Кіріспе
Британдық жазушы және тарихшы, генерал-майор Джон Хей Бейт, CBE MC (17 сәуір 1876 – 22 қыркүйек 1952), британдық мектеп мұғалімі және әскери қызметкер болған, бірақ ол ең әйгілі романшы, драматург, эссеші және тарихшы ретінде танылған, «Иэн Хэй» псевдонімімен жазған. Кейбридж университетінде классикалық әдебиеттерді оқығаннан кейін Бейт мектепте сабақ берген. 1907 жылы оның «Пип» романы жарық көрді; оның және басқа бірнеше романдарының сәттілігі оған 1912 жылы мұғалімдік қызметтен бас тартып, кәсіби жазушы болуға мүмкіндік берді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бейт Франциядағы армияда офицер болып қызмет етті. Оның 1915 жылы жарық көрген «Бірінші жүз мың» атты әскердегі өмір туралы оқиғасы, жақсы көңіл-күймен жазылғандықтан, бестселлерге айналды. Осының нәтижесінде ол Вашингтон қаласындағы Британдық соғыс миссиясының ақпарат бөлімінде жұмыс істеуге жіберілді.
Major General John Hay Beith, CBE MC (17 April 1876 – 22 September 1952), was a British schoolmaster and soldier, but is best remembered as a novelist, playwright, essayist, and historian who wrote under the pen name Ian Hay. After reading Classics at Cambridge University, Beith became a schoolmaster. In 1907 his novel Pip was published; its success and that of several more novels enabled him to give up teaching in 1912 to be a full time writer. During the First World War, Beith served as an officer in the army in France. His good humoured account of army life, The First Hundred Thousand, published in 1915, was a best seller. On the strength of this, he was sent to work in the information section of the British War Mission in Washington, D. C.
After the war, Beith's novels did not achieve the popularity of his earlier work, but he made a considerable career as a dramatist, writing light comedies, often in collaboration with other authors including P. G. Wodehouse and Guy Bolton. During the Second World War Beith served as Director of Public Relations at the War Office, retiring in 1941 shortly before his 65th birthday. Among Beith's later works were several war histories, which were not as well received as his comic fiction and plays. His one serious play, Hattie Stowe (1947), was politely reviewed but had a short run. In the same year he co wrote a comedy, Off the Record, which ran for more than 700 performances.
Соғыстан кейін Бейттің романдары бұрынғыдай танымал болмады, бірақ ол драматург ретінде үлкен жетістіктерге қол жеткізді, көңіл көтеруге арналған комедиялар жазды, көбінесе П.Г. Вудхаус және Гай Болтон сияқты басқа авторлармен бірлесіп жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бейт Соғыс министрлігінің баспасөз қызметінің директоры болып қызмет етті және 1941 жылы, 65 жасқа толуға аздай қалғанда зейнетке шықты. Бейттің кейінгі еңбектерінің ішінде соғыс тарихына арналған бірнеше кітаптар бар, бірақ олар оның комедиялық туындылары мен пьесаларындай сәтті болмады. Оның бір ғана маңызды пьесасы – «Хэтти Стоу» (1947) жақсы пікірлер алды, бірақ ұзаққа созылмады. Сол жылы ол «Off the Record» атты комедияны бірлесіп жазды, ол 700-ден астам қойылымдарда көрсетілді.
Major General John Hay Beith, CBE MC (17 April 1876 – 22 September 1952), was a British schoolmaster and soldier, but is best remembered as a novelist, playwright, essayist, and historian who wrote under the pen name Ian Hay. After reading Classics at Cambridge University, Beith became a schoolmaster. In 1907 his novel Pip was published; its success and that of several more novels enabled him to give up teaching in 1912 to be a full time writer. During the First World War, Beith served as an officer in the army in France. His good humoured account of army life, The First Hundred Thousand, published in 1915, was a best seller. On the strength of this, he was sent to work in the information section of the British War Mission in Washington, D. C.
After the war, Beith's novels did not achieve the popularity of his earlier work, but he made a considerable career as a dramatist, writing light comedies, often in collaboration with other authors including P. G. Wodehouse and Guy Bolton. During the Second World War Beith served as Director of Public Relations at the War Office, retiring in 1941 shortly before his 65th birthday. Among Beith's later works were several war histories, which were not as well received as his comic fiction and plays. His one serious play, Hattie Stowe (1947), was politely reviewed but had a short run. In the same year he co wrote a comedy, Off the Record, which ran for more than 700 performances.
