Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маоридің әшекейлік балық ілгегі, сәттілік әкелу үшін.
Ornamental Māori fish hook, for luck
Hei matau – бұл сүйектен немесе жасыл тастан жасалған, өте стильдес балық ілгегі пішіндес мүсін. Ол жақсы ырыс пен суда қауіпсіз саяхатты символдайды.
A hei matau is a bone or greenstone carving in the shape of a highly stylised fish hook. They represent good luck and safe travel across water.
Мағынасы
Хей матаудың балық ілгегі пішіні – білуді білдіреді, яғни Жаңа Зеландияның Солтүстік аралы бұрын Мауи батыр тоқылған жіп пен әжесінің жақ сүйегінен жасалған ілгекпен ұстаған алып балық болған делінеді. Аңыз бойынша, Хоукс шығанағының пішіні – балықтың қабырғасына ілінген хей матау сияқты. Солтүстік аралдың маори тіліндегі атауы – Те Ика а Мауи ("Мауидің балығы") осы аңызды бейнелейді. Маори халқы үшін хей матау – таонга (мәдени құндылық). Ол олардың жерін ғана емес, сонымен қатар берекені, құнарлылықты және су арқылы қауіпсіз сапарды да символдайды. Бұл сонымен қатар маори үшін балық аулаудың маңыздылығын және олардың теңіз құдайы Тангароамен байланысын көрсетеді.
The fish hook shape of the hei matau means to know, which holds that the North Island of New Zealand was once a huge fish that was caught by the great mariner Māui using only a woven line and a hook made from the jawbone of his grandmother. Legend holds that the shape of Hawkes Bay is that of the hei matau, which caught in the fish's side on the beach. The Māori name for the North island, Te Ika a Māui ("The fish of Māui") reflects this legend. For the Māori, the hei matau is taonga (a cultural treasure). It represents not only their land, but also prosperity, fertility, and safe passage over water. They also denote the importance of fishing to Māori, and their relationship to Tangaroa god of the sea.
Материалдар мен әдістер
Дәстүр бойынша, матау, яғни балық ілгектері, сүйек, азу, қабық, ағаш немесе пунамудан ойылып жасалатын. Композиттік ілгектер де жиі кездесетін. Олар түрлі формаларда болған. Көптеген функционалды матау түрлері бар, бірақ кейбіреулерінің қызметі белгісіз. Бірлері қарапайым, тұрмыстық болса, енді біреулері әсем әшекейленген. Оларды сақтау үшін мойынға асып тағып жүретін, көбінесе отбасылық мұра ретінде сақталған. Бүгінде олардың негізгі қолданысы – әсемдік, және оларды маорилер ғана емес, сонымен қатар жаңазеландиялықтар да хей матау символы ретінде таниды. Олар туристік нарықта да танымал. Көптеген қазіргі заманғы әшекейлер функционалды балық ілгектері емес. Қазіргі уақытта хей матау көбінесе мал сүйегінен ойылып жасалады. Кейбір маори шеберлері кит сүйегін пайдалануды жалғастырады, мұндай бұйымдар кит сүйегінің әсемдігімен және оның мәдени және тарихи маңызымен қатар, сирек кездесетіндігі үшін де жоғары бағаланады. Қазіргі заманғы кит аулауға қарсы заңдар маори шеберлері кит сүйегінен өнер тудырса, ежелгі қорларды немесе бұрыннан бар материалдарды, немесе жақында жағаға шыққан киттердің сүйектерін пайдалануы керек дегенді білдіреді. Жаңа Зеландия дәстүрі мен заңдарына сәйкес, маорилер жағаға шығып, қайта суға жіберілмейтін киттердің сүйектерінің бір бөлігіне бірінші кезекте иелік етеді. Алайда, бұл көлем өте шектеулі.
Traditionally, matau, or fishhooks, were carved from bone, ivory, shell, wood, or pounamu; composite hooks were also common. They came in several different forms. There are multiple apparently functional matau forms, but the functions of some are not known. Some were plain and utilitarian; others highly ornate. They were worn as pendants for safekeeping, and were often treasured family heirlooms. Today, their main use is ornamental and they are commonly worn around the neck not only by Māori, but also by other New Zealanders who identify with the hei matau as a symbol of New Zealand. They are also popular items on the tourist market. Many modern pendants are not functional fish hooks. In contemporary times, hei matau are commonly carved from cattle bone. Some Māori carvers continue to use whale bone, and such pieces are highly valued not only because of the beauty of whale bone and its cultural and historical significance, but also its scarcity. Current laws against hunting whales mean that Māori bone carvers who carve in whale bone must use a combination of ancient standings or pre existing supplies, or bones from whales that have recently beached. According to New Zealand tradition and law, Māori have first claim on part of the skeletons of any whales which strand and cannot be refloated. This is, however, a very limited supply.
Жаппай өндіріс
Қытайлық өндірушілер Жаңа Зеландия туристік нарығы үшін hei matau-ға ұқсас заттарды көптеп өндіреді. Олар көбінесе сүйек және шайыр қоспасынан жасалады. Мұндай өндірушілер маори өнерін рұқсатсыз пайдаланғаны үшін сынға ілікті.
Manufacturers in China mass produce items resembling hei matau for sale on the New Zealand tourist market. These are usually made of a paste of bone and resin. Such manufacturers have attracted criticism for their appropriation of Māori designs.