Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Bend Sinister – Владимир Набоковтың 1945 және 1946 жылдары жазылған, ал 1947 жылы Генри Холт және Компания баспасынан жарық көрген дистопиялық романы. Бұл Набоковтың он бірінші романы және ағылшын тілінде жазған екінші туындысы.
Bend Sinister is a dystopian novel written by Vladimir Nabokov during the years 1945 and 1946, and published by Henry Holt and Company in 1947. It was Nabokov's eleventh novel and his second written in English.
Атау
Геральдикада стандартты "көлбеу" – жоғарғы оң жақтан төменгі сол жаққа (яғни, елтаңба иесінің жоғарғы оң жағынан төменгі сол жағына) диагональды жолақ, ал "кері көлбеу" – оның сол жаққа бұрылған түрі. Қалқанға қарап тұрған адамға бұл көріністер кері болып көрінеді, \ және / сәйкес. 1963 жылғы кітап басылымында Набоков: «Осы тақырыпты таңдау – жарық сыну арқылы бұзылған, болмыстың айнасындағы бұрмалау, өмірдің қате жолына түсу әрекеті болды» деп түсіндіреді. Романның өзінде Набоков солға қарай (немесе "кері") қозғалысқа қатысты сөздермен ойын жасауды жиі қолданады.
In heraldry, a standard "bend" is a diagonal band from the upper dexter to the lower sinister (that is, from the upper right of the coat of arms' bearer to his lower left) and a "bend sinister" is its left handed reverse. To a viewer facing the shield the appearances will be reversed, \ and / respectively. In a 1963 edition of the book, Nabokov explains that "this choice of a title was an attempt to suggest an outline broken by refraction, a distortion in the mirror of being, a wrong turn taken by life." In the novel, Nabokov often uses word play concerning leftward (or "sinister") movements.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Бұл кітаптың оқиғасы Падукград деп аталатын ойдан шығарылған еуропалық қалада өтеді, онда "Эквилизм" деп аталатын философияның пайда болуынан кейін үкімет құрылады. Бұл философия кез келген адамның ерекше болу идеясын жоққа шығарады және мемлекетті қоғамдағы басты құндылық ретінде жақтайды. Оқиғаның басты кейіпкері – Адам Круг, ол әйелін сәтсіз операциядан кейін жоғалтып алған. Университет басшысы мен әріптестері оған жаңа үкіметтің басшысына қол қойып, сөз сөйлеуді ұсынады, бірақ ол бас тартады. Бұл үкіметті Падук атты адам мен оның "Орташа адамдар партиясы" басқарады. Әлемге әйгілі философ Адам Круг жастық шағында Падукпен бір сыныпта оқыған, сол кезде ол оны қорлап, "Тоба" деп атайтын. Падук Кругқа жақын адамдардың көпшілігін, сондай-ақ оның Эквилизм философиясына қарсы шығушыларды тұтқындайды және ықпалды профессор Кругты мемлекеттік идеологияны насихаттауға мәжбүрлеуге тырысады, осылайша наразылықты басып тастап, өзінің беделін арттыруды көздейді. Падук Кругты түрлі ұсыныстармен сүйіндеуге тырысады, бірақ Круг әрқашан бас тартады, тіпті оның достары мен таныстары, мысалы, Эмбер түрмеге қамалғаннан кейін де. Соңында Падук Кругтың кішкентай ұлы Дэвидті құтқарау үшін ұрлауға бұйрық береді. Круг мойынсұнып, Эквилизм философиясын насихаттауға келіскеннен кейін, Падук Дэвидтің қауіпсіз оралуын уәделейді. Алайда, Дэвидті қайтаруға келгенде, Круг оған ұсынылған баланың өз ұлы емес екенін көріп, үлкен қорқынышқа ұшырайды. Қателік болып, Дэвид зорлық-зомбылықпен түзету жұмыстарын жүргізетін жетімханаға жіберілген, онда ол тұтқындарға "бостандық" ретінде ұсынылып, қаза табады. Падук Кругқа осы оқиғаға кінәлілерді өзі өлтіруге рұқсат беру туралы ұсыныс жасайды, бірақ Круг шенеуніктерге қарғыс айтады және үлкен түрме жасушасына қамалады. Кругқа тағы бір ұсыныс жасалады: Эквилизмге қарсы 24 адамды, оның ішінде көптеген достарын босату үшін осы шартты орындау. Круг бас тартады және Падукқа шабуылдай бастайды, сол кезде диктатордың күзeyшілерінен екі оқ тиіп қаза табады. Осы сәтте Набоков Кругқа деген өлімі шексіз болғандықтан, сөзге араласып, "Бейілсіз бұрылыс" тек ойдан шығарылған оқиға екенін және Адам Кругтың ешқашан болмағанын айтады.
