Томас Крок: Ирландтық архиепископ және ұлттық қозғалыстың қайраткері

Кіріспе

Рим-католик архиепископы (1824–1902)

Томас Уильям Кроук Д. Д. (28 мамыр 1824 – 22 шілде 1902) – Жаңа Зеландияның Окленд қаласының екінші католик епископы (1870–74) және кейін Ирландияның Кашел және Эмли архиепископы болды. Ол 1880-ші жылдардағы Ирландияның Ұлттық жер лигасының жақтаушысы ретінде Ирландия ұлтшыл қозғалысында маңызды рөл атқарды. Дублиндегі ірі Гейл атлетикалық қауымдастығы стадионы оның құрметіне Крок Паркі деп аталды.

Ерте өмір

Томас Кроук 1824 жылы Корк округіне қарасты Кастлкорда (Килбрин приходында) дүниеге келген. Ол үй-жай агенті Уильям Кроктың және оның әйелі Изабелла Пламмердің сегіз баласының үшіншісі болды. Изабелла Пламмер 1817 жылы католикке үйленгендіктен аристократтық отбасысы тарапынан жаңылды. Уильям Крок 1834 жылы қайтыс болғаннан кейін оның ағасы, пастор Томас Крок, балалардың білімі мен тәрбиесіне қадағалау жасады. Томастың екі ағасы дін қызметкері, ал екі әпкесі қаһарлы монах болды. Ол Корк округіндегі Шарлевильде, Париждегі Ирланд колледжінде және Римдегі Ирланд колледжінде білім алып, құдайтану ғылымдарының докторы атағын қорғады. 1847 жылдың мамырында дін қызметкері болып тағайындалды. Ұзақ емес уақытқа Ирландияға оралғаннан кейін Карлоу колледжінде профессор болып жұмыс істеді. Кроктың ағасы Джеймс де дін қызметкері болған және Тынық мұхитының солтүстік-батысында, Орегон аймағындағы Сент-Джозеф католик шіркеуі сияқты бірнеше шіркеулерді құруға көмектескен. Ирландиялық радикал Уильям О'Брайен 1848 жылғы француз төңкерісі кезінде Томас Кроктың Париждегі баррикадаларда соғысқанын айтты. Крок Ирландияға оралып, келесі 23 жылды сол жерде жұмыс істей отырып өткізді. 1857 жылы Крок Австралиядағы Виктория колониясында байлық жинаған ағасы Джеймс Кроктың мүлігін мұраға алғандықтан байлыққа ие болды. 1858 жылы ол Фермойдағы Сент-Колман колледжінің алғашқы президенті болды, содан кейін 1866 жылдан 1870 жылға дейін Донрейл приходтық діни қызметкері және Клойн епархиясының генерал-викарі қызметін атқарды. Томас Крок 1870 жылы Клойн епискобының теологы ретінде Бірінші Ватикан кеңесіне қатысты. Крок өсіп келе жатқан католик қауымына қызмет ету үшін ирланд дін қызметкерлерін шақырды және Дунединнің алғашқы католик епискобы Патрик Моранмен бірге Жаңа Зеландиядағы болашақ епископтық тағайындауларға ирландтық монополиясын орнатуға тырысты, бірақ бұл жоспар орындалмады. Крок Жаңа Зеландиядан Австралияға бірнеше рет сапар жасады, 1872 жылы Сидней, Мельбурн және Батерстке (онда оның қарындасы Мэри Игнатиус Крок 1866 жылы Мейірімділік қарындастарын құрған) және 1875 жылы Ирландияға қайтып бара жатқанда Мельбурнге барды. Оның күші ирланд иммигранттарының жанын сақтауға, маорилерді дінге көндіруден гөрі арналды. Крок жеке католик мектептерін және мемлекеттік көмек алуға олардың құқығын қолдады, сондай-ақ Оклендтегі католик мектептеріне қауіп төндірген 1872 жылғы Білім беру заңына қарсылық білдірді, бұл заң тегін, зайырлы және міндетті білім беру жүйесін құруға көмектесті. Дегенмен, Кроктың беделі көбінесе даусыз болды. Оның Ирландиядағы болашақ мансабында қабылдайтын ұлттық позициясының белгілері де аз болды. 1874 жылдың 28 қаңтарында, қызмет еткен үш жылдың ішінде Крок 12 айлық демалысқа шығып, Еуропаға аттанды және Жаңа Зеландияға қайтып оралмады.

Thomas Croke was born in Castlecor (parish of Kilbrin), County Cork, in 1824. He was the third of eight children of William Croke, an estate agent, and his wife, Isabella Plummer, daughter of an aristocratic Protestant family who disowned her following her Catholic marriage in 1817. After William Croke died in 1834 his brother, the Reverend Thomas Croke, supervised the education and upbringing of the children. Two of Thomas's brothers entered the priesthood, while two sisters became nuns. He was educated in Charleville, County Cork and at the Irish College in Paris and the Irish College in Rome, winning academic distinctions including a doctorate of divinity with honours. He was ordained in May 1847. Returning to Ireland for a short time he was appointed a Professor in Carlow College. Croke's brother, James, was also a priest and served in the Pacific Northwest helping to found several churches including St. Joseph's Catholic Church in Oregon Territory. The Irish radical William O'Brien said that Thomas Croke fought on the barricades in Paris during the 1848 French Revolution. Croke returned to Ireland and spent the next 23 years working there. In 1857 Croke became wealthy due to inheriting the fortunes of his uncle James Croke who had gained his riches in the Colony of Victoria in Australia. In 1858 he became the first president of St Colman's College, Fermoy, County Cork and then served as both parish priest of Doneraile and Vicar General of Cloyne diocese from 1866 to 1870. Thomas Croke attended the First Vatican Council as the theologian to the Bishop of Cloyne 1870. Croke imported Irish clergy to serve the growing Catholic community, and with Patrick Moran, the first Catholic Bishop of Dunedin, he tried (unsuccessfully) to secure an Irish monopoly on future episcopal appointments in New Zealand. Croke made several journeys to Australia from New Zealand, visiting Sydney, Melbourne and Bathurst (where his sister Mother Mary Ignatius Croke had set up the Sisters of Mercy in 1866) in 1872 and Melbourne in 1875 on his way back to Ireland. His energies were devoted to saving the souls of the Irish immigrant rather than converting the Māori. Croke supported separate Catholic schools and their right to state aid and voiced his opposition to secular education as Auckland's Catholic schools were threatened by the provincial council's Education Act 1872, which helped to create a free, secular and compulsory education system. However, generally, Croke's image was uncontroversial. There was also little sign of the strongly Irish nationalist line he would adopt during his subsequent career in Ireland. On 28 January 1874, after barely three years in office, Croke departed for Europe, on what was ostensibly a 12 month holiday and he did not return to New Zealand.

