Тақырыптар

Тіл білімі

Linguistics · 57 мақала

  1. Альфред Коржибский: Өмір және ғылыми мұрасы

    Альфред Коржибский: польско-американский философ, создатель общей семантики. Изучал влияние языка и нервной системы на восприятие реальности. «Карта – не территория».

    #38 · 6 мин оқу

  2. Тілдің эволюциялық және әлеуметтік-биологиялық аспектілері

    Тілдің эволюциясы: социобиологиялық лингвистика, Дарвиннің тіл туралы теориясы, биологиялық бастау және дамуы. Қолданыс салалары мен қатысты ғылымдар.

    #2133 · 3 мин оқу

  3. Адам тілінің құрылымы мен қағидалары

    Тіл – грамматика мен сөздікпен құрылған байланыс жүйесі. Адамдардың мағынаны жеткізу құралы, түрлері мен даму тарихы туралы мағлұмат.

    #4211 · 42 мин оқу

  4. М.А.К. Холлидей: Тіл білімінің көрнекті тұлғасы

    М.А.К. Холлидей (1925-2018) – британдық тіл білімі маманы, жүйелік функционалды тіл білімі (ЖФТБ) моделін жасаған. Тіл – мағына алмасу құралы.

    #5023 · 9 мин оқу

  5. Жүйелік-функционалдық грамматика: мағынаны құру жүйесі

    Системдік-функционалды грамматика (SFG) – М. Холлидейдің әлеуметтік-семиотикалық тіл теориясы. Тілдің мағына жасау опциялары желісі, эволюциялық функциясы зерттеледі.

    #7121 · 5 мин оқу

  6. Тіл қабілетінің биологиялық компоненті туралы теория

    Жалпы грамматика: тілге қабілеттіліктің биологиялық негізі. Ноам Хомскийдің теориясы, балалардың тіл үйренуіндегі тұқымдық шектеулер, әмбебап қасиеттер туралы.

    #9471 · 7 мин оқу

  7. Мағынасыз сөздердің грамматикалық құрылысы

    Ноам Хомскийдің «Түссіз жасыл идеялар ашумен ұйықтайды» сөйлемі – грамматикалық дұрыс, бірақ мағынасыз фраза. Синтаксис пен семантиканы түсіндіреді.

    #10941 · 6 мин оқу

  8. Тілдерді құрылымдық ерекшеліктері бойынша жіктеу

    Тіл біліміндегі типология: әртүрлі тілдердің құрылымдық ерекшеліктерін зерттейді, салыстырады. Ұқсастықтар, даму тарихы, жалпы белгілер талданды.

    #11476 · 6 мин оқу

  9. Тіл білімі та оның тарихы

    Тіл білімі: тілдің ғылыми зерттеуі, формасы, мағынасы, контексі. Месопотамия, Санскрит, Қытай грамматикасы тарихы. Тіл тарихы мен дамуы.

    #12962 · 10 мин оқу

  10. Тілдің табиғатын зерттеу саласы

    Тіл білімі теориясы: Тілдің табиғатын зерттейтін, жалпы тілдердің ортақ қасиеттерін анықтайтын лингвистика саласы. Негізгі ұғымдар мен қағидалар.

    #12963 · 1 мин оқу

  11. Трансформациялық грамматика теориясы

    Трансформациялық грамматика – тіл біліміндегі маңызды теория. Сөйлемдерді құру ережелері, тілдің биологиялық негіздері, Ноам Хомский және логикалық синтаксис.

    #13645 · 9 мин оқу

  12. Когнитивтік лингвистика: Тіл білімі, психология және когнитивтік ғылымдардың интеграциясы

    Когнитивтік лингвистика: тіл білімі, психология, когнитивтік ғылымдардың қарым-қатынасы. Адам ақылы мен ойлау процестерін түсінуге көмектеседі.

    #16645 · 6 мин оқу

  13. Семантикалық сипаттаманың тілдік теориясы

    Жалпы семантикалық металлтіл (ЖСМ) теориясы: лексиканы қарапайым, әмбебап семантикалық элементтерге дейін азайту. А. Богуславский, А. Вержбицкая және К. Годдард еңбектері.