This book takes place in a fictitious European city known as Padukgrad, where a government arises following the rise of a philosophy known as "Ekwilism", which discourages the idea of anyone being different from anyone else, and promotes the state as the prominent good in society. The story begins with the protagonist, Adam Krug, who had just lost his wife to an unsuccessful surgery. He is quickly asked to sign and deliver a speech to the leader of the new government by the head of the university and his colleagues, but he refuses. This government is led by a man named Paduk and his "Party of the Average Man". As it happens, the world renowned philosopher Adam Krug was, in his youth, a classmate of Paduk, at which period he had bullied him and referred to him disparagingly as "the Toad". Paduk arrests many of the people close to Krug and those against his Ekwilist philosophy, and attempts to get the influential Professor Krug to promote the state philosophy to help stomp out dissent and increase his personal prestige. Paduk tries to entice Krug with various offers, but Krug always refuses, even after his friends and acquaintances, like Ember, are incarcerated. Finally, Paduk orders the kidnapping of Krug's young son, David, for a ransom. After Krug capitulates and is prepared to promote the Ekwilist philosophy, Paduk promises David's safe return. However, when David is to be returned to him, Krug is horrified to find that the child he is presented is not his son. There has been a mix up, and David has been sent to an orphanage that doubles as a violent prisoner rehabilitation clinic where he was killed when offered as a "release" to the prisoners. Paduk makes an offer to allow Krug to personally kill those responsible, but he swears at the officials and is locked in a large prison cell. Another offer is made to Krug to free 24 opponents of Ekwilism, including many of his friends, in exchange for doing so. Krug refuses and begins to charge at Paduk and is killed by a pair of bullets from the dictator's henchmen. At this point, Nabokov feels such pity for Krug that he actually intervenes and emphasizes that Bend Sinister was, thankfully, a fictional story and that Adam Krug never existed.
Кейіпкерлер
Адам Круг – Университет философы және басты кейіпкер. Круг – Падукградтың ең көрнекті жазушысы және ойшылы. Оның «Жалпы халық партиясымен» ынтымақтастығы мен қолдауы режимнің халықаралық қатынастары үшін маңызды. Ольга Круг – Адамның қайтыс болған әйелі, роман басталмас бұрын қайтыс болады. Дэвид Круг – Адамның ұлы, оны Падукград қылмыскерлері жаңылысқанда өлтіреді. Падук – «Бақа» деген лақап атымен белгілі, ол Падукградтың диктаторы, Кругтың бұрынғы мектептесі және Эквилизмнің негізін қалаушы. Эмбер – Шекспирді зерттейтін Падукград зиялысы және Адамның ең жақсы досы. Мариетт – Кругтардың үй қызметшісі, Адам мен Дэвидті бақылау үшін Падук жіберген. Ол үлкен Кругпен жиі әдемі сөздер айтысып, оны ұсынуға тырысады.
Adam Krug – University philosopher and protagonist. Krug is the foremost writer and thinker of Padukgrad. His cooperation with and endorsement of the Party of the Average Man is crucial to the regime's international relations. Olga Krug – Adam's late wife, who dies right before the novel begins. David Krug – Adam's son, who is killed by Padukgrad criminals in a mix up. Paduk – Nicknamed "The Toad", he is the dictator of Padukgrad, former schoolmate of Krug and founder of Ekwilism. Ember – A Padukgrad intellectual who studies Shakespeare and is Adam's best friend. Mariette – The Krugs' housemaid, sent by Paduk to spy on Adam and David. She flirts with the elder Krug often and manages to seduce him.
