Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Парфия патшаларының патшасы 208–228 жылдары Вологас VI (парф. Валагаш, бلاش, Балаш) – 208–213 жылдары Парфия империясының даусыз патшасы болды, бірақ кейін ағасы Артабан IV-пен билік үшін күреске түсті. 216 жылға қарай Артабан IV империяның көп бөлігін бақылауға алды, тіпті Рим империясы да оны жоғарғы билеуші ретінде мойындады. Вологас VI 221/2 жылға дейін Селеукияны билеуді жалғастырды, ал оның монеталары Месопотамияда 228 жылға дейін айналымда болды. Ол Сасанид империясымен жеңілген болуы мүмкін, себебі Сасанидтер бұрын Артабан IV-ті жеңіп, енді Парфияның орнын басып, Иран патшалары болды.
King of Kings of Parthia from 208 to 228
Vologases VI (Parthian: Walagash, بلاش, Balāsh) was the uncontested king of the Parthian Empire from 208 to 213, but afterwards fell into a dynastic struggle with his brother Artabanus IV, who by 216 was in control of most of the empire, even being acknowledged as the supreme ruler by the Roman Empire. Vologases VI continued to rule Seleucia until 221/2, and coin mints of him even appear in Mesopotamia until 228, when he was presumably defeated by the Sasanian Empire, who had previously defeated Artabanus IV and now succeeded the Parthians as the kings of Iran.
Атауы
Вологаз – парфянша Валагаш есімінің грек және латын тіліндегі түрі. Бұл есім жаңа парсы тілінде Балаш, ал орта парсы тілінде Вардақш (кейде Валахш деп те жазылады) деп аталады. Есімнің этимологиясы белгісіз. Бір болжам бойынша, бұл есім "күш" деген мағынаны білдіруі мүмкін.
Vologases is the Greek and Latin form of the Parthian Walagash. The name is also attested in New Persian as Balāsh and Middle Persian Wardākhsh (also spelled Walākhsh). The etymology of the name is unclear. A suggestion has been made that the name could mean "strength".
Өмірбаян
Вологасис VI шамамен 208 жылы әкесі Вологасис V-нің орнына патша болды. Оның билігі бірнеше жыл бойы, ағасы Артабан IV көтеріліс жасағанға дейін, күмәнсіз болды. Екі бауырдың арасындағы династиялық күрес шамамен 213 жылы басталған болуы мүмкін. Артабан империяның көп бөлігін, оның ішінде Мидия мен Сузаны жаулап алды. Вологасис VI, көрінеу, тек Селеукияны сақтап қалды, онда ол монеталар соқты. Рим императоры Каракалла екі бауырдың арасындағы қақтығыстан пайдалануға тырысты. Парфян империясына шабуыл жасау үшін ол Вологасистен екі босқынды – Антиох есімді философты және Тиридатты жіберуін сұрап, сылтау іздеді, Тиридаттың болғаны армян принці немесе Вологасистің туысы болуы мүмкін еді. Римдіктерді таңқалдырғандай, Вологасис 215 жылы осы екі адамды Каракаллаға жіберіп, оған қажетті сылтауды қамтамасыз етпеді. Каракалланың Артабанның орнына Вологасиске жүгінуі, римдіктер оны әлі де үстем патша деп санайтынын көрсетті. Сондықтан Каракалла Арменияға шабуыл жасауға бел буды. Ол Теокрит есімді бостандыққа шығарылған құлды шабуылдың жетекшісі етіп тағайындады, бірақ бұл жорық апатқа ұшырады. Содан кейін Каракалла парфтармен соғыс бастауға тағы да тырысты. Жаңа сылтау іздеп, ол Артабаннан қызына үйленуді сұрады, бірақ ол бас тартты. Каракалланың ұсынысының шынайы болғаны жоқ па деген дау туды. Каракалланың Артабанмен байланысуы, оның енді Вологасистен гөрі үстем патша саналғанын көрсетті, ал Вологасис 221/2 жылға дейін Селеукияны орталық еткен шағын княздықпен биледі. Бірнеше жылдан кейін (224 ж.) Сасанид әулетінің негізін қалаушы Ардашир I Артабанды жеңіп, өлтіріп, Парфян империясын құлатты. Ардашир I келесі бірнеше жылда жаңа империясын одан әрі кеңейтті және 228 жылдан кейін Вологасисті Месопотамиядан қуған немесе жеңген болуы керек.
Vologases VI succeeded his father Vologases V as king in c. 208. His rule was unquestioned for a few years, till his brother Artabanus IV rebelled. The dynastic struggle between the two brothers most likely started in c. 213. Artabanus successfully conquered much of the empire, including Media and Susa. Vologases VI seems to have only managed to keep Seleucia, where he minted coins. The Roman emperor Caracalla sought to take advantage of the conflict between the two brothers. He tried to find a pretext to invade the Parthian Empire by requesting Vologases to send two refugees—a philosopher named Antiochus and a certain Tiridates, who was possibly either an Armenian prince or an uncle of Vologases. To the surprise of the Romans, Vologases had the two men sent to Caracalla in 215, thus denying him his pretext. Caracalla's choice of contacting Vologases instead of Artabanus shows that the Romans still saw him as the dominant king. Caracalla thus chose to preoccupy himself with an invasion of Armenia. He appointed a freedman named Theocritus as the leader of the invasion, which eventually ended in a disaster. Caracalla then once again sought to start a war with the Parthians. In another attempt to gain a pretext, he requested Artabanus to marry his daughter, which he declined. It is disputed whether Caracalla's proposal was sincere or not. Caracalla's choice to contact Artabanus shows that the latter was now considered the dominant king over Vologases, who would rule a small principality centered around Seleucia until 221/2. A few years later (224), Ardashir I , the founder of the Sasanian dynasty, defeated and killed Artabanus, thus putting an end to the Parthian Empire. Over the next few years, Ardashir I further expanded his new empire, and must have driven out or defeated Vologases in Mesopotamia soon after 228.