 'anti hunting'. The participants involved thirty male and female students of the mean age of 17 years in the first year of their A level psychology course located in a rural town in South West England. The study involved two separate sessions where the participants completed a pre test and were assigned to the pro or anti hunting groups. A spokesperson representing each view was brought in to discuss their opinions individually with each participant. The pro hunting group was taken to another room and did not take further part in the study. For the in group low visibility condition, part of the anti hunting participants were taken to individual booths where they were not visible to others in the experiment. The remaining anti hunting participants who were categorized under the in group high visibility condition, were seated in a circle where each was visible to all throughout the experiment. At this point both groups were shown a video. After watching the video the participants were handed a questionnaire. They were asked to write their names on the front so that the out group spokesperson would be able to identify the authors of the questionnaire before discussing the comments individually. To the experimenters' surprise the experiment demonstrated the inverse of their hypothesis. The study showed that more participants were more likely to express normative behaviors that are punishable by powerful out group when they are visible to fellow members of the same in group. Experimenters also found that in group participants actually expressed opposition to the roles imposed by the experimenters themselves. Instead of just uniting against hunt, some of the in group participants resented being told that their group supported certain views—some regarded themselves as moderate pro or anti hunters instead. In this case, the experimenters themselves triggered a response from the in group, which was later analyzed through follow up experiments.

Ли, Э. Дж. (2007)

Ли жүргізген бұл зерттеу жеке тұлғаны жоюдың топтық поляризацияға тигізетін әсерін зерттейді. Топтық поляризация – бұл топтық талқылаудан кейін адамдардың топтың қолдайтын бағытына қарай, одан да радикальды ұстанымдарды қабылдауға бейімделуі. Лидің зерттеуінде қатысушылар жекелендіру немесе деиндивидуализация жағдайларына тағайындалды. Содан кейін әрбір қатысушы сұрақтарға жауап беріп, нақты дилемма бойынша аргумент келтірді. Оларға серіктестерінің шешімдері көрсетілді және жалпы аргументтердің қаншалықты көндірішті және дұрыс екенін бағалау сұралды. Нәтижелерін талдау барысында Ли бірнеше қорытындыға келді: Топтық идентификация топтық поляризациямен оң байланыста болды. Ли өзінің гипотезасын растады, яғни қатысушылар деиндивидуализация жағдайында жекелендірілгенге қарағанда күштірек топтық идентификацияны және пікірлердің үлкен поляризациясын көрсетеді. Ли анықтағандай, қатысушылар серіктестерімен қаншалықты көп идентификацияланса, серіктестердің аргументтерін соншалықты оң бағалап, топқа деген сүйіспеншілік танытады. Лидің зерттеулері жоғары топтық идентификация және деиндивидуализацияланған қатысушылардың қоғамдық өзіне-өзі сезімнің жоғары деңгейін көрсетуін аңғарды. Жалпы алғанда, бұл зерттеу деиндивидуализацияға қатысты бұрынғы зерттеулерді нығайтатын маңызды зерттеу болып табылады. Деиндивидуализацияның күштірек топтық поляризациямен және идентификациямен байланысты болуы деиндивидуализацияның негізгі қағидасына сәйкес келеді: топпен поляризацияланған және идентификацияланған адамдар мінез-құлқынан шығып, антинормативтік әрекеттер жасауға бейім.

