Кіріспе

Циклопиялық бейне – екі көзден алынған екі бейнені біріктіру арқылы мида қалыптасқан, бір ғана көріністің психикалық бейнесі. Циклопиялық бейнеге негізделген ақыл-ой процесі стереоскопиялық көру үшін маңызды. Автостереограммалар осы процесті пайдаланып, миды кездейсоқ пішіндерден тұратын циклопиялық бейне құруға итермелейді. Мұндай кездейсоқ пішіндер күнделікті өмірде жиі кездеседі, мысалы, өнерде, балалар кітаптарында және архитектурада. Циклопиялық бейне мифтік бір көзі бар Cyclops есімімен аталады. Бұл атау стереоскопиялық көруге ие адамдардың біріктірілген көз алдындағы орталықты екі физикалық көздің арасында, бір көзбен көрінгендей қабылдауымен байланысты. Циклопиялық көз үшін қолданылатын балама терминдерге үшінші орталық қиял көзі және бинокулярлық көз жатады. Циклопиялық стимулдар – бинокулярлық айырмашылықпен ғана анықталатын визуалды стимулдар түрі. Ол Гомердің «Одиссея» романындағы бір көзі бар Cyclops есімімен аталған. Бинокулярлық айырмашылық терминін «циклопиялық» деп Бела Жюльц енгізген. Жюльц – венгрлік радиолокациялық инженер, ол стереопсистің жасырын нысандарды табуға көмектесетінін болжады, бұл жасырынып қалған нысандарды табуға пайдалы болуы мүмкін. Бұл зерттеудің маңызды аспектісі – Жюльц кездейсоқ нүктелерден тұратын стереограммалар стереопсия үшін жеткілікті екенін көрсетті, ал Чарльз Уитстон стереопсия үшін бинокулярлық айырмашылықтың қажет екенін көрсеткен. Терминнің шығу тегінде бір қызықты жайт бар. Гомердің «Одиссеясындағы» Cyclops циклопиялық стимулды көре алмас еді, өйткені оның бір көзі ғана болған. Стереопсияның пайда болуы үшін адам бинокулярлық тереңдік сезімін пайдалана білуі керек, ал терминнің атымен аталушы адам мұндай мүмкіндікке ие емес. Циклопиялық бейнелерге қатысты бинокулярлық айырмашылық үш өлшемді технологияның кеңінен қолданылуына байланысты зерттеулерге қызығушылық тудырды. Үш өлшемді технология ғалымдардың зертханаларында ғана емес, ойын-сауық индустриясында да қолданылады. Циклопиялық бейнелер бинокулярлық тереңдік сезімін пайдалана отырып жасалатындықтан, олар кез келген ортадағы айналаңызды түсіну үшін маңызды. Көріністің жоғары деңгейі циклопиялық бейненің тиімді пайдалануына мүмкіндік береді, себебі маңызды егжей-тегжейлерді анықтауға болады. Басқаша айтқанда, сапасы жоғары бейне көзге көбірек мән береді. Сыртқы факторларға байланысты шектеулері болғанымен, циклопиялық бейнелер өте бейімделуге қабілетті. Ұсынылып отырған технология іздеу жүйелерінде қолданылатын бейнелердің сапасын бағалау үшін циклопиялық бейнелердің қағидаларын пайдалануды көздейді. Жоғары көріністі бейнелер жағдайға мән мен контекст береді, сондықтан осы бағдарламаны пайдаланатын технология ақпаратты сүзіп, жоғары және төмен сапалы бейнелерді анықтай алады. Қазіргі зерттеулердің маңызды бағыты – бейнені зерттейтін және мағыналы және дұрыс ақпаратты құратын жасанды интеллект құру. Циклопиялық бейнелерді технологияны дамытуда пайдаланумен байланысты белгілі бір алаңдаушылықтар бар, олардың бірі – көздің шаршауы. Тағы бір мәселе – бейнелер әртүрлі жолдармен бұрмаланғанда технологияның жұмыс істей беруі. Технология мен адам денесі арасындағы байланыс жаңа идея емес. Ғалымдар жылдар бойы адам миын жетілдірілген компьютермен салыстырып, осы салыстыруды бүгінгі технологияны жетілдіру үшін пайдаланған.