Михаэль Эрн: Квинсленд премьері және саяси өмірбаяны

Кіріспе

Майкл Джон Ахерн (2 маусым 1942 – 11 тамыз 2023) – Австралия Ұлттық партиясының саясаткері, 1987 жылдың желтоқсанынан 1989 жылдың қыркүйегіне дейін Квинсленд штатының премьер-министрі болды. Сэр Джон Бжелке Петерсеннің үкіметінде ұзақ жылдар қызмет еткеннен кейін, Ахерн Фицджеральд комиссиясының ресми сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеуінен туындаған дау-дамайлар кезінде оның ізбасары атанды. Ахерннің келісімге келген стильдегі басшылығы және саяси ұстамдылығы Бьелке Петерсеннің басшылығынан өте өзгеше болды, бірақ ол алдыңғы басшының құлауынан туындаған дау-жанжалдардан құтыла алмады.

Ерте өмір

Ұлттық партияның көптеген саясаткерлері сияқты, Ахерннің де ауылдық өкілі болды. Оның әкесі, Джек Ахерн, Ландсбородағы Кантри партиясында (қазіргі Ұлттық партия) белсенділік танытты және премьер-министр сэр Фрэнк Никлиннің сайлау кампаниясын басқарды. 1964 жылдан 1967 жылға дейін Джек Ахерн Кантри партиясының президенті болды. Майкл Ахерн Квинсленд штатының Малени қаласында дүниеге келді және Конондейл мемлекеттік мектебінде, содан кейін Даунлендс колледжінде (Туумба) білім алды. Ахерн Квинсленд университетінде ауыл шаруашылығы ғылымын оқығаннан кейін, Жас Кантри партиясының қатарында белсенді болды. 1967 жылы ол Жас Кантри партиясының штаттық президенті, 1968 жылы – ұлттық президенті, ал Кантри партиясының кіші вице-президенті болды. Ол Никлинді өзіне саяси ұстаз ретінде алды. 1968 жылы Никлин зейнетке шыққанда, Ахерн оның орнын басу үшін Ландсборо округінен кандидаттығын қойды. Ол Квинсленд заңнамалық жиналысына өткен сайлауда оңай жеңіске жетті, ол парламенттегі Кантри партиясының ең жас депутаты болды, оған шамамен жиырма жыл артық еді.

