Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мысыр перғауыны (б.з.д. 925 ж. – б.з.д. 890 ж.)
Egyptian pharaoh (c. 925 BC – c. 890 BC)
Секемхеперре Осоркон I – 22-ші династияның ежелгі Мысыр перғауыны. Осорконның билігінде Леванттың көп бөлігі болған. Библоста табылған Осоркон бюсті – Библос патшалық жазуларының бесеуінің бірі.
Sekhemkheperre Osorkon I was an ancient Egyptian pharaoh of the 22nd Dynasty. Osorkon's territory included much of the Levant. The Osorkon Bust found at Byblos is one of the five Byblian royal inscriptions.
Өмірбаян
Пасенхор стеласына сәйкес, Осоркон I Шошенк I мен оның басты жұбайы Каромама А-ның ұлы және ежелгі Мысырдың 22-ші династиясының екінші патшасы болды. Ол б.з.д. 922 – 887 жылдар аралығында билік еткен. Ол б.з.д. 923 жылы филистиндер мен Израиль патшалығына қарсы сәтті жорықтан кейін бір жыл ішінде қайтыс болған әкесі Шошенк I-нің орнын басады. Осоркон I билігі көптеген ғибадатханалар салу жобаларымен танымал және Мысыр тарихының ұзақ және өркендеген кезеңі болды. Оның ең жоғары белгілі күні - Нахтефмут мумиясының бинтінен табылған "33 жыл" күні, онда Осоркон I-нің номені мен преномені: Осоркон Сехемкхеперре жазылған менат табасы бар. Бұл дата тек Осоркон I-ге ғана тиесілі болуы мүмкін, өйткені басқа ешқандай 22-ші династияның патшасы Осркон II-ге дейін 30 жылға жуық билік жүргізген жоқ. Оның билігіне жататын басқа да мумиялық төсек-орынға оның 11, 12 және 23-ші билік жылдарындағы үш бөлек бинт кіреді, бұл Берлиндегі Хонсмахеру мумиясынан табылған. Бандалардың күні белгісіз, бірақ олар оның билігіне тиесілі, өйткені Хонсмахеру Осоркон I-нің есімімен аталған былғары таспа киген. Екіншіден, Осоркон I-нің билігі кезінде билік жүргізген басқа бірде-бір патшаның 23-ші билік жылы болған жоқ, тіпті Шошенк I-нің де, ол 22-ші жылдың басынан бұрын қайтыс болды. Мането өзінің "Ægyptiaca"-сында Осоркон I-нің 15 жыл билік еткенін айтады, бірақ Кеннет Китченнің айтуынша, екінші Хеб Сед бинтінің дәлеліне сүйене отырып, бұл 35 жылдық қателік болуы мүмкін. Осоркон I-нің патшалық есімі Сехемкхеперре "Ре-нің көріністері күшті" дегенді білдіреді.
According to the stela of Pasenhor, Osorkon I was the son of Shoshenq I and his chief consort Karomama A, and the second king of ancient Egypt's 22nd Dynasty who ruled around 922 BC – 887 BC. He succeeded his father Shoshenq I, who probably died within a year of his successful 923 BC campaign against the Philistines and the kingdom of Israel. Osorkon I's reign is known for many temple building projects and was a long and prosperous period of Egypt's history. His highest known date is a "Year 33" date found on the bandage of Nakhtefmut's mummy, which held a menat tab necklace inscribed with Osorkon I's nomen and prenomen: Osorkon Sekhemkheperre. This date can only belong to Osorkon I since no other early Dynasty 22 king ruled for close to 30 years until Osorkon II. Other mummy linens, which belong to his reign, include three separate bandages dating to his regnal years 11, 12, and 23 on the mummy of Khonsmaakheru in Berlin. The bandages are anonymously dated but definitely belong to his reign because Khonsmaakheru wore leather bands that contained a menat tab naming Osorkon I. Secondly, no other king who ruled around Osorkon I's reign had a 23rd regnal year including Shoshenq I who died just before the beginning of his 22nd. While Manetho gives Osorkon I a reign of 15 years in his Ægyptiaca, this is most likely an error for 35 years based on the evidence of the second Heb Sed bandage, as Kenneth Kitchen notes. Osorkon I's throne name, Sekhemkheperre, means "Powerful are the Manifestations of Re".