    #17111 · 2 мин оқу

  14. Роберт Д. Ван Валин: Америка тіл біліміндегі рөлі мен еңбектері

    Роберт Ван Валин – америкалық тіл білімі маманы, «Рөлдік және анықтамалық грамматика» авторы. Синтаксис, семантика, дискурс прагматикасы зерттеулері.

    #49007 · 1 мин оқу

  15. Синтаксис теориясы: X-бар схемасы

    X-бар теориясы: Синтаксис құрылымын, тілдік санаттарды түсіндіретін лингвистикалық модель. Чомскийдің генеративтік грамматикасының дамуындағы рөлі, қазіргі зерттеулер.

    #59803 · 5 мин оқу

  16. Тіл инстинкті: Ақыл қалай тіл жасайды

    Стивен Пинкердің «Тіл инстинктісі» кітабы: Адамдар туа біткен тіл қабілетімен дүниеге келеді. Эволюция, жалпы грамматика, тілдің дамуы туралы маңызды ойлар.

    #65880 · 4 мин оқу

  17. Генеративті грамматиканың бастапқы архитектурасы: терең және беттік құрылымдар

    Трансформациялық генеративтік грамматикадағы «терең құрылым» мен «беттік құрылым» ұғымдары. Синтаксис, тіл білімі, Чомский аясындағы зерттеулер.

    #72011 · 3 мин оқу

  18. Адам емес приматтар үшін жасалған тіл: Йеркиш

    Жануарлармен байланыс жасау үшін жасалған Yerkish тілі – маймылдармен қарым-қатынас құралы. Лексиграммалар, пернетақта, зерттеу орталықтары туралы ақпарат.

    #83739 · 2 мин оқу

  19. Коммуникативтік құзыреттың кең көлемді түсінігі

    Тіл білімінде коммуникативтік құзыреттілік ұғымы, тілдік білімнің жеткіліксіздігіне жауап ретінде пайда болды. Сөйлеу әрекеттері, прагматика, тілді оқыту.

    #90888 · 1 мин оқу

  20. Тіл біліміндегі туынды грамматика теориясы

    Тіл біліміндегі туынды грамматика: тілдің грамматикалық ережелер жүйесі, жалпы грамматика, синтаксис, семантика, және Chomsky еңбектері.

    #99620 · 3 мин оқу

  21. Джери Фодордың ой тілі гипотезасы

    Жерри Фодордың «ой тілі» гипотезасы: Адам ойы тіл сияқты құрылымға ие, қарапайым түсініктер грамматикалық ережелермен бірігіп күрделі ойлар жасайды.

    #129737 · 6 мин оқу

  22. Тіл мен ойдың өзара әсері: Сапыр-Уорф гипотезасы және ойдың тілі теориялары

    Тіл мен ойдың байланысы: Sapir-Whorf гипотезасы тілдің ойлауға әсерін зерттейді. Лингвистикалық детерминизм мен релятивизм туралы біліңіз.

    #138154 · 6 мин оқу

  23. Абстракті жүйелер мен ұғымдық модельдер

    Абстракт түсінік жүйесі – идеялар, ұғымдар мен сенімдердің құрамы. Адамдар мен жануарлардың ойлау қабілетін, метафоралық түсініктерді зерттейді.

    #144230 · 1 мин оқу

  24. Рэй Джекендофф: Тіл білімі мен когнитивтік ғылымның көрнекті өкілі

    Рэй Джекендофф – америкалық тіл білімі және философия профессоры. Зерттеулері: тілдің мағынасы, сана, музыкалық таным. Когнитивтік лингвистика.

    #148760 · 3 мин оқу

  25. Табиғи тіл синтаксисіндегі категориялық грамматикалар отбасысы

    Категориялық грамматика – табиғи тіл синтаксисіндегі формализмдер отбасы. Синтаксис пен семантикалық құрастырудың тығыз байланысын қарастырады.

    #155043 · 3 мин оқу

  26. Жалпы тілдік заңдылықтар

    Жалпы тілдік үлгілер: Барлық тілдерде кездесетін қағидалар, грамматика, дыбыстар және ойлау қабілетімен байланысы. Зерттеулер мен даулар.

    #156460 · 3 мин оқу

  27. Тіл мен ойлау: Лингвистикалық детерминизм және Сапир-Уорф гипотезасы

    Тіл мен ой қарым-қатынасы: Лингвистикалық детерминизм – тілдің ойлау қабілетіне шектеулері туралы. Сапыр-Уорф гипотезасы, зерттеулер, тіл білімі.