Парламенттік мансап

Никлиннің мұрагері Джек Пицзи қайтыс болғаннан кейін, Ахерннің үміттеріне соққы болды, себебі Ел партиясының жаңа басшысы консерватор Джон Бжелке Петерсен сайланды. Бжелке Петерсен Ахернге жасырын сенімсіздікпен қарады. Бұл, ішінара, Ахерннің Бжелке Петерсен жек көретін Никлинге жақындығынан, оның жастығы мен зиялылығынан және Бжелке Петерсенге ұнамайтын, лютерандық пастордың ұлы болған Ахерннің рим католиктік дінінен туындады. Бжелке Петерсен Ахерннің министрлікке үміттерін тоқтатуға бекінді. Осы себептерге байланысты Ахерн ұзақ уақыт күтті. Дегенмен, 1972 жылы Ахерн Ұлттық партияның қамшысы болып сайланды. Ол Квинслендке Канада парламентінің үлгісіндегі парламенттік комитеттер жүйесін құруды ұсынды. Бжелке Петерсеннің мұндай жүйеге қарсылығына қарамастан, ол Төменгі заңнама комитеті мен Привилегиялар комитетінің құрылуын қамтамасыз етті, соңғысының төрағасы Ахерн болды. Ахерн Білім беру жөніндегі арнайы комитеттің төрағасы ретінде Бжелке Петерсенмен қайтадан келіспеушілікке түсті. Квинслендтің Білім беру департаменті әлеуметтік ғылымдар оқу бағдарламасына екі жаңа қосымша ұсынды, бірақ фундаменталистер оларды секулярлық гуманизмді насихаттау деп қарсылық көрсетті. Бжелке Петерсен екі курсқа дереу тыйым салды, бірақ Квинсленд мұғалімдер одағы мен мемлекеттік мектептер ұйымдарының наразылығына тап болды. Үкімет тергеу үшін Ахерн төрағалығымен Парламенттік арнайы комитет құрды. Ахерн жыныстық тәрбие оқу бағдарламасына енгізілуі керек деген ұсынысты қолдады, бірақ Бжелке Петерсен оны күшпен тоқтатып тастады. Дегенмен, комитеттің соңғы есебін Ұлттық партия мақұлдап, саясатқа енгізді. 1970 жылдары екі рет министрлік лауазымына үміткер болғаннан кейін, Ахерн 1980 жылы Ұлттық партия басшылығының орынбасары лауазымына ұсынылды – бұл лауазым де-факто автоматты түрде министрлік дәрежесін білдірді. Бжелке Петерсен Ахернді өзінің орынбасары және әлеуетті қарсыласы ретінде қабылдағысы келмеді, бірақ оны министрліктен тыс ұстап тұруды ақтауға болмайтын еді. Сэр Джон Ахернді Тау-кен министрі лауазымын ұсыну арқылы ынталандыруға шешті, сонымен қатар өзінің сүйікті үміткері Вик Салливанды орынбасар лауазымына сәтті сайлады. Ахерннің министрлік мансабындағы басқа да портфельдері: Бастапқы өнеркәсіп министрі, Өнеркәсіп, шағын бизнес және технология министрі, Денсаулық сақтау және қоршаған орта министрі болды. Ахерн өз кабинетіндегі әріптестерінен әлдеқайда жас болды және кабинет мүшелерінің арасында жоғары білімі барлардың бірі болды. 1980 жылдардың соңында сэр Джо Бжелке Петерсеннің премьер-министр ретіндегі беделі 1987 жылы өткен «Канберра үшін Джо» атты апатты науқанның сәтсіздігімен және 1987 жылы Бжелке Петерсеннің қарсылығына қарамастан Тони Фицджеральд басшылығымен Полицияның сыбайлас жемқорлығы және басқа да мәселелерді тергеу комиссиясының құрылуымен төмендеді. 1987 жылдың қазанында сэр Джо отставкаға кететінін, Expo '88-ді өткізгеннен кейін 1988 жылы кететінін мәлімдеді. Содан кейін сэр Джо Брисбен орталық вокзалының жанында әлемдегі ең биік ғимаратты салу туралы ұсынысты қолдады, оған Брисбен қалалық кеңесі мен көптеген қоғамдық секторлар қарсылық білдірді. Өзінің партиясының ішінде де қарсылықтар туғанда, сэр Джо қараша айында Квинсленд губернаторы сэр Уолтер Кэмпбеллмен кездесіп, оған өз кабинетінен наразылық білдіргендерді тазалауға рұқсат беруді сұрады. Ақырында Кэмпбелл 24 қарашада Ахерн мен тағы екі министрді жұмыстан босатуға келісті. Сэр Джон қарсыластарына басшылықтан бас тартуды сұрауға мүмкіндік беру үшін партиялық жиналыс шақырудан бас тартты, сондықтан Ұлттық партияның басқару комитеті 26 қарашада оны шақырды. Сэр Джон бұл жиналысты бойкоттап, онда 38-9 дауыспен басшылықтан бас тарту туралы ұсыныс қабылданды. Сэр Джон тіпті бөлмеде болмаған кезде, Ахерн үш үміткердің арасында жеңіске жетті, ал Билл Ганн орынбасары болды. Ахерн дереу губернаторға жаңа премьер-министр болып тағайындалуды сұрап хат жазды. Бұл әдетте формальды сұраныс болған еді, өйткені Ұлттық партия өз күшімен көпшілікке ие болды (1983 жылдан бері). Алайда, тіпті басшылыққа үміткер болмағанмен де, сэр Джо өзінің әлі де премьер-министр екенін мәлімдеді. Кэмпбелл Ахернді тағайындауға келісім бойынша міндетті болған сияқты, бірақ ол Сэр Джо заң шығарушы органда жеңілгенге дейін Бжелке Петерсеннің комиссиясын тоқтатудан бас тартты. Квинслендте «басшысы жоқ премьер-министр» және Ұлттық партияда «премьер-министрі жоқ басшы» жағдайы төрт күннен кейін ғана аяқталды, Бжелке Петерсен отставкаға келіп, 1 желтоқсанда Ахернге лауазымды тапсырды. Ахерн бас прокурор лауазымын уақытша қоса алғанда, 8 басқа да министрлік лауазымды атқарды, оның министрлігін құрғанша.