Алғашқы жылдар
Джон Хей Бейт Манчестердегі Рашольмдегі Плат аббаттығында, Джон Александр Бейт пен оның әйелі Джанеттің (туған қызы Флеминг) үшінші ұлы және алтыншы баласы болып дүниеге келді. Бейт ағасы мақта саудагері, сот судьясы және жергілікті либералдардың жетекші мүшесі болды. Бейттің екі ата-анасы да шотланд тегінен шыққан; оның әкесінің әкесі, Александр Бейт, 1843 жылы Шотландияның еркін шіркеуінің негізін қалаушылардың бірі болған пресвитериан дін қызметкері еді. Бейт Манчестердегі дайындық мектебінде, Леди Барн Хауста, содан кейін Эдинбургтегі Феттс колледжінде білім алды. Сол кездегі құрдасы болашақ либералдық кабинет министрі Джон Саймон болды, ол үшін жас Бейт шәкірттік қызмет атқарды. Феттстен ол Кембридждегі Сент-Джон колледжіне оқуға түсті, онда классикалық әдебиетті оқыды, регбиде өзгелерден ерекшеленді және колледждің қайық клубының капитаны болды. «Пип» бірден табысқа ие болды және содан кейін 40 жыл бойы сатылып тұрды. Бұл сын тұрғысынан да, коммерциялық тұрғысынан да сәтті болды: «Таймс Литературлық қосымшасы» былай деді: «Пип – тыныштандыратын және көңіл көтеріп, қуантатын кітап. Оны қазіргі ағылшын Мопассанның «феминизміне» ұшырағандарға шын жүректен ұсынамыз». Бейттің сақтықпен таңдаған псевдонимі сәтсіздік жағдайында жасыру үшін алғашқы мақсатына қажетсіз болды, бірақ ол оны сақтап қалуға шешім қабылдады; ол одан кейін барлық жарияланған еңбектерінде «Иан Хей» болып қала берді. 1918 жылға дейін жалпы сайлау болмағандықтан, ол орынға үміткер бола алмады, себебі одақтастар либералдық коалицияның мүшесіне қарсы шықпады.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылы соғыс басталғанда Бейт Аргилл және Сазерленд Хайлендерс полкінде екінші лейтенант болып әскерге қатарына кірді. 1915 жылдың сәуір айында ол Китченер армиясының алғашқы 100 мың адамының бірі ретінде Францияда болды. 1915 жылы ол Хелен Маргарет Спирске үйленді, капитандыққа өрледі және құрметті мақтау қағаздарында есімі аталды. 1916 жылы Бейт Лоос шайқасындағы батылдығы үшін Әскери крестпен марапатталды. Сол жылдың соңында «Бірінші жүз мың» бейтарап Америкаға тигізген әсерінің нәтижесінде Бейт Вашингтонға Британдық соғыс миссиясының ақпарат бюросына жіберілді. Газет осы сияқты мақалалардың екінші сериясын тапсырыс берді, ол 1918 жылдың наурыз айында «Соғыстағы Америка» деген ортақ тақырыппен жарияланды. Сол кездегі «Таймс» газеті үшін бұл ерекшелік болғандықтан, бұл мақалалар автордың қолымен жазылған. Автор аты «Иан Хей» деп көрсетілген, «Иан Хей» псевдоним екені және ол Бейтке тиесілі екені жалпыға мәлім болғанмен, ол автор мен солдат арасындағы шекараны сақтап қалуды жөн көрді.
Драматург
Соғыстан кейін Бейт роман жазуды жалғастырды, бірақ олар оның бұрынғы кітаптарының үлкен танымалдығына жете алмады. Соғыстар аралығындағы ең ұзақ сахналаған пьесалары: «Блумсберидің Тилли» (1919; 414 қойылым), «Жақсы тілек» (Сеймур Хикспен, 1923; 262 қойылым), «Патшалар ойыны» (1924; 319 қойылым) және «Хаусмастер» (1936; 662 қойылым). Бейт кино саласына да белсенді қатысты. 1917 жылы АҚШ-та Сесил Б. Демилдің «Кішкентай америкалық» фильміне техникалық кеңесші болып қызмет етті. Соғыс аралығында «Орындықтарыңызды сақтап тұрыңыз, өтінемін» (1936) сияқты түпнұсқа сценарийлер жазды немесе бірлесіп жазды; сондай-ақ өзінің және басқа авторлардың туындыларын экранға бейімдеді, оның ішінде «Томми Аткинс» (1928) және «39 баспақыш» (1935) фильмдері бар. Осы кезеңде Бейттің «Ортаңғы күзет» (1930) сияқты түпнұсқа пьесаларын басқа жазушылар бейімдеген тағы бірнеше фильмдер пайда болды. Барлығында Бейттің туындылары 1921 мен 1940 жылдар аралығында 25 фильмде қолданылды. 1938 жылы Бейт «Таймс» газетінде «Британ жаяу әскерінің бейбіт және соғыс кезеңдеріндегі тарихын бейресми түрде беруге жасалған әрекет» деп сипатталған «Патшаның қызметі» атты еңбегін жариялады. Зейнеткерліктегі майор Бейтке генерал-майордың құрметті шені берілді. 1938 жылдың қарашасынан 1941 жылдың қаңтарына дейін қызмет еткен Бейт 65 жасқа толғанда зейнеткерлікке шықты.