Қолданбалар

Деиндивидуализация – бұл топтың бір бөлігі ретінде қатысқанда жекелік пен жеке жауапкершілікті жоғалту сезімі. Ол адамның қайырымдылыққа үлкен сома ақша беруіне, сонымен қатар бұқаралық зорлық-зомбылыққа қатысуына ықпал етуі мүмкін. Деиндивидуализацияның әсерін көрсетуге болатын көптеген нақты мысалдар бар. Деиндивидуализация полиция, әскери, интернет, спорт командалары, топтар, секталар және әлеуметтік ұйымдар сияқты алуан түрлі жағдайларда кездеседі. Сырттан қарағанда мүлдем әртүрлі болғанымен, бұл топтардың барлығы деиндивидуализацияға жағдай жасайтын және тіпті оған тәуелді болатын көптеген қасиеттерге ие. Барлық мысалдарда топтың біртұтастығына күшті ұмтылыс байқалады. Полиция қызметкерлері, солдаттар және спорт командаларының барлығы жеке стильдегі айырмашылықтарды жоятын және топтың ерекшелігін қалыптастыратын форма киеді. Әскери қызметкерлердің ер адамдары сыртқы келбетін біркелкі ету үшін шаштарын қырқуға міндетті. Топтар, секталар, студенттік ұйымдар мен қауымдастықтар бірдей дәрежеде физикалық біркелкілікті талап етпесе де, топты біріктіру үшін сыртқы түрін біріктіруге бейім. Мысалы, топтар өздерін топтың мүшесі ретінде тану үшін денелеріне татуировка салдыратын белгіге ие болуы мүмкін. Студенттік ұйымдар мен қауымдастықтардың мүшелері көбінесе өздерінің "әріптерін" көрсететін киім киеді, осылайша оларды өздерінің нақты тобының мүшесі ретінде тез анықтауға болады. Жеке айырмашылықтарды азайту арқылы бұл топтардың барлығы біртұтас болады. Топтың біртұтастығы оның мүшелеріне топтың күшті әсерінен жекелік сезімін жоғалтуға әкелуі мүмкін. Мысалы, әскери қызметтегі жас жігіт өзін әртүрлі жеке құрылымдар арқылы таныстырса, бірақ форма кигенде, басын қырқып, мойнында табельдік белгісімен жүргенде, ол өзін тек солдат деп сезінуі мүмкін. Сол сияқты, қыздар қауымының киімдерін киген қыз, қауымдастарының арасында тұрғанда, өзін одан аз сезініп, "Чи О" немесе "Триделт" сияқты сезінуі мүмкін. Топтарының стандарттарына сәйкес келтірілген бұл топтардың мүшелерінің барлығы деиндивидуализация сезіміне ұшырау қаупі бар. Олар өздерін топтың бір бөлігі деп санап, топтан тәуелсіз ойлауға және әрекет етуге қабілетті жеке тұлға екендерін ұмытуы мүмкін. Ұялшақтық, жеке адамгершілік, өзіне сенімсіздік немесе басқа да факторларға байланысты олар әдетте жасамайтын нәрселерді істеуі мүмкін. Жауапкершілік сезімінің төмендеуіне және топтың біртұтастығы мен сәйкестігінің артуына байланысты бұл топ мүшелері нормадан тыс әрекеттерге баруы мүмкін. Деиндивидуализация көбінесе бетпе-бет қарым-қатынассыз жүреді және интернеттің кең таралған ерекшелігі болып табылады. Деиндивидуализация тудырған мінез-құлыққа қатысты қалыпты шектеулердің жоғалуы онлайн ортада дамиды және кибербуллингке ықпал етеді. Сонымен қатар, интернеттегі деиндивидуализация бағдарламалық жасақтаманы заңсыз жүктеуге деген кең таралған ықыласты тудырады деп есептеледі. Бір зерттеуші "Интернеттегі өзара әрекеттесуге байланысты анонимділік пен псевдонимділікті ұнататын адамдар бағдарламалық жасақтаманы пираттықпен пайдалануы мүмкін" деген гипотезаны тексерді, бірақ анонимділік пен псевдонимділіктің бағдарламалық жасақтаманы пираттықпен пайдалануды болжамағанын анықтады. Барлығы бейтаныс адамдарға ішімдік сатып алудан бастап, кісі өлтіру немесе зорлау сияқты зорлық-зомбылық әрекеттеріне дейін, деиндивидуализация әртүрлі адамдарды мүмкін емес деп ойлаған әрекеттерге итермелейді.

