Кіріспе

Ағылшын булы локомотивтерін жасаған инженер (1780–1856)

Джон Урпет Растрик (26 қаңтар 1780 – 1 қараша 1856) – алғашқы ағылшын булы локомотивтерін жасаған инженерлердің бірі. Джеймс Фостермен серіктестік құрып, 1829 жылы Американың Делавэр және Гудзон темір жолына экспортталған «Стоурбридж Арыстаны» локомотивін құрастырған «Фостер, Растрик және Компания» локомотив құрастыру компаниясын құрды. 1830-шы жылдардан бастап ол азаматтық инженерлік саласына көшті, ал 1838 жылдан бастапғы негізгі жобасы – Лондон мен Брайтон темір жолын салу болды.

Алғашқы жылдар

Растрик Нортумберленд графтығының Морпет қаласында Джон Растрик пен Мэри (Урпет) отбасында дүниеге келген. Ол жергілікті мемлекеттік мектептерде білім алды; 15 жасында, 1795 жылы әкесінің инженерлік практикасында оқуға түсті. 1802 жылы ол Шропширдегі Кетли темір зауытына жұмысқа орналасты.

Хазельдин және Растрик

Келиде бес жыл қызмет еткеннен кейін Растрик Шропширдің Бриджнорт қаласында Джон Хазлединмен серіктес болды. Бриджнортта жұмыс істеген кезінде Растрик Ричард Тревитикке жоғары қысымды бу машинасы мен локомотивтің идеяларын жетілдіруге көмектесті, содан кейін парламенттік сауалда 1808 жылы Лондонда көрсетілген локомотивті өзінің салғанын куәландырды. Ол сондай-ақ Тревитиктың Оңтүстік Америкадағы сәтсіз саяқаты үшін көптеген жабдықтар дайындады. 1814 жылдың 1 сәуірінде ол өзінің бу машинасының жобасына Ұлыбританияның 3799 нөмірімен патенін алды. Растрик 1816 жылы ашылған Чепстоудағы Уай көпірінің құрылысын қадағалады. Растрик пен Хазлединнің серіктестігі қиындықтарға толы болды және 1817 жылы даумен аяқталды. Ол қысқа мерзімге дербес жұмыс істеді, бірақ 1819 жылы Джеймс Фостермен серіктестік құрып, отбасын Стоурбриджге көшірді.

Фостер Растрик және компания

Жаңа компания домна пештері мен прокат стандарынан, соққы темірден жасалған рельстерден, сол дәуірдегі танымал ғимараттардың "қабырғалары" (арқалықтары) және тағы да басқа өнімдердің кең спектрін өндірді. 1822 жылы Растрик Стратфорд және Моретон трамвай жолының инженері болды, бұл ертедегі жылқымен тартылатын жол еді. Серіктестік сонымен қатар Делавэр және Гудзон канал компаниясы үшін алғашқы бу локомотивтерін, 1829 жылы Стоурбридж Арысын жасауға жауапты болды.

Рейнхилл сынақтары

1829 жылы Растрикке Джеймс Уокермен бірге жаңа Ливерпуль және Манчестер теміржолында арқанмен тарту немесе локомотивтерді пайдаланудың экономикалық тиімділігі туралы есеп беру тапсырылды. Олар теміржол саласының алғашқы үлгілерін көру үшін кеңінен саяхат жасап, экономикалық тұрғыдан арқанмен тарту артық екені туралы қорытынды жасады. Бірақ, олар локомотивтердің де бірнеше артықшылықтары бар екенін, оның ішінде техникалық жақсару мүмкіндігін де атап өтті. Мұндай шамалы айырмашылықты ескере отырып, компания директорлары ұсынылған локомотивтерді сынау үшін бәйге ұйымдастыруға шешім қабылдады. Растрик 1829 жылғы Рейнхилл бәйгесіндегі үш төрешінің бірі болды, онда Стивенсонның «Ракета» локомотивінің артықшылықтары нақты дәлелденді. Растриктің күнделіктері мен жазбалары сол дәуірдегі локомотивтердің жұмысын бағалауға мүмкіндік беретін құнды мәліметтер болып табылады.

Азаматтық инженерлік

Растрик 1831 жылы Foster, Rastrick & Co серіктестігінен шығып, тәуелсіз инженер-құрылысшы болды, ал компания таратылды. Одан кейін ол сол кезеңнің көптеген теміржол жобаларында жұмыс істеді және 1835 жылы Джон Ренни кішімен бірге Лондон және Брайтон темір жолы үшін парламенттік мақұлдау алуға жұмыстанды. Ол теміржолдың қиын жерлермен өтетін құрылысын қадағалаушы инженер-консультант болды. Ол Мерстэм, Балкомб, Клейтон және Патчем туннельдерін, сондай-ақ Оуз аңғарындағы виадукті Дэвид Мокаттамен (Лондон және Брайтон темір жолының сәулетшісі) бірлесіп жобалауға және салуға қатысты. Ол Брайтон-Чичестер теміржолын және Брайтон-Льюс-Гастингс теміржолын да салды, олар кейін Лондон және Брайтон теміржолымен, Лондон және Кройдон теміржолымен біріктіріліп, Лондон, Брайтон және Оңтүстік жағалау теміржолын құрады. Растрик Брайтондағы Лондон жолы виадугының, Шорхэм-би-Сидегі виадугының және Арун өзені арқылы салынатын көпірдің жобасына қатысты, сондай-ақ қайта жаңартылған Лондон көпір теміржол стансасының жобасын бірлесіп жасады. Растрик 1847 жылы белсенді қызметтен зейнеткерлікке шығып, Суррейдегі Сейс Кортқа, Аддлстоунға, Чертсиге көшіп барды, ол сегіз бөлмелі сарай және кең аумақтан тұратын үй болды. Ол 1856 жылдың 1 қарашасында онда қайтыс болды. Ол Брайтон қаласының сыртындағы зиратта жерленген.

Отбасы

Джон Хазлединмен серіктестік кезінде Растрик 1810 жылы 24 желтоқсанда Стаффордширдегі Кодсалл қаласында Сара Джервисқа (немесе Джарвиске) үйленді. Оның алты баласы болды: 1811 жылы 10 сәуірде туған Джон; 1813 жылы 2 маусымда шомылдырылған Сара; 1818 жылы 30 қаңтарда шомылдырылған Мэри; 1818 жылы 30 қаңтарда шомылдырылған Генри; шамамен 1820 жылы туған Фредерик Джеймс; 1821 жылы 10 маусымда шомылдырылған Джордж.