    #159250 · 10 мин оқу

  28. Уильям Дуайт Уитни: Америка тіл біліміне қосқан үлесі

    Уильям Дуайт Уитни – американдық тіл білімі маманы, санктрит грамматигін зерттеген, «Century Dictionary» редакторы. Тілдің әлеуметтік институт ретіндегі теориясы.

    #182998 · 2 мин оқу

  29. Күш динамикасы: Тілдегі әрекет пен себептілік

    Күш динамикасы: тілдегі күштердің мағыналық санаты. Физикалық, психологиялық және тілдік өзара әрекеттесулерді түсіндіреді. 🧠💪

    #191853 · 9 мин оқу

  30. Тіл біліміне кіріспе: Фердинанд де Соссюрдің лекцияларының шолуы

    Фердинанд де Соссюрдің «Жалпы тіл білімі» кітабы – құрылымдық тіл білімінің бастауы. Тіл, әлеумійлік өзара әрекеттесудің өнімі, адамдар әлемін құруға көмектеседі.

    #207623 · 12 мин оқу

  31. Сөздер мен Ережелер: Тілдің Құрамы мен Қағидалары

    Стивен Пинкердің «Сөздер мен Ережелер» кітабы: Тілдің қалай жұмыс істейтіні, есімдер мен етістіктердің өзгеру ережелері, жад және тіл үйлесімі туралы. 🧠📚

    #215896 · 2 мин оқу

  32. Тілді игеру құрылғысы: Ноам Хомскийдің гипотезасы

    Тілдік қабілеттің туа біткен механизмі: Ноам Хомский ұсынған Тілдік Құрылғы (LAD) теориясы. Балалардың тіл үйрену дағдысын түсіндіреді.

    #242216 · 1 мин оқу

  33. Генеративті лингвистика: Принциптер мен параметрлер

    Тіл біліміндегі генеративтік ағым: принциптер мен параметрлер – тілдердің құрылымын анықтайтын жалпы ережелер мен тілге тән белгілер. Чомский, Ласнік.

    #244215 · 2 мин оқу

  34. Ноам Хомскийдің «Синтаксистік құрылымдар» кітабы

    Ноам Хомскийдің «Синтаксистік құрылымдар» кітабы – 20 ғасырдың ең маңызды лингвистикалық еңбегі. Синтаксис, фразалық құрылымдар, трансформациялар туралы ақпарат.

    #251687 · 8 мин оқу

  35. Когнитивтік семантика: Тіл мен ойдың байланысы

    Когнитивтік семантика: тіл мен ой қарым-қатынасы, мәдени ерекшеліктер, тілдің қалыптасуы мен қолданылуы. Лингвистика, семантика, когнитивтік ғылым.

    #253053 · 7 мин оқу

  36. Жүйелі тіл: aUI – кеңістік тілінің философиялық жасампасы

    Жасалма тіл aUI – 1950-ж. құрылған, кеңінен түсіністік пен саналы ойлауды арттыруға бағытталған философиялық тіл. Әртүрлі мағыналарды білдіретін символдар жинағы.

    #253934 · 2 мин оқу

  37. Адам миындағы тілдік қабілеттер құрылымы

    Адам миындағы тілдік модуль: Ноам Хомскийдің теориясы, ми модулдігі зерттеулері, тіл өңдеудің ерекшеленуі. Когнитивтік ғылым, нейробиология.

    #257340 · 4 мин оқу

  38. Мифтік құрылымның негізгі бірлігі

    Мифтер құрылымындағы негізгі бірлік – мифем туралы мақала. Мифемдер мифтерді құрайтын ең кішкентай элементтер, мәдени араласқан оқиғалардың түйіні.

    #261305 · 1 мин оқу

  39. Марс тұрғысынан қарапайымдық: Жерді зерттеу тәжірибесі

    Марс ғалымы – Жерді сырттан қарап, адамзатты зерттеу үшін қолданылатын ой-эксперимент. Біздің айырмашылықтарымызды қалай түсінетінін қарастырады.

