Кіріспе

Британдық католик дәстүршіл епископы Ричард Нельсон Уильямсон (8 наурыз 1940 жылы туған) – Екінші Ватикан соборынан кейін шіркеуде болған өзгерістерге қарсы тұрған тәуелсіз британдық дәстүршіл католик епископы. 1988 жылы Уильямсон, архиепископ Марсель Лефеврдің заңсыз құрған төрт епискобының бірі болды, олардың қатарында Әулие Пий қоғамының (SSPX) дін қызметкерлері де бар еді. Бұл үшін Папа Иоанн Павел II оларды автоматты түрде шіркеуден шығарылған деп жариялады. SSPX бұл шіркеуден шығарудың заңдылығын жоққа шығарды, католик шіркеуіндегі дағдарыстың салдарынан осы құдастаулардың рұқсат етілгенін канондық құқыққа сүйене отырып айтты. Уильямсонды қоса алғандағы шіркеуден шығарулар 2009 жылдың 21 қаңтарында алынды, бірақ епископтардың католик шіркеуі ішіндегі қызметінен шеттетілуі күшінде қалды. Одан кейін швед теледидары Бавариядағы Зайцкофендегі SSPX семинариясында бұрын жазылған сұхбатты көрсетті. Сұхбатта Уильямсон Холокост кезінде 200 000-ден 300 000-ға дейін еврейлер өлтірілді деп, ал нацистік Германия газ камераларын қолданбады деп мәлімдеді. Осы мәлімдемелері үшін ол Германияның Регенсбург аудандық сотында Холокостты жоққа шығару айыбымен айыпталып, сотталды. Ватикан Папа Бенедикттің төрт епископтың шіркеуден шығарылуын алып тастаған кезде Уильямсонның көзқарастарынан хабарсыз болғанын мәлімдеді. Ол Уильямсон Холокостқа қатысты бұл ұстанымынан ашық және нақты түрде бас тартқанша епископтық функцияларын орындаудан шеттетілетінін айтты. 2010 жылы Уильямсон осы көзқарастарына байланысты Германия сотында науқас тұрғызуға кінәлі деп танылды, бірақ апелляцияда бұл үкім күшін жойды. 2013 жылдың басында қайта сотталуда ол осы айып бойынша тағы да кінәлі деп танылды. Уильямсон қайтадан шағымданып, бірақ оның шағымы қабылданбады. Бірқатар оқиғалардан кейін, оның ішінде Бернард Феллейді Әулие Пий X қоғамының бас басшысы лауазымынан кетуге шақыру, апталық электрондық хабарламасын жариялауды тоқтатудан бас тарту және Бразилияға рұқсатсыз сапар жасаудан кейін Уильямсон 2012 жылы Қоғамнан қуылды. Қоғамнан кеткеннен кейін Уильямсон 2015, 2016 және 2017 жылдары Жан Мишель Форе, Томас де Акино Феррейра да Коста және Герардо Зендехасты епископтар ретінде құдастады. Осы құдастаулары үшін ол 2015 жылы Католик шіркеуінен лате сентенция бойынша тағы да шіркеуден шығарылды. Уильямсон ағылшын, француз, неміс және испан тілдерін жетік меңгерген.

Ерте өмір

Уильямсон 1940 жылы Англияның Букингемшир графтығында, Marks & Spencer дүкенінің тауар сатып алушысы мен оның бай американдық әйелінің ортаншы ұлы ретінде дүниеге келді. Уильямсон Уинчестер колледжінде оқығаннан кейін Кембридж университетінің Клэр колледжінде ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша білім алды. Бітірген соң, ол қысқа мерзімге Ганадағы колледжде оқытушы болып жұмыс істеді. Бромптон ораториясында бірнеше ай постланттыққа өтініш бергеннен кейін, ол одан бас тартты. 1970 жылы архиепископ Марсель Лефеврдің Екінші Ватикан соборының либерализмі деп санайтын нәрсеге қарсылық ретінде құрылған дәстүршіл католик тобы – Әулие Пий X қоғамының мүшесі болды.