Жариялану тарихы
Сол кезде Велсли колледжінде оқытушы болып жұмыс істеген Набоков 1942 жылы «Бенд Синистер» романын жазуды бастады, ал оның көп бөлігі 1945-1946 жылдардың қысы мен көктемінде, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін жазылды. Романның атауы бірнеше рет өзгерді, алғаш Набоков оны «Порлоктан келген адам» деп атады, кейін «Ойынға қару» деген атауды таңдады. Бұдан кейін «Solus Rex» деп те аталды, бірақ ақырында қазіргі атауына тоқтады. Қолжазба 1947 жылдың жазының басында Генри Холттың редакторы Аллен Тейтке жіберілді және көп ұзамай, 1947 жылдың 12 маусымында жарық көрді.
Nabokov, who was teaching at Wellesley College at the time, first began writing Bend Sinister in 1942 while the greater part was composed in the winter and spring of 1945–1946, soon after the completion of World War II. The novel's title was quite volatile, as Nabokov originally titled it The Person from Porlock before soon electing for Game to Gunm. It would undergo further changes, to Solus Rex, before finally settling on the current name. The manuscript was sent to Allen Tate, at the time an editor at Henry Holt, in the early summer of 1947 and published shortly after, on June 12, 1947.
Әсерлер
Осістік державаларға қарсы соғыс кезінде және олардың құлдырауынан кейін Американы КСРО-ға деген жаңаша ықылас толқыны шарлады, себебі Кеңес Қарулы Күштері одақтастардың жеңісіне зор үлес қосты, бұл коммунизмнің жақтасы емес Набоковты қатты мазалады. Брайан Бойдтың сөзінше, Набоков романды «нацистік Германия мен Кеңес Ресейінің адам өміріндегі ең беделді және ең құнды нәрселерге қарсы тұратын, қатыгездік пен жамандыққа толы бірдей еңбекке толы екенін көрсету үшін» жазды. 1943 жылдың ақпан айында Набоков Велслиде өткен дөңгелек үстелде демократияның артықшылықтарын жоғары бағалап, тоталитарлық режимдерді айыптаған құмарлық сөз сөйледі: Демократия – адамзаттың ең жақсы жағдайы, себебі біз республика монархиядан жақсы, ал монархия ештеңеден жақсы, ал ештеңе диктатурадан жақсы деп ойламаймыз, бірақ ол адам санасы әлемге ғана емес, өзіне де жеткеннен бергі әрбір адамның табиғи жағдайы. Моральдық тұрғыдан демократия жеңіске жетеді. Физикалық тұрғыдан, жақсы қаруы бар тарап жеңіске жетеді. Екі тараптың да сенім мен мақтанышқа ие болуы жеткілікті. Біздің сеніміміз бен мақтанышымыздың мүлдем басқаша екендігі, қан төгуді қалайтын және өздерінің мақтанышымен мақтанатын жауға қызық емес. Осыған қарамастан, Набоков өзінің эстетикалық ұстанымдарында тұрақты болды, «әлеуметтік мәселелерді қоздыратын әдебиетке» қызығушылық танытпады және «Бенд Синистер мен Кафканың туындылары және Оруэллдің қалыптасқан ойлары арасындағы автоматты салыстыруларды» жоққа шығарды.
During the war against the Axis powers and after their downfall, a new wave of pro USSR sentiment swept America, as the Soviet Armed Forces had played a large role in the Allied victory, which deeply disturbed Nabokov, a fierce opponent of Communism. Brian Boyd writes that Nabokov wrote the novel in "an attempt to show that Nazi Germany and Soviet Russia represented fundamentally the same brutish vulgarity inimical to everything most vulnerable and most valuable in human life". In February 1943, Nabokov would give an impassioned speech at a panel discussion at Wellesley, extolling the virtues of democracy while denouncing totalitarian states in the process: Democracy is humanity at its best, not because we happen to think that a republic is better than a king and a king is better than nothing and nothing is better than a dictator, but because it is the natural condition of every man ever since the human mind became conscious not only of the world but of itself. Morally, democracy is invincible. Physically, that side will win which has the better guns. Of faith and pride, both sides have plenty. That our faith and our pride are of a totally different order cannot concern an enemy who believes in shedding blood and is proud of its own. Such influences aside, Nabokov was insistent on his aestheticism, disclaiming any interest in the "literature of social comment" and denying "automatic comparisons between Bend Sinister and Kafka's creations and Orwell's clichés".