When Jack Pizzey, Nicklin's successor, died, Ahern's prospects suffered a setback when the wily conservative Joh Bjelke Petersen was elected as the Country Party's new leader. Bjelke Petersen viewed Ahern with unconcealed mistrust. This was founded partly on Ahern's closeness to Nicklin, whom Bjelke Petersen had resented; partly on Ahern's youth and intellect; and partly on Ahern's Roman Catholicism, unpalatable to Bjelke Petersen as the son of a Lutheran preacher. Bjelke Petersen was determined to stymie Ahern's ambitions to be in Cabinet. For these reasons, Ahern had a long wait for ministerial preferment. Despite this, Ahern was chosen as National Party whip in 1972. He lobbied for Queensland to establish a system of parliamentary committees on the model of the Canadian parliament. Facing Bjelke Petersen's opposition to such a system, he was successful in seeing established a Subordinate Legislation Committee and a Privileges Committee, the latter of which he became chair. Ahern once again found himself at odds with Bjelke Petersen in his role as chair of the Select Committee on Education. The Queensland Department of Education proposed two new additions to the social science curriculum, resisted by fundamentalist lobbyists as promoting secular humanism. Bjelke Petersen immediately banned the two courses but faced a backlash from the Queensland Teachers Union and State School organisations. The government appointed the Parliamentary Select Committee with Ahern as chair to investigate. Ahern supported the recommendation that sex education be incorporated into the curriculum but was predictably vetoed by Bjelke Petersen. Nevertheless, the committee's final report was eventually endorsed by the National Party and became policy. After being passed over twice for a Cabinet post in the 1970s, Ahern nominated for the vacancy in the Deputy Leadership of the National Party in 1980—a post that de facto carried automatic Cabinet rank. Bjelke Petersen was not willing to have Ahern as his deputy and potential rival, but could no longer justify keeping him out of the ministry. Sir Joh decided to placate Ahern by offering the portfolio of Minister for Mines while successfully running his own preferred candidate, Vic Sullivan, for Deputy Leader. Other portfolios held by Ahern over the course of his ministerial career were Minister for Primary Industries, Minister for Industry, Small Business and Technology, and Minister for Health and Environment. Ahern was significantly younger than most of his Cabinet colleagues, and was one of few members of cabinet with tertiary qualifications. By the late 1980s the standing of Sir Joh Bjelke Petersen (he was knighted in 1984) as premier had begun to be compromised by the failure of the disastrous "Joh for Canberra" campaign in 1987 and the establishment, against Bjelke Petersen's will in 1987, of the Inquiry into Police Corruption and Other Matters led by Tony Fitzgerald QC. Facing internal pressure to resign, in October 1987 Sir Joh announced he would step down in 1988 after hosting Expo '88. Shortly afterwards, Sir Joh threw his support behind a proposal to have the world's tallest building built near Brisbane Central Station, objected to by the Brisbane City Council and many sectors of the public. Facing objections also voiced within his own partyroom, Sir Joh met the Governor of Queensland, Sir Walter Campbell, in November with a request to allow him to purge dissenters from his Cabinet. Eventually Campbell agreed on 24 November to allow him to sack Ahern and two other ministers. Sir Joh refused to call a party meeting to allow his opponents to request a leadership spill, so the management committee of the National Party called one for 26 November. Sir Joh boycotted this meeting, at which the spill motion was carried by a margin of 38–9. With Sir Joh not even in the room, Ahern won a three way contest for the leadership, with Bill Gunn as deputy leader. Ahern immediately wrote to the governor, seeking to be commissioned as the new premier. This normally would have been a pro forma request since the Nationals had a majority in their own right (as they had since 1983). However, despite not even having nominated for the leadership, Sir Joh insisted he was still premier. While it seemed that Campbell was bound by convention to appoint Ahern, he refused to terminate Bjelke Petersen's commission until Sir Joh was defeated in the legislature. The situation where Queensland had a "Premier who is not leader" and the National Party a "Leader who is not Premier" only ended after four days when Bjelke Petersen retired and finally handed the post to Ahern on 1 December. Ahern also held 8 other ministries including Attorney General on a temporary basis until he could establish his ministry.