Қасиеттеу және экскоммуникация

1988 жылдың маусым айында архиепископ Марсель Лефевр Уильямсонды және тағы үш діни қызметкерді (Бернард Феллей, Бернард Тиссиер де Мальерайс және Альфонсо де Галаррета) епископтарға назарымдау ниеті туралы жариялады. Лефеврдің бұл назарымдаулар үшін Папалық мандаты болмады (яғни Пападан рұқсат алмады), бұл 1983 жылғы Канондық құқық кодексінің 1382-ші канонымен әдетте талап етіледі. 1988 жылдың 17 маусымында Епископтар жөніндегі Конгрегация префекті кардинал Бернардин Гантин төрт діни қызметкерге ресми түрде ескерту жіберді: егер олар Папаның рұқсатысыз Лефеврдің қолынан назарымдау алса, автоматты түрде қауымнан шығарылатын жазаға ұшырайды. 1988 жылдың 30 маусымында Уильямсон мен тағы үш діни қызметкер архиепископ Лефевр және Антонио де Кастро Майердің қолынан епископқа назарымдалды. 1988 жылдың 1 шілдесінде кардинал Бернардин Гантин мәлімдеме жасап, Лефевр, де Кастро Майер, Уильямсон және тағы үш жаңа назарымдалған епископтың «ипсо факто Апостольдық Таққа тиесілі, latae sententiae экскоммуникациясына» ұшырағанын айтты. 1988 жылдың 2 шілдесінде Папа Иоанн Павел II Ecclesia Dei motu proprio жарлығын шығарды, онда ол экскоммуникацияны қайта растап, назарымдауды «Рим Папасына өте ауыр мәселеде және Шіркеудің бірлігі үшін маңызы зор» акті ретінде сипаттады, сондай-ақ «осындай мойынсұнбаушылық, іс жүзінде Рим билігінен бас тартуды білдіреді, — шизматикалық акті болып табылады» деді. Ecclesia Dei-ді іске асыруға жауапты комиссия төрағасы кардинал Дарио Кастрильон Хойос бұл «формалды шизматика болмаса да, бөліну жағдайына» әкелгенін мәлімдеді. SSPX экскоммуникациялардың заңдылығын жоққа шығарды, католик Шіркеуіндегі моральдық және теологиялық дағдарысқа байланысты назарымдаулардың қажет болғанын, олардың канондық құқық бойынша рұқсат етілгенін айтты. Оның экскоммуникациясы, архиепископ Лефевр мен басқа епископтардың Экон назарымдауында назарымдалғандарының экскоммуникациясы 2009 жылы Бенедикт XVI-мен алынып тасталды.

Епископтық міндеттері

Епископтық санға ие болғаннан кейін Уильямсон Миннесота штатының Уинона қаласындағы Әйет Томас Аквин семинариясының ректоры қызметін атқара берді. 2003 жылы Уильямсон Аргентинаның Ла Реха қаласындағы Біздің Анамыз – Құтқарушы семинариясының ректоры болып тағайындалды. Оның қарсы тұратын өзгерістерінің қатарында шіркеудің басқа христиан діндеріне және басқа діндерге ашық болуы, католик құлшылығының формаларындағы өзгерістер, мысалы, Триденттік миссаның Пауыл VI миссасымен жалпы түрде алмастырылуы бар. Уильямсон Папа Иоанн Павел II-ні сынға алды, оған католицизмді нашар түсінуге бейімділік танытқан деп есептеді. Уильямсон ФСПХ-ның шиғысқа кеткендігін емес, керісінше, «толық Рим католиктік апостолдық имандылығын» сақтап жүрген нағыз католиктерден тұратындығын айтады. Уильямсон дәстүршілдер спектрінің қатаң жағында тұрады, бірақ ол седевакантизмді қолдауға дейін бармайды, оларды алдаушылыққа айыптайды. Ол ФСПХ мен Ватикан арасындағы келісімге келудің мүмкін емес екенін айтты және ФСПХ мүшелерінің кейбіреуі, тіпті келісімге қол жеткізілсе де, Қоғамның осындай бағытына ілесуден бас тартуы мүмкін екенін атап өтті. Уильямсонның ана Терезаны оның күмәнді «либералдық» көзқарастары үшін сынайтыны хабарланды.

