Кіріспе

Caesar III – 1998 жылдың 30 қыркүйегінде Microsoft Windows және Mac OS платформалары үшін шығарылған, Impressions Games компаниясы жасаған және Sierra On Line баспасынан шыққан қала салу ойыны. Бұл «Цезарь» ойындары сериясының үшінші бөлігі және Sierra компаниясының қала салу ойындары сериясының бір бөлігі. Ойыншылар Рим империясының провинциялық губернаторы рөлін алып, империяның өркендеген қалаларын салуға тырысады, онда олар азаматтарының қажеттіліктерін қанағаттандыруы, түрлі апаттармен, ашулы құдайлармен және жауынгер жаулармен күресуі керек. Caesar III ойынын жасаушылар алдыңғы ойынға қатысты сын-ескертпелерге жауап ретінде жасады, тармақталған миссияларды, қала салу және соғыс үшін біріктірілген картаны, сондай-ақ қала тұрғындарының айналағы ортаға әсер етуіне мүмкіндік беретін «жолшы» (walker) механикасын енгізді. Caesar III жағымды пікірлерге ие болды, ойынның көрнекі бейнесі мен күрделі дизайны жоғары бағаланды, ал әскери мүмкіндіктеріне сын айтылды.

Ойын процесі

Caesar III екі ойын режимін ұсынады: «Карьера», онда ойыншылар жеңіске жету шарттарымен қиындық деңгейін арттыратын тапсырмалардың қатарын орындайды, және «Қала құрылысы жиынтығы» – жеңіс шарттары жоқ, еркін құрылыс режимі. «Карьера» режимінде ойыншылар үлкен және күрделі қалаларды салуды талап ететін бірнеше тармақталған тапсырмаларды орындайды. Тапсырмалар Брундизий және Лондиниум сияқты тарихи Рим қалаларында уақыт өте келе белгіленеді. Әр тапсырманың басында ойыншылар «бейбіт» немесе «әскери» картаны таңдау мүмкіндігіне ие. Әскери тапсырмалар жау шабуылының қаупін қамтиды, ал бейбіт тапсырмалар жеңіске жету үшін қатаң талаптарды және жер сілкінісі, өрт және басқа да қауіптер сияқты қосымша қиындықтарды қамтиды. Caesar III ойынындағы ойын процесі екі өлшемді изометриялық перспективада картада қала салудан тұрады. Ғимараттар ғимарат түріне қарай жіктелген ішкі мәзірлердегі интерфейстен таңдалады. Ойыншылар қалаларының өсуін қамтамасыз ету үшін бірнеше өзара байланысты жабдықтау тізбегін басқаруға міндетті, бұл қажеттіліктер артуымен (су, азық-түлік, діни қызметтер, ойын-сауық, білім және денсаулық сақтау сияқты) көбейеді. Caesar III алдыңғы нұсқасы Caesar II-ге қарағанда маңызды өзгерістер енгізеді. Caesar III-де барлық әрекеттер бір картада орындалады, алдыңғы нұсқадағы провинция және қала карталарынан өзгеше. Caesar III тұрғындары ғимараттарға жаяу түрде қызмет көрсетеді, бұл жол салу стратегиясына қосымша элемент қосады. Сонымен қатар, жердің әртүрлі аймақтары әртүрлі ресурстар мен кедергілерді ұсынады, мысалы, өзен арналары, құнарлы жерлер және кен орындары. Caesar III-де енгізілген көптеген мүмкіндіктер алдыңғы нұсқасы Caesar II-ге қатысты сын-пікірлерге жауап ретінде жасалды, соның ішінде ойынның қайталануын азайту үшін тапсырма таңдау мүмкіндігі және ұрыс элементтерін қала көрінісіне енгізу. Қалалар арасында ресурстарды тарату үшін «жаяу жүрушілерді» пайдалану туралы шешім де жаңалық болды. Impressions Games компаниясының Саймон Брэдбери бұл механиканы «біз басқаша нәрсе жасағымыз келді, бізге SimCity-дің осы мүмкіндігі ұнады – ғимаратты орналастырсаң, ол айналасындағы нәрселерге әсер етеді, бірақ бұл әрқашан біршама тұрақсыз болып көрінетін. Жаяу жүруші механизмі ойынды кодтаудың тиімді тәсілі болды және қалаға кездейсоқтық сезімін қосты», – деп түсіндірді. Caesar III саундтрегін Роберт Эувино жазған. Бұл Эувиноның алғашқы ірі жобасы болды, ол кейін Stronghold сериясының ойындары үшін де музыка жазды. Эувино Caesar III саундтрегін жасау кезінде «Голливудта танымал Колизейдің клишелік дыбысын» және «өз жеке стильімді сақтауды» тепе-теңдікке келтіруге тырысты. Ойын, оның ізбасарлары Pharaoh және Zeus: Master of Olympus бірге 2010 жылы Good Old Games платформасында цифрлық форматта қайта шығарылды, бұл платформадағы алғашқы шығарылымдардың бірі болды. Қайта шығарылым DRM талаптарын алып тастады, қазіргі операциялық жүйелердегі тұрақсыздық қателерді жойды және ойыншыларға ойынды ойнауға мүмкіндік берді. GOG.com нұсқасы кейіннен 2016 жылы Steam-ге шығарылды, бірақ Steam-нің клиенттік DRM-і GOG ұсынған бастапқы цифрлық нұсқада байқалмаған тұрақсыздық және үйлесімділік проблемаларын тудырды.

