Тау Хенаре: Жаңа Зеландия Парламентінің маори мүшесінің өмірі мен қызметі
Taurekareka Hēnare
Тау Хенарe – Жаңа Зеландия саяхатшысы, 1914-1938 жж. Парламент мүшесі. Маори тарихындағы маңызды тұлғалардың туысы, саяси өмірі мен тегі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия саясаткері
New Zealand politician
Таурекерека "Тау" Хенаре (1878 – 12 қаңтар 1940) 1914 жылдан 1938 жылға дейін Жаңа Зеландия Парламентінің маори өкілі болды. Ол көптеген жылдар бойы Реформа партиясынан өкілдік етті, 1936 жылы бұл партия Біріккен партиямен бірігіп, Ұлттық партия құрылғанға дейін.
Taurekareka "Tau" Hēnare (1878 – 12 January 1940) was a Māori member of the New Zealand Parliament from 1914 to 1938, sitting for the Reform Party for most of that time, until it merged with the United Party to form the National Party in 1936.
Түпбасқасы және ерте өмір
Хенарэ Пипивайда, Аралдар шығанағында 1878 (шамамен) немесе 1877 жылы дүниеге келген. Оның әкесі, Хенар Уайнард, Жаңа Зеландияның губернаторы міндетін атқарушы Роберт Уайнардтың ұлы болған деседі. Алғашқыда Хенареге Таурекарека Уайнард деген есім қойылған, бірақ кейін ол әкесінің есімін өз тегі ретінде қабылдады. Бұл, әлдебір себеппен Роберт Уайнардтың маорилерге қарсы күресте белсенді қатысқандығына байланысты, ал оның немересі, маори мәдениетінде тәрбиеленгендіктен, оның атын таңуға ынтақтанбады. Хенаре маори тарихындағы бірнеше көрнекті тұлғалармен, оның ішінде Хоне Хекемен де жақын туыс болды. Ол Ngāpuhi iwi-нің мүшесі еді, ал оның ең жақын байланысы Ngāti Hine hapū-мен болды. Хенареде батыс үлгісіндегі формальды білім болмаса да, маори білімі мен дәстүрлерімен тәрбиеленді. Ол бір кезде Шығыс жағалауда Ви Переде (кейін парламентте қызмет еткен) өсті, бірақ кейін солтүстікке қайтып келді, мүмкін, жоспарланған некеден қашу үшін. 1903 жылы Хенарэ Хера Паэратаға үйленді, оның анасы маори, ал әкесі Польшадан шыққан Субрицки отбасының мүшесі еді.
Hēnare was born at Pipiwai in the Bay of Islands, in 1878 (probably) or 1877. His father, Hēnare Wynyard, was said to be the son of Robert Wynyard, acting governor of New Zealand. Hēnare was initially given the name Taurekareka Wynyard, but later adopted his father's first name as his own surname — this was likely because Robert Wynyard had been active in fighting against Māori, and his grandson, raised as Māori, did not wish to bear his name. Hēnare was also closely related to a number of prominent figures of Māori history, including Hōne Heke. He was a member of the Ngāpuhi iwi, and his strongest affinity was with the Ngāti Hine hapū. Hēnare had no formal education in the Western sense, but was taught Māori lore and traditions. He was raised for a time by Wi Pere (later to serve in Parliament) on the East Coast, but later returned north, possibly to avoid an arranged marriage. In 1903, Hēnare married Hera Paerata, whose mother was Māori and father was a member of the Subritzky family from Poland.
Саяси өмір
1914 жылғы сайлауда Хэнар парламенттің Солтүстік маори округінде консервативті Реформа партиясынан кандидат болып түсті және жеңіске жетті. Ол парламенттік пікірталастарға жиі қатыспаса да, маори мүдделеріне қатысты саясатқа белсенді араласты. Либералдық партияның мүшесі Апирана Нгатамен бірнеше маңызды мәселе бойынша тығыз жұмыс істеді және Солтүстік Окленд аймағындағы маори жерлерін консолидациялауға қатысты. Бірінші дүниежүзілік соғыста Хэнар маорилерді міндетті түрде әскери қызметке шақыруға қарсы болды және тартып алынған жерлерді қайтару маорилерді ерікті түрде соғысқа қатысуға ынталандыруы мүмкін екенін ұсынды. Ол сондай-ақ соғыстан оралған маори сарбаздарының қайта оқуына көмектесті. 1918 жылғы тұмау эпидемиясында ол маори халқына медициналық көмек көрсетуге көмектесті. Хэнардың әйелі осы эпидемияның құрбандарының бірі болды. Хэнар Реформа партиясының маори мәселелеріне қатысты саясатын қалыптастыруда да маңызды рөл атқарды. Ол сол кездегі Жеңілдік істер министрі Гордон Коутстың департаментінің өкілеттіктерін кеңейтуге жасаған әрекеттерін қолдады және маори мектеп жүйесін реформалауды ілгерілетуге атсалысты. Хэнар 1938 жылғы сайлауға дейін парламентте қалды, онда ол Еңбек партиясынан бағытталған Ратана қозғалысымен байланысы бар Параир Карака Пайкеадан жеңілді, оның өркендеуіне Хэнар қарсы болған.
In the 1914 election, Hēnare stood for the conservative Reform Party in the Northern Maori electorate of the Parliament, and won. He did not often participate in parliamentary debates, but was heavily involved in policy related to Māori interests. He worked closely with Āpirana Ngata, a member of the Liberal Party, on a number of important issues, and took part in the consolidation of Māori lands in the North Auckland area. In World War I, Hēnare argued against conscription of Māori, and suggested that the return of confiscated lands might persuade Māori to volunteer. He also helped Māori soldiers re establish themselves upon their return from the war. In the influenza epidemic of 1918 he assisted the delivery of healthcare to Māori. Hēnare's wife was among the casualties of the epidemic. Hēnare also played a role in shaping Reform Party policy on Māori issues. He supported the efforts of Gordon Coates, then Minister of Native Affairs, to expand the role of his department, and promoted reforms of the Māori school system. Hēnare remained in Parliament until the 1938 election, when he was defeated by Paraire Karaka Paikea of the Labour Party who was affiliated with the Labour aligned Rātana movement, whose rise Hēnare had opposed.
Мұра
1940 жылы Кавакава маңындағы шаруашылығында қайтыс болды. Одан алты ұлы мен екі қызы қалды. Оның ұлы, сэр Джеймс Хенарэ, көрнекті әскери шенеунік болса, қызы Ихапера Тауа – Маори әйелдерінің игілігі жөніндегі лигасының маңызды тұлғасы еді. Оның екі шөбересі кейін Жаңа Зеландия Парламентінің депутаты болды: Тау Хенар (алдымен Жаңа Зеландия Бірінші партиясынан, содан кейін Маури Пасифик және кейін Ұлттық партиясынан депутат) және Пени Хенар (Еңбек партиясынан депутат).
Hēnare died in 1940 at his farm near Kawakawa. He was survived by six sons and two daughters. His son, Sir James Hēnare, was a prominent military officer, and his daughter, Ihapera Taua, was an important figure in the Māori Women's Welfare League. Two of this great grandsons later served as members of the New Zealand Parliament: Tau Henare (as an MP for New Zealand First, then Mauri Pacific and later the National Party) and Peeni Henare (as an MP for the Labour Party).