Кіріспе
Маңызы аз білім, құндылығы шамалы ақпарат – бұл құндылығы төмен деп есептелетін ақпарат және деректер. "Тривиа" терминінің қазіргі қолданысы 1960 жылдарға дейін барып жетеді, осы кезде колледж студенттері өз университеттеріне сұрақ-жауап ойындарын енгізді. 1982 жылы осы ойындардың үлгісімен жасалған "Trivial Pursuit" тақта ойыны жарық көрді. Қазіргі қолданысы басталғалы бері тривиа жарыстары түрлі білім деңгейлерінде, сондай-ақ барлар мен мейрамханалар сияқты демалыс орындарында ұйымдастырылып келеді.
information that is of little value
Trivia is information and data that are considered to be of little value. Modern usage of the term trivia dates to the 1960s, when college students introduced question and answer contests to their universities. A board game, Trivial Pursuit, was released in 1982 in the same vein as these contests. Since the beginning of its modern usage, trivia contests have been established at various academic levels as well as casual venues such as bars and restaurants.
Латынша этимологиясы
Ежелгі римдіктер triviae сөзін бір жолдың екіге айырылған жерін немесе екіге бөлінгенін сипаттау үшін қолданған. Triviae сөзі tri (үш) және viae (жолдар) деген сөздерден құралған – сөзбе-сөз "үш жол" деген мағынаны білдіреді, ал кейіннен ауыстырылған мағынасында "қоғамдық орын", содан кейін "әдеттегі, таралған" мағынасын білдірген. Латын тіліндегі triviālis сөзі әдеби мағынасынан өзге "көше бұрышына қатысты, әдеттегі, қарапайым" мағынасын да білдіруі мүмкін. Кейінгі латын тілінде ол жай ғана "үштік" дегенді де білдіретін. Орта ғасырлардағы латын тілінде trivia (жекеше түрі trivium) сөзі Artes Liberales-тің төменгі бөлігін – грамматика, риторика және логиканы білдірді. Бұл негізгі білім беру пәндері болды және жоғары білім берудің төрт саласының – арифметика, геометрия, музыка және астрономияның – негізін құрады.
Қазіргі қолданысы
«Тәуелсіз мәліметтер, маңызды емес ұсақ-түйектер» – британдық афорист Логан Пирсалл Смиттың (1865–1946) танымал кітабының атауы. Кітап алғаш рет 1902 жылы жарық көрген, бірақ 1918 жылы кеңінен танымал болды («More Trivia» 1921 жылы, ал екеуін де қамтитын жинақ 1933 жылы жарық көрді). Ол көбінесе шағын нәрселерді және күнделікті кездесетін жағдайларды бақылауға байланысты қысқа эсселерден тұрады. «Trivia» сөзі «қоғамдық орын» деген мағына беретін «trivium» сөзінің көпше түрі. Смит осы сөздің сипаттауыш түрін, «trivialis» сөзін «кәдімгі» деп аударды. Смит өзінің «Trivia» кітабының 1918 жылғы нұсқасында былай деп жазды: Автор Эд Гудгольд пен Дэн Карлинскидің көмегімен алғашқы ұйымдастырылған «тривия жарыстарын» бастады. Эд пен Дэн «Trivia» (Dell, 1966) кітабын жазды, ол «Нью-Йорк Таймс» бестселлер тізіміне енді; кітап екеудің Колумбияда өткізген жарыстарының жалғасы болды және одан кейін Goodgold пен Carlinsky жазған тағы да бірнеше тривиялық кітаптар жарық көрді. Екінші кітабында авторлар «тривияның гүлдерін минуттардың арамшөптерімен шатастыратын» тәжірибешілерді сынға алды. Олар «Trivia» жүрекке тиетін нәрселермен айналысады, ал минуттар «Jell-O-ның қай штаты ең көп тұтынатыны?» сияқты көңілге тимейтін сұрақтармен айналысады. «Trivial Pursuit» тақталық ойыны 1982 жылы жарық көрді және бірнеше жыл бойы АҚШ-та үлкен сұранысқа ие болды. Бұл жарыс Висконсин штатының Стивенс Пойнт қаласында, Висконсин университетінің Стивенс Пойнт колледжіне қарасты WWSP 89.9 FM радиостанциясында өтеді. Бұл 30 000 ватт қуаты бар және шамамен 65 миль (105 км) радиусы бар студенттер басқаратын қоғамдық станция. Кез келген адам қатыса алатын бұл жарыс әр жылдың сәуір айында демалыс күндері 54 сағат бойы өтеді, әр сағат сайын сегіз сұрақ қойылады. Әдетте 1-ден 150 ойыншыға дейін құрылған 400 команда қатысады. Ең үздік он командаға кубоктар табыс етіледі. 2022 жылғы мәлімет бойынша, жарыс 52-ші рет өткізілуде. Әлемдегі ең ұзақ жалғасқан екі тривия жарысы – Лоуренс университетіндегі Ұлы Орта Батыс Тривия жарысы және Уильямс Тривия жарысы, екеуі де 1966 жылдың көктемінде өтті. Лоуренс жыл сайын жарыс өткізеді. Ерекшелігі, Уильямс әр семестрде жеке жарыс өткізеді, сондықтан оның 84-ші ойыны 2008 жылдың мамыр айында өтті. Колорадо университетінің Тривия кубогы GE College Bowl негізінде өткен, бір ғана турнирден тұратын студенттік жарыс болды. Бүгінде көптеген барлар мен мейрамханалар көбірек клиенттерді тарту үшін, әсіресе аптаның жұмыс күндері апта сайын «тривия» кештерін өткізеді.