Сатылымдар

"Цезарь III" коммерциялық сәттілікке жетті. Ол шығарылған алғашқы айында 150 000 дана таратылды, сол кезде "Цезарь II" сатылымын басып озуға мүмкіндік алды. АҚШ-та ойын 1998 жылдың 18-24 қазанында PC Data-ның апталық компьютерлік ойын сату тізімінде 10-шы орынға ие болды. Келесі аптада ол топ-10-ға кірмеді, бірақ қазан айының соңында тоғызыншы орынды иеленді. PC Data мәліметтері бойынша, 1999 жылдың ақпан айына дейін АҚШ-та ғана "Цезарь III" 93 000 данадан астам сатылды. Германия нарығында "Цезарь III" 1999 жылдың басына қарай Media Control компьютерлік ойын сату тізімінде 10 апта бойы болды, қаңтар айының бірінші жартысында 6-шы, екінші жартысында 9-шы орындарды иеленді. Сол жылдың соңында Verband der Unterhaltungssoftware Deutschland (VUD) "Цезарь III"-ге 1999 жылдың қыркүйегіне дейінгі коммерциялық жетістіктері үшін "Алтын" сыйлығын табыс етті, бұл Германия, Австрия және Швейцарияда кем дегенде 100 000 дана сатылғанын көрсетеді. 1999 жылдың қаңтарына қарай "Цезарь III" әлем бойынша 400 000 данадан астам сатылды. Сәуір айында Sierra компаниясының өкілі Джим Виверт "Цезарь" сериясының, соның ішінде "Цезарь III" ойынының әлемдік сатылымы "бір миллионнан асып кеткенін" мәлімдеді. Дизайнер Дэвид Лестердің сөзіне сүйенсек, "Цезарь III" ойынының бүкіл әлемде шамамен 2,5 миллион данасы сатылды.

Сыни пікірлер

Caesar III ойынына қатысты пікірлер өте жағымды болды, көптеген сыншылар ойынды сапалы және жан-жақты дамыған қала құрылысы ойыны деп бағалады. Computer Gaming World журналынан Тим Картер Caesar III-ді "ұлы жетістік" деп атады, ойынның "тамаша ойынға ие екенін анықтау қиын" екенін айтты. Ойын 1998 жылғы ең жақсы нақты уақыт стратегиясы аталымы бойынша PC Gamer US жүлдесіне ие болды.