Кіріспе

Католик шіркеуінің кардиналы және епископы

Вальтер Каспер (5 наурыз 1933 жылы туған) – неміс католик кардиналы және теолог. Ол 2001 жылдан 2010 жылға дейін Христиандық бірлікті ілгерілету жөніндегі Пап кеңесінің президенті қызметін атқарды, қазір зейнеткерлікте.

Ерте өмір

Германияның Хайденхайм-ан-дер-Бренц қаласында туған Каспер 1957 жылғы 6 сәуірде Роттенбург епискобы Карл Лейпрехттен дін қызметкері болып суын шашты. 1957-1958 жылдары ол Штутгартта шіркеу викарі қызметін атқарды. Білімін жалғастырып, Тюбинген университетінде догматикалық теологиядан докторлық диссертациясын қорғады. 1958 жылдан 1961 жылға дейін Тюбинген университетінде оқытушы болып жұмыс істеді және үш жыл Лео Шеффчик пен Ханс Кюнгке көмекші болды. Кюнг контрацепция және пап ақиқаты туралы пікірлері үшін Ватикан билігінен оқытуға тыйым салынған еді. Кейіннен ол Мюнстер университетінде догматикалық теологиядан сабақ берді (1964–1970), 1969 жылы теология факультетінің деканы болды, ал 1970 жылы Тюбингенде де сол қызметті атқарды. 1983 жылы Каспер Америка католик университетінде қонақ профессор болып дәріс берді. Ол "Теология және шіркеу сөздігі" басылымының редакторы болды.

Роттенбург-Штутгарт епискобы

Каспер 1989 жылғы 17 сәуірде Германияның төртінші ірі католик епархиясы – Роттенбург-Штутгарт епископы болып тағайындалды. Сол жылғы 17 маусымда Фрайбург им Брейсгау архиепискобы Оскар Сайер оны епископқа вихнамалады; епископтар Карл Леман және Франц Кунле бірге вихнама жасады. 1993 жылы ол және Германия епископтығының басқа да мүшелері ажырасқан және қайтадан азаматтық некеге тұрған неміс католиктеріне рухани қадамдарға оралуға шақырған пастырлық хатқа қол қойды, бұл сол кездегі кардинал Ратцингер мен Папа Иоанн Павел II-нің наразылығын тудырды. 2005 жылғы 2 сәуірде Иоанн Павел II қайтыс болғаннан кейін Каспер және Ватиканның барлық жоғары лауазымды шенеуніктері жаңа папа сайланғанға дейін лауазымдарынан автоматты түрде шеттеді. Ол 2005 жылғы Папалық конклавта сайлаушы кардинал болды. Келесі жылғы 21 сәуірде Папа Бенедикт XVI оны Христиандық бірлікті ілгерілету жөніндегі Паптық Кеңестің президенті ретінде бекітті. 2011 жылғы 21 ақпанда ол кардинал-пресвитер дәрежесіне көтерілді, мұндай опцияны таңдаған болатын. Осылайша, Огнисанти шіркеуі pro hac vice титулына ие болды, бірақ болашақ мұрагері үшін ол қайтадан кардинал-диакондық болады. Каспер 2013 жылғы Папалық конклавта дауыс беруге құқылы ең үлкен жастағы кардинал болды, өйткені Папалық тақ бос қалған кезде ол 79 жаста болған. Оның 80 жасқа толуы 2013 жылғы 5 наурызда болды, бұл Папа Бенедикт XVI-ның 2013 жылғы 28 ақпанда отставкаға кеткенінен кейін бес күн өткен соң болды. Оның сайлаушы ретінде қызмет етуге құқығы сол конклав аяқталғаннан кейін тоқтады.

Мәсіхшілер бірлігін нығайту жөніндегі понтификалық кеңес

1999 жылдың 3 наурызында Каспер Христиандық бірлікті ілгерілету жөніндегі Паптық Кеңестің хатшысы – сондай-ақ, яһудилермен діни қатынастар жөніндегі Паптық комиссияның төрағасы – болып тағайындалды және Роттенбург-Штутгарттағы қызметінен қанағаттанды.

Яһудилермен татуласу

Каспер Дін ілімі жөніндегі Конгрегацияның Dominus Iesus (2000) құжаты көптеген еврейлерге қынжыр келтіретінін және осы себепті оның баяндалуын біршама сынға алғанын мойындады. Бірақ ол оның мазмұнының дұрыстығын растады және оны "диалогтың соңы емес, католиктер мен еврейлер арасындағы одан да тереңдеп, қарқындырақ диалогқа шақыру" деп атады. 2003 жылы ол "Антисемитизм: емделуі тиіс жара – Еврей мәдениетінің Еуропа күніне арналған" деген мәтін жазды. 2004 жылдың 10 шілдесінде Буэнос-Айрестегі Латын Америкасы раввиндер семинариясында Халықаралық Рауль Валленберг қоры және Анджело Ронкалли комитеті Касперге еврейлер мен католиктер арасындағы түсіністік пен келісімге өмір бойы арналғаны үшін "Естелік суреттер сыйлығын" табыс етті.

