Кіріспе

Ноам Чомски ұсынған гипотетикалық модуль, балалардың тілді меңгеру қабілетін түсіндіру үшін мидың гипотетикалық бөлігі. Тілді меңгеру құрылғысы (LAD) – 1960 жылдары Ноам Чомски ұсынған тілді меңгеру зерттеулеріндегі болжам. LAD ұғымы – нәрестеге тілді игеруге және қолдануға мүмкіндік беретін, туа біткен саналық қабілет. Бұл тілдің табиғи теориясының құрамдас бөлігі. Бұл теория адамдар тілді меңгеруге қабілеттілікпен немесе "туғаннан берілген дағдымен" дүниеге келеді деп тұжырымдайды. LAD-ты қолдау үшін келтірілген басты аргумент – ынталандырудың жеткіліксіздігі туралы аргумент. Оған сәйкес, егер балалар грамматика туралы маңызды алдын ала білімге ие болмаса, теріс мысалдарға қол жеткізе алмағандықтан және ана тілінде тікелей оқытуды сирек алатындықтан, олар тілді осы деңгейде жылдам меңгере алмас еді. Чомскидің LAD-ты түсіндіретін қорытындысы, тілдер сөздердің формалары (тізбектер) мен грамматиканың реттілігі тұрғысынан шексіз екенін көрсетеді. Бұл сөздердің формалары әрбір жеке тілдің шектеулі сөздік қорымен жинақталатын, грамматикалық дұрыс сөздердің тізбектерін ұйымдастырады. Осылайша, LAD-тың міндеті – шексіз көптеген грамматикадан, жеке тұлғаға, мысалы, балаға ұсынылған тіл үшін дұрыс грамматиканы таңдау болып табылады.

Сын

Сыншылар адамдардың жоғарыда сипатталғандай тіл меңгеру құрылғысы бар деген мәлімдемені қолдайтын нейроғылым мен тіл меңгеру зерттеулерінен жеткілікті дәлелдер жоқ екенін айтады, сондай-ақ осымен байланысты әмбебап грамматика және стимулдың жеткіліксіздігі туралы идеяларға да қарсы тұрады. Осы себептерге байланысты, 21-ші ғасырдың басында тіл меңгеру саласындағы басым қауымдастық генеративтік грамматиканы қабылдамады. Тіл меңгеру құрылғысын іздеу әлі де жалғасуда, бірақ кейбір ғалымдар оны псевдоғылым деп санайды.