Deindividuation is the perceived loss of individuality and personal responsibility that can occur when someone participates as part of a group. It can cause a person to be more likely to donate a large amount of money to charity, but also cause them to be more likely to engage in mob violence. There are many real world instances in which the effects of deindividuation can be seen. Deindividuation can occur in as varied instances as in the police force, the military, the internet, sports teams, gangs, cults, and social organizations. Although they may seem very different on the surface, these groups share many traits that make them conducive to, and even contingent on, deindividuation. All of the examples share the strong drive towards group cohesiveness. Police officers, soldiers, and sports teams all wear uniforms that create a distinct in group while eliminating the individual differences of personal style. Men in the military are even required to shave their heads in order to better unify their appearance. Although gangs, cults, and fraternities and sororities do not require the same degree of physical uniformity, they also display this tendency towards unifying the exterior in order to unify their group. For example, gangs may have a symbol that they tattoo on their bodies in order to identify themselves as part of the in group of their gang. Members of fraternities and sororities often wear clothing marked with their "letters" so that they can quickly be identified as part of their specific group. By reducing individual differences, these various groups become more cohesive. The cohesiveness of a group can make its members lose their sense of self in the overwhelming identity of the group. For example, a young man in the military might identify himself through a variety of individual constructs, however while in uniform with a shaved head and dog tags around his neck, he might suddenly only identify himself as a soldier. Likewise, a girl wearing the letters of her sorority on her shirt, and standing in a crowd of her sorority sisters, may feel less like herself, and more like a "Chi Oh" or "Tridelt". Physically normalized to the standards of their respective groups, these various group members are all at risk to feel deindividuized. They may begin to think of themselves as a mere part of the group, and lose the awareness that they are an individual with the capacity to think and act completely separately from their group. They could do things they might not usually do out of shyness, individual morality, self consciousness, or other factors. Due to reduced feelings of accountability, and increased feelings of group cohesion and conformity, these group members could act in a manner of non normative ways. Deindividuation often occurs without face to face interaction and is a prevalent feature of the internet. The loosening of normal constraints on behavior caused by deindividuation thrives within online environments and contributes to cyberbullying behavior. Furthermore, deindividuation which occurs online has been thought to be responsible for a widespread willingness to illegally download software. One researcher tested the hypothesis that "persons who prefer the anonymity and pseudonymity associated with interaction on the Internet are more likely to pirate software", but found that neither anonymity nor pseudonymity predicted self reported software piracy. From buying drinks for an entire bar of strangers to committing violence as dire as murder or rape, deindividuation can lead a variety of people to act in ways they may have thought impossible.

Даулар

Деиндивидуализация зерттеулерінің сыртқы жарамдылығына қатысты сұрақтар қойылып отыр. Деиндивидуализация теориясы ретінде қалыптасқандықтан, кейбір зерттеушілер теорияның ұжымдық мінез-құлықтың динамикалық топтық және топаралық контексін модельдеуге тырысқанда одан алыстап қалғанын сезінеді. Мысалы, Милграмның бағыну зерттеулері (1974) эксперимент жүргізушінің талаптарына сәйкестікті көрсетеді; алайда, бұл эксперименттегі зерттеу парадигмасы деиндивидуализация зерттеулерінде қолданылатын кейбіреулеріне өте ұқсас, бірақ мұндай жағдайларда эксперимент жүргізушінің рөлі көбінесе ескерілмейді. Басты сын – деиндивидуализация тудыратын антинормативтік мінез-құлық туралы біздің түсінігіміз әлеуметтік нормаларға негізделген, бұл мәселелі, себебі нормалар өздерінің табиғаты бойынша өзгермелі және жағдайға қарай құбылатын нәрсе. Бұл түсінік Зимбардоның деиндивидуализацияның бастапқы теориясына қайшы келеді, онда деиндивидуализация сыртқы ыңғайларға қарамастан антинормативтік мінез-құлықты күшейтеді. Ситуациялық нормалар аясында деиндивидуализацияның әсерін зерттейтін зерттеушілер деиндивидуализация әсерінің әлеуметтік сәйкестік моделін қолдайды.