Мұрагерлік
Осоркон І-нің орнын тікелей ұлы Такелот І басып алғаны делінгенмен, бұл екі патшаның арасында Хекхеперре Шошенк ІІ билік құрған болуы мүмкін. Себебі Такелот І, Осоркон І-нің Ташедхонс деген екінші әйелінен туған ұлы еді. Ал Осоркон І-нің бас әйелі Мааткаре Б болған, ол Шошенк ІІ-нің анасы болуы мүмкін. Дегенмен, Шошенк ІІ, Шошенк І-нің тағы бір ұлы болуы да ғажап емес, өйткені Шошенк ІІ-нің Танистегі толыққанды қабірінен табылған заттарда Шошенк ІІ-ден басқа есім аталған жоқ. Бұл заттарда Шошенк І-нің «Хеджхеперре Шошенк» преномені (нақты емес болғанымен, бұл нысандарды үлкен иероглифтік мәтін ретінде қарастыруды талап етеді) немесе Шошенк, Мешвештің бас басшысы деген жазулар бар. Бұл Шошенк І-нің патша болғанға дейінгі атауы еді. Дерридің мумиясын зерттеуінен Шошенк ІІ-нің қайтыс болған кезде елу шамасында болғаны анықталды. Осыған орай, Шошенк ІІ, Осорконның 35 жылдық және Такелот І-нің 13 жылдық билігінен кейін бірнеше жыл таққа отырып, билік құрған болуы мүмкін. Алайда, бұл гипотезаға қарсы дәлел бар: сол дәуірдегі патшалардың көпшілігі әкесінің есімін емес, әкесінің әкесінің есімін алып жүрген. Британдық ғалым Кеннет А. Китчен Шошенк ІІ-ні Фивадағы Амонның бас жұбысы, Шошенк С деп санайды және Осоркон І-нің қысқа мерзімді корегенті деп есептейді. Ал неміс египтологы Юрген фон Беккерат 1997 жылғы «Фараондық Египеттің хронологиясы» кітабында Шошенк ІІ-нің Танистің тәуелсіз патшасы болғанын, 22-ші династияны шамамен екі жыл бойы дербес басқарғанын жазады. Беккераттың гипотезасын Шошенк ІІ-нің толық патшалық титулдарын және ерекше «Хекхеперре» преноменін пайдаланғаны растайды. Оның Танистегі қабірі зергерлік әшекейлер, күміс саркофаг және алтын бетперде сияқты көптеген құнды заттармен толы болған, бұл оның 22-ші династияның нағыз патшасы екенін көрсетеді. Бірақ ең маңыздысы, Шошенк ІІ-нің қабірінен Осоркон І-нің есімі жазылған ешқандай ушабти, құмыра, зергерлік бұйым немесе басқа да зат табылған жоқ. Егер ол Осоркон І-нің ұлы болса және оны әкесі жерлеген болса, мұндай жағдай болуы мүмкін емес. Осы фактілердің жиынтығы Шошенк ІІ-нің Танисте дербес билік құрғанын, ол жай ғана корегент емес екенін көрсетеді. Манетонның «Эпитомында» Осоркон І мен Такелот арасында «25 жыл бойы 3 патша» билік еткені айтылады. Бұл Манетонның қателігі немесе Шошенк ІІ-нің билігіне сілтеме болуы мүмкін. Сонымен қатар, бұл жақында табылған 22-ші династияның ерте патшасы Тутхеперреге де сілтеме болуы мүмкін, оның бар екені Бубастис ғибадатханасынан табылған сәулеттік блокпен расталған. Осоркон І-нің Мысырдағы билігі бейбіт және оқиғасыз болды. Алайда, оның ұлы Такелот І және немересі Осоркон ІІ Теба мен Жоғарғы Мысырды бақылауда қиындықтарға тап болды, өйткені олар Харсиес А сияқты қарсы патшамен күресуге мәжбүр болды. Осоркон І-нің қабірі әлі табылған жоқ.
Although Osorkon I is thought to have been directly succeeded by his son Takelot I, it is possible that another ruler, Heqakheperre Shoshenq II, intervened briefly between these two kings because Takelot I was a son of Osorkon I through Queen Tashedkhons, a secondary wife of this king. In contrast, Osorkon I's senior wife was Queen Maatkare B, who may have been Shoshenq II's mother. However, Shoshenq II could also have been another son of Shoshenq I since the latter was the only other king to be mentioned in objects from Shoshenq II's intact royal tomb at Tanis aside from Shoshenq II himself. These objects are inscribed with either Shoshenq I's praenomen Hedjkheperre Shoshenq (though this is not certain as it requires reading the objects as a massive hieroglyphic text), or Shoshenq, Great Chief of the Meshwesh, which was Shoshenq I's title before he became king. Since Derry's forensic examination of his mummy reveals him to be a man in his fifties upon his death, Shoshenq II could have lived beyond Osorkon's 35 year reign and Takelot I's 13 year reign to assume the throne for a few years. An argument against this hypothesis is that most kings of the period were commonly named after their grandfathers, and not their fathers. While the British scholar Kenneth A. Kitchen views Shoshenq II to be the high priest of Amun at Thebes Shoshenq C, and a short lived coregent of Osorkon I who predeceased his father, the German Egyptologist Jürgen von Beckerath in his 1997 book Chronologie des Pharaonischen Ägypten maintains that Shoshenq II was rather an independent king of Tanis who ruled the 22nd Dynasty in his own right for about two years. Von Beckerath's hypothesis is supported by Shoshenq II's employment of a complete royal titulary along with a distinct prenomen Heqakheperre and his intact tomb at Tanis was filled with numerous treasures including jeweled pectorals and bracelets, an impressive falcon headed silver coffin and a gold face mask—items which indicate a genuine king of the 22nd Dynasty. More significantly, however, no mention of Osorkon I's name was preserved on any ushabtis, jars, jewelry or other objects within Shoshenq II's tomb. This situation would be improbable if he was indeed Osorkon I's son, and was buried by his father, as Kitchen's chronology suggests. These facts, taken together, imply that Sheshonq II ruled on his own accord at Tanis and was not a mere coregent. Manetho's Epitome states that "3 Kings for 25 years" separate Osorkon I from a Takelot (Takelothis). This could be an error on Manetho's part or an allusion to Shoshenq II's reign. It may also be a reference to the recently discovered early Dynasty 22 king Tutkheperre, whose existence is now corroborated by an architectural block from the Great Temple of Bubastis, where Osorkon I and Osorkon II are well attested monumentally. Osorkon I's reign in Egypt was peaceful and uneventful; however, both his son and grandson, Takelot I and Osorkon II respectively, later encountered difficulties controlling Thebes and Upper Egypt within their own reigns since they had to deal with a rival king: Harsiese A. Osorkon I's tomb has never been found.