    #270452 · 2 мин оқу

  40. Чарльз Филлмор: Тіл білімінің көрнекті тұлғасы мен еңбектері

    Америкалық тіл білімі маманы Ч.Филлмор өмірі мен ғылыми еңбектері. 80 жылдық мереке, марапаттары, соғыстағы қызметі, жапон тілін үйренуі туралы ақпарат.

    #273629 · 2 мин оқу

  41. Жүйелік-функционалды лингвистика: Тілді әлеуметтік-семиотикалық жүйе ретінде қарастыру

    Жүйелік функционалды лингвистика: тілді әлеуметтік-коммуникативтік жүйе ретінде қарастырады. Холлдейдің теориясы, тілдің мағыналық мүмкіндіктерін зерттейді.

    #273632 · 4 мин оқу

  42. Тіл білушінің тілдік білімі жүйесі

    Тіл білушілердің тілдік білімі: Лингвистикалық қабілет пен қолдану аражігі. Тілдің құрылымын түсіну, сөйлеу дағдыларын дамыту – маңызды аспекттер.

    #297799 · 6 мин оқу

  43. Генеративтік семантика: Теориялық тіл біліміндегі зерттеу бағдарламасы

    Генеративтік семантика: тіл біліміндегі мағыналық құрылымдарды зерттеу бағдарламасы. Трансформациялық грамматикаға қарсылық, когнитивтік лингвистикаға ықпалы.

    #299142 · 3 мин оқу

  44. Америкалық тіл біліміндегі маңызды тұлға: Пол Мартин Постал

    Пол Мартин Постал – америкалық тіл білімі маманы, генеративті грамматика мен генеративті семантиканың дамуына үлес қосып, IBM-де зерттеулер жүргізген.

    #304809 · 1 мин оқу

  45. Тіл білімінде глассематика теориясы

    Глоссематика – лингвистикалық теория, тілдің ең негізгі бірлігі – глоссеманы анықтайды. Хьельмслев және Ульдальдың еңбектері, функционалды-құрылымдық грамматикаға негіз болды.

    #305728 · 3 мин оқу

  46. Лексикалық алмасу арқылы тілдің өзгеруі

    Тілдердің лексикалық алмасуы: релексификация – тілдің негізгі сөздігін өзгерту, бірақ грамматикасын сақтап қалу құбылысы. Пиджиндер, креол тілдерінде кездеседі.

    #305925 · 2 мин оқу

  47. Тіл біліміндегі фреймдік семантика

    Тіл біліміндегі фрейм семантикасы: сөздер мағынасын түсіну үшін айналасындағы жағдайлар мен білімді қабылдау қажеттігі. Чарльз Филлмор теориясы.

    #307115 · 2 мин оқу

  48. Ronald Langacker

    #324296 · 2 мин оқу

  49. Адам тілінің психологиялық теориясы: Реляциялық кадрлар теориясы

    Тіл, ойлау және мінез-құлқының психологиялық теориясы – Реляциялық кадрлар теориясы (RFT). Адам тілінің негізі – байланыс құру қабілеті. Ассоциативтік оқудан өзгеше.

    #328992 · 7 мин оқу

  50. Poverty of the stimulus

    #331727 · 6 мин оқу

  51. Люсиен Тесньер: Француз тіл біліміндегі маңызды тұлға

    Люсьен Тесньер – француз тілшісі, құрылымдық синтаксистің негізін қалаушы. Оның еңбегі, "Құрылымдық синтаксис элементтері", тіл білімінде маңызды орын алады.

    #337715 · 12 мин оқу

  52. Geneva School

    #353963 · 2 мин оқу

  53. Дыбысқұмарлық: Сөйлеу мен жазудың арақатынасы

    Фоноцентризм: тілдің дыбыстық түрінің жазудан басымдығы туралы философиялық көзқарас. Платон, Руссо, Соссюр есімдерімен байланысты.

    #434197 · 3 мин оқу

  54. Жазу жүйелерін зерттеу ғылымы

    Жазу жүйелерін зерттеу: грамматология – жазу түрлері, құрылымы, тілмен байланысы, әсері. Литература, тарих, ғылым үшін маңызды.

    #452715 · 2 мин оқу

  55. Cartesian linguistics

    #458857 · 5 мин оқу

  56. Levels of adequacy

    #462369 · 1 мин оқу

  57. Frederick Newmeyer

    #478847 · 3 мин оқу