Халықаралық теологиялық комиссия

Каспер Халықаралық теологиялық комиссияның мүшесі болды, бұл Сенім туралы доктрина жөніндегі Конгрегацияның кеңесші органы. Бірнеше рет, Христиан бірлігін жандандыру жөніндегі Пап кеңесінің президенті ретінде, ол Апостол Андрей мерекесіне орай Константинопольдегі Экуменикалық патриархатқа Ватиканның жыл сайынғы ресми делегациясын жетекшілік етті. 2007 жылдың тамызында ол Румын православие шіркеуінің патриархы Теоктисттің қосылу рәсіміне католик делегациясын басқарды.

Қасиетті Пьос X қоғамы

2009 жылдың қаңтар айында Каспер The New York Times газетіне Пьо X қоғамының төрт епискобының паптық жазасын (экскминикациясын) алып тастау мәселесінде оның үлесі шамалы немесе мүлдем болмағанын айтты. Каспер, епископтардың бірі Ричард Уильямсонның Холокост туралы хабарлардың жоғары бағаланғанын және нацистік газ камераларында ешбір еврей өлмегенін мәлімдегені белгілі болғаннан кейін туған даудан қашып, алшақтады. Ватиканның еврей дінімен қарым-қатынас үшін жауапты ресми тұлғасы ретінде Каспер бұл әрекет және паптық жазаны алып тастауға әкелген процеске қатысты пікір білдіру қажет деп ойлады. Ол: "Бүгінгі күнге дейін Ватикан қызметкерлері бір-бірімен жеткілікті түрде сөйлеспеді және қандай мәселелер тууы мүмкін екенін тексермеді" деді. Сондай-ақ, ол паптық жазаны алып тастау кезінде "Курияда түсініспеушіліктер мен басқарудағы қателіктер болды" деді.

Ұлыбританияға қатысты пікірлер

2010 жылдың қыркүйек айында кардинал Каспер Ұлыбританияға Папаның сапарынан бас тартты, себебі Хитроу әуежайы үшінші дүние елдерін еске салады және Ұлыбритания "жаңа және агрессивті атеизммен" сипатталатынын айтты. Неміс журналына берген сұхбатында ол: "Хитроуға қонғанда, кейде үшінші дүние елдеріне түскендей сезінесің" деді. Каспердің хатшысы мұны "қазіргі Британияда тұратын көптеген түрлі адамдардың сипаттамасы" деп түсіндірді. Ол British Airways рейсінде крест тағушы адамға "дискриминация жасалады" деді, бұл British Airways кресіне байланысты туындаған дауға сілтеме еді. British Airways компаниясы Каспердің әуекомпания туралы мәлімдемелері "қатты жаңылысқан" екенін және "Біз христиандарды немесе кез келген дін өкілдерін кемсітпейміз, мүлдем рас емес" деді. Ол әйелдерді епископтарға тағайындау "Екінші Ватикан соборы (Unitatis Redintegratio, 13) мойындаған нәрсені күмәндандырады, яғни Англикан қауымы Батыс шіркеулері мен шіркеу қауымдастықтары арасында 'ерекше орын' иеленеді", - деді. Ол "әйелдерді епископтық лауазымға тағайындау енгізілгеннен кейін шіркеулік бірлік толығымен қалпына келтіру мүмкін болмайды" деп ескертті. 2008 жылғы Ламбет конференциясында сөйлеген ол, әйелдер дін қызметкерлері мен епископтық лауазымдарындағы, сондай-ақ Англикан қауымының кейбір мүшелерінің бір жынысты одақтарды және үрдіссіз гомосексуал дін қызметкерлерін баталауға рұқсат берудегі христиандық ортодоксиядан ауытқуын қатты сынады. Ол осы орайда англикандықтар арасында жаңа Оксфорд қозғалысының пайда болуын қалады.

Папа Франциск

Папа Франциск 2013 жылдың 17 наурызында, Папа болып сайланғанынан кейін төрт күн өткен соң, Касперді "шебер теолог, жақсы теолог" деп атады, ол уақытта ол Каспердің шапағат туралы кітабы "маған көп пайда келтірді" дегенді айтқан уағызда болды.

