Кіріспе

Латынша термин, құқықтық мақсаттар үшін қолданылады.

Құқықтық терминологияда erga omnes құқықтары немесе міндеттері барлық адамдарға борышты болып табылады. Erga omnes – «барлығына» немесе «әрбір адамға» деген мағына беретін латын тіліндегі тіркес. Мысалы, мүлік құқығы – erga omnes құқығы болып табылады, демек, осы құқықты бұзушы кез келген адамға қарсы қолданылуы мүмкін. Erga omnes құқығын келісімшарт негізіндегі құқықтан ажыратуға болады, ол тек келісімшарт жасасқан тараптарға ғана қолданылады.

Халықаралық құқық

Халықаралық құқықта ол мемлекеттердің барлық мемлекеттер қауымдастығына қатысты міндеттемелерін сипаттайтын құқықтық термин ретінде қолданылады. Erga omnes міндеттемесі маңызды құқықтарды сақтап қалу және олардың бұзылуын болдырмау үшін баршаға ортақ және күдіксіз мүддеге байланысты туындайды. Осыған байланысты, кез келген мемлекет жауапты мемлекетті құқықтық жауапкершілікке тартуға және зиянды өтеуге міндеттеу үшін мемлекеттік жауапкершілік институтын қолдануға құқылы. Erga omnes міндеттемелері халықаралық құқықтың императивті нормаларын, мысалы, қабақ ұру, геноцид және агрессиялық соғыстарға қарсы нормаларын ауыр бұзу жағдайында туындайды. Бұл концепция Халықаралық соттың «Барселона тракциясы» ісінде [(Бельгия Испанияға қарсы) (Екінші кезең) ICJ Rep 1970 3, 33-тармақ] мойындалды.

Мысалдар

2004 жылғы 9 шілдедегі консультативтік пікірінде Халықаралық сот «халықтардың өзін-өзі анықтау құқығын» erga omnes құқығы деп таныды. Бұл қорытынды Ұлттар лигасының жарғысының 22-бабына сілтеме жасады. 2012 жылғы 20 шілдедегі Бельгия мен Сенегал арасындағы сот шешімінде Халықаралық сот, Азаптауға қарсы конвенцияға қатысты, «конвенцияға қатысушы кез келген мемлекет, өзінің erga omnes partes міндеттемелерін орындамағаны туралы күдікті бұзушылықты анықтау мақсатында, басқа қатысушы мемлекеттің жауапкершілігін тануға құқылы» деп шешті. 2020 жылғы 23 қаңтардағы алдын ала шаралар жөніндегі бұйрығында Халықаралық сот Гамбияның Мьянмаға қарсы Геноцид конвенциясы негізінде қозғалған Рохинджа геноциді ісінде бастапқы құқығы бар екенін анықтады.

Халықаралық құқық комиссиясы

БҰҰ Халықаралық құқық комиссиясы мемлекеттің жауапкершілігі жөніндегі жобалық баптарында erga omnes қағидасын кодификациялады. Егер "бұзылған міндеттеме халықаралық қауымдастыққа толығымен тиесілі болса", онда барлық мемлекеттер басқа мемлекеттің заңсыз әрекеттері салдарынан туындаған мемлекеттік жауапкершілікті талап етуге құқылы. ILC өзінің мақалаға жасаған түсіндірмелерінде erga omnes қағидасына және Барселона тракциясы ісінде ХҚТ-ның оны қабылдауына тікелей сілтеме жасайды.