Премьер-министр

Премьер-министр ретінде Ахерн Бьелке Петерсеннің жақтастары мен қарсыластары арасында күшейе түскен бөлініс пен Бьелке Петерсеннің өкілеттігі кезіндегі жоғары деңгейдегі сыбайлас жемқорлықтың жаңа мәліметтерін ашатын Фицджеральд тергеуімен бетпе-бет келді. Полиция комиссары Терри Льюис және бірнеше бұрынғы министрлер қызметтерінен алынып, қылмыстық құқық бұзулар бойынша сотталды. Ахерн өзінің есімді сөзінде тергеу ұсынған ұсыныстарды "толыққанды жүзеге асыруға" уәде берді. Бьелке Петерсен парламенттен тыс күштер арқылы үкіметтің тұрақсыздығын тудыруға белсенді түрде тырысты. Ахерн Австралиядағы ең консервативті штат үкіметтерінің бірі болған үкіметтің имиджін өзгертуге ұмтылды. Ол мемлекеттік қызмет пен парламентті реформалау жоспарларын жариялады және басқаруда кеңесуге негізделген тәсілді қолдануға тырысты. Алайда, ол "Бьелкемандерді" – Ұлттық партияға басымдық берген ауылдық округтердің үлесін жою туралы шақыруларға қарсы тұрды. Ахерн сондай-ақ отбасылық зорлық-зомбылыққа қатысты заңнаманы қабылдады және "Экспо-88" көрмесінің орнын (қазіргі "Саутбанк Парклендс") қайта құру үшін "Саутбанк" корпорациясын құрды. Ахерн Квинсленд Жоғарғы Сотының судьясы Анджело Вастаның Фицджеральд тергеуінің кейбір қорытындыларында айыпталып, парламенттік тәртіппен қызметтен босатылуын бақылады. 1989 жылы жарияланған Фицджеральд тергеуінің нәтижелері Ұлттық партияға ауыр соққы болды және Ахерннің үкіметтің беделін жақсартуға, партияны бұрынғы, қазір жек көрілетін басшысынан алшақтатуға жасаған барлық әрекеттерін жоққа шығарды. Тергеу нәтижелерінен кейін жарияланған Newspoll сауалнамасы Ахерн үкіметіне қолдау 22 пайызды құрайтынын көрсетті – бұл сол кезде Австралиядағы штат үкіметтері үшін ең төменгі көрсеткіш еді. Жағдайды ушықтырған нәрсе – Ұлттық партия сол жылы кезекті сайлауға қатысты, ал сауалнамалар Еңбек партиясының жылдар бойы үкіметті жеңіп алудың ең жақсы мүмкіндігіне ие екенін көрсетті. Егер Newspoll сауалнамасының нәтижелері сайлауда қайталанғанда, Ұлттық партия сүрініп жеңіліске ұшырар еді. Ахерн сыбайлас жемқорлыққа қатысқан жоқ болса да, Бьелке Петерсеннің бейшара жақтастары оны дағдарыстың Ұлттық партияны қамтуына жол берген әлсіздігі мен шешімсіздігі үшін айыптады. 1989 жылдың 25 қыркүйегінде Ұлттық партияның консервативті саяхатшысы, полиция министрі Рассел Купер Ахернге үкімет басшылығы үшін үстінен шағым түсірді. Ұлттық партия екі айдан кейін өткен сайлауда жеңіліске ұшырады, осымен 32 жылдық үздіксіз Ұлттық партия үкіметі аяқталды. Ахерн сайлаудан кейін алты айдан соң парламенттен кетіп, сәтті бизнес-карьера жасады.