Қоғам

Уильямсон жыныстық рөлдерге қатысты бекем пікірде. Ол әйелдердің шалбар немесе шорт киюіне, колледжге немесе университетке оқуға түсуіне, әйелдердің кәсіптік мансапқа ие болуына қарсы. Ол ерлерден көбірек "еркектік" танытуды ұсынды.

Құрлық теориясы

Уильямсон Джон Ф. Кеннединің қатылымен жасалған қастандықтар және Дүниежүзілік сауда орталығының бақылаулы жарылыс теориясын қолдайды, 11 қыркүйектегі шабуылдардың шетелдік террористердің ісі екенін жоққа шығарып, олардың АҚШ үкіметі тарапынан жасалғанын мәлімдейді. Ол сондай-ақ 2005 жылғы 7 шілдедегі Лондондағы жарылыстарды "ішкі жұмыс" деп атап, 2012 жылғы Лондон Олимпиадасына ядролық шабуыл жасалу мүмкіндігі туралы қауесет таратып жүрді.

Еврейлер және Холокостты жоққа шығару

Уильямсон яһуди дінін айыптайды. Ол яһудилерді католицизмге өткізуге шақырды. Оның айтуынша, яһудилер мен масондар католик шіркеуіндегі "өзгерістер мен бұзғыштыққа" себепкер болған. Сондай-ақ, яһудилердің әлемдік үстемдікке ұмтылғанын және "Сион ақсақалдарының хаттамалары" кітабының шындық екенін мәлімдеді. Ол діннің қазіргі замандағы жауларын "яһудилер, коммунистер және масондар" деп атады. 1980-жылдардың соңынан бері Уильямсон Холокостты жоққа шығаруда айыпталып келеді. Ол псевдоғылыми "Леухтер" есебін пайдаланып, Холокостты жоққа шығарушы Эрнст Зюндельді жоғары бағалады.

Германиядағы қылмыстық айыптау

2009 жылдың 4 ақпанында Германия прокуратурасы осы мәлімдемелерге қатысты қылмыстық тергеу басталғанын жариялады. 2009 жылдың қазан айында неміс соты Уильямсонды Холокостты жоққа шығару фактісі үшін 12 000 евро айыппұл төлеуге міндеттеді. Уильямсон айыптауларды жоққа шығарды және шағымданып, толық сот отырысын өткізуге мүмкіндік жасады, онда оның қатысуы міндетті емес еді. Ол өзінің қоғамының бұйрығымен 2010 жылдың 16 сәуірінде Германияның Регенсбург қаласында нәсілдік жеккөрушілікті қоздырды деген айыппен сотқа қатыспады және кінәлі деп танылды. Сот айыппұл мөлшерін азайтып, бұл шешімді екі тараптың да адвокаттары шағымдады. Уильямсон жалдаған адвокат – бұрынғы заңсыз деп танылған «Wiking Jugend» неонацистік ұйымының жетекшісі болды. Қасиетті Пьос X қоғамы Уильямсонға қуумен қатерленіп, жаңа адвокат табуды бұйырды. 2012 жылдың 22 ақпанында жоғары сот бұл айыптауды күштен шығарды, өйткені Уильямсонға қарсы алғашқы айыптаулар жеткіліксіз деп танылды, оның қылмысының мәні нақты көрсетілмеді, сондай-ақ оның бейнежазбадағы сөздері Германияның құзырына қашан өткені және Германияда олардың жариялануына кедергі келтірмегені үшін ол қандай жауапкершілікке тартылатыны белгіленбеді. Алайда, оның шағымы қабылданбады. 2019 жылдың 31 қаңтарында Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот Уильямстың Холокостты жоққа шығарғаны үшін шығарылған сот шешімін сөз бостандығы негізінде жоюға жасаған әрекетін қабылдамады.