Қайта үйленген жұптарды Қасиетті Құтқарылу рәсіміне қабылдау туралы ұсыныс

Кардинал Каспердің шіркеу доктринасына сәйкес заңды түрде үйленген, бірақ қайтадан некеге тұрған католик жұптарын қасиетті тамаққа (коммунионға) қабылдау туралы ұсынысы – Папа Францисктың понтификаты кезінде ол қатысқан ең даулы мәселе болып табылады. 2014 жылдың 21 ақпанында Римде өткен кардиналдар кеңесінде Каспер: «Шіркеу Иса Мәсіхтің неке ажырамас екені туралы айтқан сөздеріне күмән келтіре алмайды. Егер біреулер кеңес пен Синодтан баршаға оңай, жалпылама шешімдер шығарылатынын күтсе, олар жаңылысады. Бірақ бүгінгі отбасылардың күресіп жатқан қиындықтары мен сәтсіз некелердің көптеуіне байланысты, азаматтық одақта қайтадан некеге тұрған, өзінің қателігін мойындаған, тәубе етіп, белгілі бір уақыттан кейін құтқарылу рәсіміне қайта қабылдануды сұраған ажырасқан адамдардың терең қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жаңа жолдар іздеуге болады» деді. Бұл ұсыныс кардиналдардың кейбір мүшелерінен, соның ішінде Герхард Мюллер, Реймонд Бёрк, Вальтер Брандмюллер, Карло Каффарра және Веласио Де Паолис сияқтылардан қарсылық көтерді. Олар Каспердің ұсынысын жоққа шығару мақсатымен 2014 жылдың қазан айында ағылшын тілінде жарық көрген «Мәсіхтің шындығында қалу: Католик шіркеуінде неке және қауымдастық» атты кітаптың авторлары болды. Кейін Каспер өзінің ұсынысына Папа Францисктың қолдауы болмағанын мойындады. Ол Папа Францисктың «Amoris Laetitia» апостолдық нұсқауын жоғары бағалап, оның дұрыс түсіндірілуі бойынша, кейбір жеке жағдайларда ажырасқан және қайтадан үйленген адамдарға қасиетті тамаққа (коммунионға) қатысуға рұқсат беріледі деді.

2014 жылғы Бас Синод

2014 жылы Епископтар Синодының үшінші кезектен тыс жалпы жиналысында кардинал Каспер журналистерге Африка, Азия және Таяу Шығыс елдерінде гомосексуализмге қатысты "тыйым" болғандықтан, "олар бізге не істеу керектігін тым көп айтпауы керек" деді. Бұл жаңалық тарағаннан кейін ол мұндай пікір білдіргенін жоққа шығарды. Аталған оқиғаны жазған журналист Эдвард Пентин кейіннен сол әңгіменің жазбасын ұсынды, ол кардиналдың бұл мәлімдемелерін растады. Каспер бұдан кейін әңгіме болғанын мойындады және өз сөздерінің біріне былай түсіндірді: Каспер сондай-ақ, католик медиасының бір бөлігі оған қарсы "әдейі қиянаттық әрекеттер" науқаны жүргізіп жатқанын айтты және "Католик медиасының (және өкінішке орай, кардиналдың өзі) екінші ұстанымды моральдық жағынан жою мақсатымен мұндай іс-әрекетке қатысуы арсыздық" деді.

Иса Мәсіх туралы

"The God of Jesus Christ" кітабында Каспер Исаның іс-қимылының нәтижесінде азапқа "мәңгілік маңыз, яғни махаббаттың маңызы" берілгенін қорытындылады. Каспер Григорий Ниссалық пен Августин Гипполықтың Жаңа Өсиетке сүйене отырып, Құдайдың дербес шешіммен қайырлылық сезінуге, демек азап тартуға қабілетті екенін айтқанын атап көрсетеді. Каспер былай деп қосады: "Бізге ең нақты тұжырымды Ориген берді. Оригеннің сөздерімен айтқанда: "Алғаш Құдай азап шекті, сосын түсті. Біз үшін ол қандай азапты қабылдады? Махаббат азабы". Ориген бұл азапты тек Ұлы ғана емес, Әкесі де сезінетінін қостырады. Бұл Құдайдың махаббаттағы еркіндігінің арқасында мүмкін болды". Кардинал Каспердің "Иса - Мәсіх" (1974) кітабы христологияны үш тұрғыдан қарастырады: заманауи көзқарас, тарихи көзқарас және фактілік көзқарас. Осы үш тәсілді толық зерттегеннен кейін, қайта тірілу, құпия және дін қызметкерлігі христологиялық тақырыптары талданды. Бұл кітапта экклезиология христологияның бір бөлігі ретінде қарастырылады, себебі шіркеу Мәсіхке оның тұлғасында бағытталған, өйткені Мәсіх тек сөздер айтпаған, сонымен қатар іс-әрекеттер де жасаған.