As premier, Ahern faced a National Party that was increasingly riven between Bjelke Petersen supporters and opponents, and a Fitzgerald Inquiry that was steadily provoking new revelations of official corruption at the very highest level during Bjelke Petersen's tenure. Police commissioner Terry Lewis and several former cabinet Ministers were forced from their posts and convicted of criminal charges. Ahern, in a signature phrase, promised to implement the Inquiry's recommendations "lock, stock and barrel". Bjelke Petersen worked actively to destabilise the government from outside of Parliament. Ahern tried to change the image of what had been one of the most unshakably conservative state governments in Australia. He announced plans to reform the public service and the parliament, and sought to take a more consultative approach to governing. However, he resisted calls to abolish the "Bjelkemander," the rural overweighting that favoured the National Party. Ahern also brought in legislation relating to domestic violence and established the Southbank Corporation to redevelop the site of Expo '88 (now South Bank Parklands). Ahern oversaw the parliamentary dismissal of a Supreme Court of Queensland judge, Angelo Vasta, who had been adversely implicated in some findings of the Fitzgerald Inquiry. The publication of the results of the Fitzgerald Inquiry in 1989 were seriously damaging to the Nationals, and all but negated Ahern's efforts to rehabilitate the government's image and distance the party from his now detested predecessor. A Newspoll released after the inquiry came out showed that the Ahern government had only 22 percent support—the lowest ever recorded at the time for a state government in Australia. The damage was magnified by the fact that the Nationals faced a statutory general election that year, and polls showed Labor having its best chance in years of winning government. Indeed, if the result of the Newspoll had been repeated in an election, the Nationals would have been defeated in a landslide. Although Ahern was not implicated in any form of corruption, hardline Bjelke Petersen supporters blamed him for his alleged weakness and vacillation in allowing the crisis to engulf the National Party. On 25 September 1989, Police Minister Russell Cooper, a National Party traditionalist, successfully challenged Ahern for the leadership. The Nationals lost the election just two months later, ending 32 years of continuous National Party government. Ahern resigned from Parliament six months after the election and proceeded to a successful business career.

Кейінгі өмірі

Саясаттан зейнетке шыққаннан кейін Ахерн негізінен технологиялық компанияларда директорлық қызметтер атқарды. Ол Intrapower Ltd, Family Care Medical Services Ltd, McIntosh Financial Planning компанияларының төрағасы болды.

Ахерн Австралия Технологиялық ғылымдар мен Инженерлік академиясының мүшесі болды. Ол Австралия Бауыр Қорының төрағасы және ATSE Clunies Ross Foundation басқармасының мүшесі болды.

2007 жылғы Австралия күнінің құрметіне оған "Квинсленд Парламентіне, бастапқы өндіріс және халықаралық қатынастарды дамыту арқылы экономикалық және сауда дамуына, сондай-ақ технологиялық, медициналық зерттеулер, білім беру және қайырымдылық ұйымдары арқылы қоғамға қызмет еткені үшін" Австралия орденінің офицері (AO) атағы берілді. 2010 жылы Ахерн Квинслендтің ұлы тұлғалары сыйлығының иегері атанды.

Өлім

Ахерн 2023 жылғы 11 тамызда Квинсленд штатының Калундра қаласында 81 жасында рактан қайтыс болды.