Кашель архиепискобы

Крок 1875 жылы төрт католиктік ирланд архиепископтығының бірі (Кашел және Эмли, Дублин, Армаг және Туам) Кашел архиепискобы болып тағайындалған кезде ирланд шіркеу иерархиясының мүшесі болды. Архиепископ Крок ирланд ұлттық қозғалысының белсенді қолдаушысы болды, Жер соғысы кезінде Ирландия Ұлттық Жер лигасымен және Ирландия парламенттік партиясының төрағасы Чарльз Стюарт Парнеллмен байланыс жасады. 1887 жылғы сұхбатында ол 1881 жылы Лиганың «Жалға беруден бас тарту манифестіне» қарсы болғанын, барлық салықтарды төлеуді тоқтатуды жөн көргенін түсіндірді: «Мен алты жыл бұрын «Жалға беруден бас тарту манифестіне» қарсы шықтым, себебі басқа да себептермен қатар, оның уақтылы емес екенін және көпшілік тарапынан қолдау таппайтынын ойладым. Егер сол кезде салық төлеуге қарсы манифест жарияланған болса, мен оны принцип бойынша міндетті түрде қолдаған болар едім. Қазір де сондай көңілдемін». 1886 жылы ол Лимерик соборында Манчестер шейіттеріне арналған ескерткіш орнатуға бес фунт стерлинг салды, ал 1878 жылдың қаңтар айында босатылған фениандық тұтқындарға көмектесу үшін қаражат жинады. Ол сондай-ақ Теобальд Мэтьюдің тыйым салу қозғалысымен және 1893 жылы құрылған Гейл лигасымен де байланыста болды. Католицизмде ол Дублин архиепискобы кардинал Калленнің жақтаған Ультрамонтанизміне қарсы Галликанизмді қолдады. Оның ұлттық қозғалысты қолдауы британ үкіметтерінің және Ирландияның лорд-лейтенанттарының оған күдікпен қарауына себеп болды, сондай-ақ саяси көзқарасы аз бейімделген ирланд епископтары да оған сенімсіздікпен қарады. Парнеллдің Катерина О’Шиамен болған қарым-қатынасына байланысты туған даудан кейін Архиепископ Крок ұлттық саясатқа белсенді қатысуын тоқтатты. Ол 1902 жылдың 22 шілдесінде 78 жасында Тюрлс архиепископ сарайында қайтыс болды. Кроктың құрметіне оның ізбасарлары Кашел және Эмли архиепископтары ретінде кішігірім гэль футбол және Бүкіл Ирландия хёрлинг финалдарында допты тастау рәсімін орындауға шақырылды. Бұл дәстүр 1964 жылдан кейін тоқтатылды.

Croke became a member of the Irish hierarchy when he was translated to be Archbishop of Cashel, one of the four Catholic Irish archbishoprics (Cashel & Emly, Dublin, Armagh and Tuam) in 1875. Archbishop Croke was a strong supporter of Irish nationalism, aligning himself with the Irish National Land League during the Land War, and with the chairman of the Irish Parliamentary Party, Charles Stewart Parnell. In an 1887 interview he explained that he had opposed the League's "No rent manifesto" in 1881, preferring to stop payment of all taxes: "I opposed the No Rent Manifesto six years ago because, apart from other reasons, I thought it was inopportune and not likely to be generally acted on. Had a manifesto against paying taxes been issued at the time I should certainly have supported it on principle. I am precisely the same frame of mind just now." In 1886 he contributed five pounds for a monument to be dedicated to the Manchester Martyrs in Limerick Cathedral and in January 1878 he contributed money to a fund for released Fenian prisoners. He also associated himself with the Temperance Movement of Theobald Mathew and the Gaelic League from its foundation in 1893. Within Catholicism he was a supporter of Gallicanism, as opposed to the Ultramontanism favoured by the Archbishop of Dublin, Cardinal Cullen. His support of nationalism caused successive British governments and Lord Lieutenant of Ireland's governments in Dublin to be deeply suspicious of him, as were some less politically aligned Irish bishops. Following the scandal that erupted over Parnell's relationship with Katharine O'Shea, the separated wife of fellow MP Captain Willie O'Shea, Archbishop Croke withdrew from active participation in nationalist politics. He died at the Archbishop's Palace in Thurles on 22 July 1902, aged 78. In honour of Croke, his successors as Archbishop of Cashel and Emly traditionally were asked to throw in the ball at the minor Gaelic football and All Ireland hurling finals. This practice ceased after 1964.