ФСПХ-дан шығару

2012 жылдың тамызында Уильямсон Рио-де-Жанейро штатына рұқсатсыз сапар кезінде Бразилияның Нова-Фрибургу қаласындағы Изгі Крест монастырында шамамен 100 мирянинге растау құдайысын өткізді. Қоғамның Оңтүстік Америкадағы аудандық басшысы, интерлингвист Кристиан Бушакурт, SSPX веб-сайтында оның бұл әрекетіне қарсылық білдіріп, оны "бағыну парызына қарсы жасалған ауыр қылмыс" деп атады. 2012 жылдың қазан айының басында ФСПХ басшылығы Уильямсонға мойынсұнуын жариялауға белгілі бір мерзім берді, бірақ ол оның орнына Бас Мүфтидің отставкасын талап еткен "ашық хат" жариялады. 2012 жылдың 4 қазанында Қоғам Уильямсонды "ауыр шешіммен" шеттетуге мәжбүр болды, себебі ол "өз заңды басшыларына тиіс құрмет пен бағынуды көрсетпеді".

Марсель бастамасы, епископтық құлшылық ету, екінші экскоммуникация

Шақырылғаннан кейін апта сайынғы блогының алғашқы санында Уильямсон былай деп жазды: "Барлығыңыз тығыз болыңыздар. Бізге өте қиын саяхат күтіп тұр. Ең бастысы, осы саяхатты Жұмаққа жеткізу үшін жасайық!" Кейінірек ол былай деп жазды: "Өзім үшін, дін қызметкерлерін тағайындағанда немесе епископтарды санаттағанда [Құдайдың] қамқорлығын ұстануға тырысамын. Құдай еркі болсын!" Ол ФСПХ-ның Римге қарсылығын тоқтату туралы кез келген ұсынысқа қарсы "католиктік қарсылық" деп атаған еркін желі құруды шақырды. Уильямсон "Сент-Марсель бастамасы" атты бастама құрды. 2015 жылдың 19 наурызында Уильямсон француз Жан Мишель Форе, бұрынғы ФСПХ мүшесін, Бразилияның Нова-Фрибургу қаласында өткен рәсімде епископ етіп санаттады. Форе, Уильямсон сияқты, ФСПХ мен Католик шіркеуі арасындағы келісім туралы талқылауларға қарсы болды. Бұл Папаның мандатысыз жасалғандықтан, Форе мен Уильямсон екеуі де лате сентенция жазасына ұшырады. ФСПХ бұл санаттауды "1988 жылғы санаттаумен мүлдем салыстыруға болмайды" деп айыптады және Уильямсон мен Форенің "Рим билігін тек сөзбен ғана мойындайтынын" дәлелдеді. Бір жыл өткен соң Уильямсон Бразилияда Томас де Акино Феррейра да Костаны епископ етіп санаттады. Бұл да Папаның келісімімен орындалмады. Келесі жылы Уильямсон үшінші епископты, мексикалық-американдық прелат Герардо Зендехасты 2017 жылдың 11 мамырында санаттауға ниеттенгені хабарланды. Санаттау Виргиния штатының Вена қаласындағы Афанасий шіркеуінде өтті. 2022 жылдың желтоқсан айының соңында Уильямсон жеке түрде тағы бір епископты, Джакомо Баллиниді (өзін "SSPX Resistance" деп атаған топтың Корк бөлімшесінің жетекшісі, олар Уильямсон құрған топ) 2021 жылы санаттағанын мәлімдеді. Егер бұл мәлімдемеге сенуге болса, Уильямсон тәуелсіздік алғаннан бері төрт епископты санаттады. 2022 жылдың 15 тамызында ол Михал Стобницкийді Польшада епископ етіп санаттады.

Виганоның қайта бағышталуы

2024 жылдың қаңтарында бірнеше дереккөздер Уильямсонның архиепископ Карло Мария Виганоны епископтыққа шартты түрде қайта бекіткені туралы хабарлады. Вигано 1992 жылы Иоанн Павел II-нің қолымен епископқа тоғыстырылған, бірақ кейіннен дәстүрлі католицизмнің радикалды көзқарастарына жақындады: шартты қайта бекіту Виганоның қазіргі Рим Миссалы арқылы жасалған қасиеттердің күмәнді екеніне сене бастағанын көрсетеді. Егер бұл жаңалық расталса, Вигано латае сентенцияе бойынша шіркеуден шығарылады.