Қабылдау
Романға жасалған сын-пікірлер көбінесе аралас болды, бұл ең жақсысы «The New Republic» журналының пікірінде көрінді, онда роман «бірден әсерлі, күшті және қызықтай ашуландыратын» деп сипатталды. «The New York Times» газеті романға жоғары баға берді: «Егер осы кітап оқырмандар таба алмаса, өте жаман болар еді, себебі тирандық мемлекеттермен қарулы күрес аяқталды. Соғыс жалғасуда, және мәселе, тоталитарлық мемлекетке қарсы еркін ойдың күресі, әлі де бізбен бірге. «Bend Sinister» романын оқыған ешкім оны ұмыта алмайды». Сонымен қатар, редактор Набоков түпнұсқа қолжазбаны жіберген Аллен Тейт бұл туындыға жоғары баға беріп, оны «редактор ретінде оқу бақыты бұйырған жалғыз жоғары сапалы әдебиет» деп атады. Тейт осы туындыны соншалықты бағалады, ол романға алғысөз жазып, онда «Bend Sinister» романындағы ағылшын тіліндегі прозаның шеберлігі біздің ұрпақтың ағылшын тілінде туған ешбір жазушысынан аспайды деп қорытындылады. Брайан Бойд «Владимир Набоков: Американдық жылдар» кітабында романның «көңілді өзіне-өзінің сезімін» және «жекелеген бөлімдердің жаңашылдығы мен қиындығын» мақтап жазды; бірақ ол «Bend Sinister» романы «оқу кезіндегі барлық қиындықтар мен бұзылыстарды толық ақтамайды» деген қорытындыға келді. Дегенмен, ол заманауи сыншылардың көптеген мақтауларына ие болды. «The Forward» газеті былай деп жазды: «Барлық кемшіліктеріне қарамастан, «Bend Sinister» роман бізді қараңғы өткенге жақындығымызды және оны жеңуге қабілеттілігімізді еске салады. Бұл Набоковтың бостандық пен жекелікті бұқаралық мәдениет пен құрбандыққа ұшырату қысымына қарсы күресу туралы ең маңызды ойларының бірі».
Of the reviews it did garner, reactions were generally mixed, perhaps best exemplified by The New Republics comments which called it "at once impressive, powerful and oddly exasperating." The novel did receive a glowing review from The New York Times: "It will be too bad if this book fails to find an audience because the armed battle with tyrant states has ended. The war goes on, and the problem, the struggle of free thought against the totalitarian state, is still with us. No one [who] reads Bend Sinister can blink it away." Furthermore, the editor Nabokov sent the original manuscript to, Allen Tate, deeply admired the work, calling it "the only first rate piece of literature that I have had the privilege of reading as an editor". Tate admired the work so much that he wrote the blurb for the novel, concluding in it that the "mastery of English prose exhibited [in Bend Sinister] has not been surpassed by any writer of our generation who was born to English". Brian Boyd, writing in his book Vladimir Nabokov: The American Years, praises the "jarring self consciousness" and "inventiveness and challenge of particular passages" in the novel; but he concludes that Bend Sinister "does not reward us enough as we read to justify all its difficulties and disruptions". However, it has received retrospective praise from a number of contemporary critics. The Forward wrote "Bend Sinister, for all its shortcomings, evinces an unnerving prescience that reminds us of our proximity to a darker past, but also our ability to overcome it. It is one of Nabokov's finest statements on the fight to reclaim freedom and individualism against the pressures of mass culture and victimization."
Фильм
1970 жылы Батыс Германияда қара-ақ түсті неміс телеспектаклі түсірілді. Оны Герберт Везели режиссерлік етті, Адам Круг рөлінде Хельмут Кютнер, ал Падук рөлінде Генрих Швайгер ойнады.
A black and white German television adaptation was made in West Germany in 1970. It was directed by Herbert Vesely and starred Helmut Käutner as Adam Krug and Heinrich Schweiger as Paduk.