Кіріспе

Британдық журналист және жазушы (1895–1976)

Дуглас Ланселот Рид (11 наурыз 1895 – 26 тамыз 1976) – британдық романист және саяси комментатор. Оның 1938 жылғы «Ақылсыздық жәрмеңкесі» атты кітабы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Еуропаның жағдайы мен Адольф Гитлердің мегаломаниясын зерттейді. Кейін Рид, құл болған адамзатқа әлемдік үкімет орнату үшін сионистердің ұзақ мерзімді қастандық жасағанына сенді. Ол сондай-ақ коммунизмге қарсы тұрды және бірде нацизмді «коммунистік империяның» мақсаттарын ілгерілету үшін пайдаланған «марионетка немесе алдағыш» деп жазды. «Таймс» газеті оның некрологын жариялағанда, Ридті «күшті антисемит» деп айыптады.

Өмірбаян

Рид 13 жасында кеңседе жұмыс істей бастады, ал 19 жасында банк кызметкері болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол британ армиясына шақырылды. Ол Корольдік ұшу корпусына ауысты, әуе шайқасында бір рет жеңіске жетті және ұшу апатында беті қатты күйді ("Ақылсыздық жәрмеңкесі", 1938). 1921 жыл шамасында ол "Таймс" газетінде телефон операторы және клерк болып жұмыс істей бастады. 30 жасында ол редактордың орынбасары болды. 1927 жылы ол Берлинде тілшінің көмекшісі болды, кейіннен Венаға Орталық Еуропаның бас тілшісі болып ауысты. Ол Варшава, Мәскеу, Прага, Афина, София, Бухарест және Будапешт сияқты Еуропа орталықтарынан хабарлаған. Ридтің айтуынша, ол 1938 жылғы Мюнхен келісімінен кейін Гитлерді бағындыру саясатына наразылық білдіріп жұмысынан кетті. "Суэцке оңтүстікке қарай: ХХ ғасырдың ұлы жоспары туралы тағы бір зерттеу" (1949) кітабында Рид өзінің отставкаға кетуіне "Гитлер мен ұлттық социализм туралы фактілерді" толыққанды жариялауға кедергі келтірген баспасөз цензурасы себеп болғанын жазды. Ол "газетсіз журналист" болып, қалауынша еркін жаза алады деп сенді. 1938 жылы жарық көрген "Ақылсыздық жәрмеңкесі" атты кітабы соғысқа дейінгі Еуропаның жағдайын талдап, оған бүкіл әлемде танымалдық әкелді. Оның келесі бірнеше кітабы да бестселлер болды. Рид Екінші дүниежүзілік соғыстың барлық кезеңінде Англияда болды; 1948 жылы Оңтүстік Африканың Дурбан қаласына көшіп барды. 1951 жылы жазған "Far and Wide" кітабында ол былай деп жазды: "Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мен еврейлердің жоғалғандары туралы сандардың соғыс салдарынан тексеру мүмкін болмаған жерлерде жауапкершіліксіз түрде арттырылып жатқанын байқадым және мұны бір кітапта айттым. Бұл процесс соғыс аяқталғанға дейін жалғасты, сонда алты миллион деген сан пайда болды. Дәлелдеуге болмайды". Кейін Ридтің бұрынғы кітаптарына баспагерлер мен кітап дүкендер тарапынан тыйым салынды және оның кітаптары көбінесе кітапханалардың сөрелерінен алынып тасталды. Басылым авторы ретінде мансабы аяқталған Рид, Нью-Йорк пен Монреальде де болды, "Сионның дауы" атты шедевр еңбегін жазумен бірнеше жыл айналысты. Баспагермен бастапқыда келісімдер болғанымен, қолжазба ешқашан ұсынылмады. 1943 жылы жазылған Ридтің "Lest We Regret" кітабына жазған шолуында Джордж Оруэлл Ридті, нацистер туралы ерте ескертулерімен грек мифологиясындағы Кассандраға теңеді. Оруэллдің айтуынша, Рид нацистердің неміс еврейлерін қудалауын, тіпті погромдарды да "пропаганда" деп қарастырған. Рид Daily Herald газетінде жазылған, футбол формасын киген немістер Киевке жақын футбол стадионында 500 еврей балаларын футбол ойнап, "аренада секіріп, тепкілеп жүрген" туралы хабарламаны келтірді. Бұл оқиға New Statesman газетінде "толыққанды өйстеу" және "мағынасыздық" деп жоққа шығарылды. Оруэлл Ридтің кітабын былай деп қорытындылады: "Басты тақырыптар – жерге оралу, көбірек эмиграция, қызылдарға қарсы және, ең бастысы, еврейлерге қарсы". Оруэлл Ридтің "оңай журналистік стилі" бар екенін айтып, ол "сендіре білетін жазушы" екенін және "өз аудиториясына көп зиян келтіруі мүмкін" екенін ескертті. Оруэлл Ридтің көзқарасын антигитлерлік нацистік диссидент Отто Штрассердің және британдық фашистік көшбасшы Освальд Мослидің көзқарастарымен салыстырды.