Қолқанат сүйегінің сынуы: себептері, белгілері және диагностикасы
Clavicle fracture
Жасырақтар мен 70+ жастағыларда кездесетін кіндік сүйек сынуы (жағалай сүйек) жарақаттан немесе құлаудан туындайды. Симптомы мен себептері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ключица сынықтары көбінесе 25 жасқа дейінгі және 70 жастан асқан адамдарда болады.
Clavicle fractures most commonly occur in people under the age of 25 and those over the age of 70.
Механизм
Қалқанша сүйек сынықтары көбінесе жаға сүйегінің сынуы деп аталады және олар әдетте жарақат немесе дененің зақымдануы салдарынан болады. Ең көп кездесетін сынық түрі адам тік түсіп, иығына немесе қолын созып құлағанда пайда болады. Жаға сүйегіне тікелей соққы да сынуға әкелуі мүмкін. Көп жағдайда тікелей соққы буын жағынан сүйектің дене жағына қарай болады. Қалқанша сүйек сынықтарында дельтоид, трапеция, субклавиалды, стерноклеидомастоид және стерногиоид бұлшық еттері қатысады. Конустық және трапеция байламдары да қатысады. Қалқанша сүйек сынуына әкелуі мүмкін жағдайларға автомобиль апаттары, велосипед апаттары (әсіресе тау велосипедінде жиі кездеседі), иық буынына тік құлау немесе футбол, регби, хёрлинг немесе күрес сияқты контактілік спорт түрлері жатады. Ол көбінесе ұзындығының ортаңғы үштен бірінде сыныққа ұшырайды, себебі бұл жері ең әлсіз болып табылады. Сынық кезінде қалқанша сүйегінің бүйір бөлігі қолдың салмағымен төмен қарай басылады және иық буынының күшті абдуктор бұлшық еттерімен, әсіресе дельтоид бұлшық етімен тартылады. Денеге жақын орналасқан қалқанша сүйегінің бөлігі стерноклеидомастоид бұлшық етімен жоғары көтеріледі. Балалар мен нәрестелер бұған ерекше бейім. Жаңа туған нәрестелерде қиын босану салдарынан жаға сүйегі сынуы жиі кездеседі. Қалқанша сүйек сынығынан кейін стерноклеидомастоид бұлшық еті сүйектің медиалдық бөлігін көтереді. Трапеция бұлшық еті жоғарғы аяқтың салмағына байланысты дистальді фрагментті ұстай алмайды, сондықтан иық төмен түседі. Ірі кеуде бұлшықтары сияқты аддуктор бұлшық еттері дистальді фрагментті медиалды жаққа тарта алады, бұл сүйек фрагменттерінің жылуына себеп болады.
Clavicle fractures are commonly known as a breaking of the collarbone, and they are usually a result of injury or trauma. The most common type of fracture occurs when a person falls vertically onto the shoulder or with an outstretched hand. A direct hit to the collarbone can also cause a break. In most cases, the direct hit occurs from the joint side towards the body side of the bone. The muscles involved in clavicle fractures include the deltoid, trapezius, subclavius, sternocleidomastoid, and sternohyoid. The ligaments involved include the conoid ligament and trapezoid ligament. Incidents that may lead to a clavicle fracture include automobile accidents, biking accidents (especially common in mountain biking), vertical falls on the shoulder joint, or contact sports such as football, rugby, hurling, or wrestling. It is most often fractured in the middle third of its length which is its weakest point. The lateral fragment of the clavicle during a fracture is depressed by the weight of the arm and is pulled downward by the strong abductor muscles of the shoulder joint, especially the deltoid. The part of the clavicle near the center of the body is tilted upwards by the sternocleidomastoid muscle. Children and infants are particularly prone to it. Newborns often present clavicle fractures following a difficult delivery. After fracture of the clavicle, the sternocleidomastoid muscle elevates the medial fragment of the bone. The trapezius muscle is unable to hold up the distal fragment owing to the weight of the upper limb, thus the shoulder droops. The adductor muscles of the arm, such as the pectoralis major, may pull the distal fragment medially, causing the bone fragments to override.
Анатомия
Ключица – дененің бағанын қолмен байланыстыратын сүйек және ол бірінші қабырғаның тікелей үстінде орналасқан. Ключицалар кеуде алдыңғы, жоғарғы бөлігінің екі жағында орналасқан. Ключицаның орталық ұшы, денесі және шеткі ұшы болады. Орталық ұшы кеуде сүйегінің тұтқасымен байланысып, стерноклавикулярлық буынның талшықты қапшығына, буындық дискіге және аралық ключица байламына бекітеді. Шеткі ұшы иық сүйегінің акромионымен байланысады, бұл акромиоклавикулярлық буын деп аталады. Ключицаның пішіні S әрпіне ұқсас, ол кеуде ұшынан жаққа және алға қарай шамамен жартысының ұзындығына дейін иіледі, содан кейін иық сүйегінің акромионына қарай артқа иіледі.
The clavicle is the bone that connects the trunk of the body to the arm, and it is located directly above the first rib. A clavicle is located on each side of the front, upper part of the chest. The clavicle consists of a medial end, a shaft, and a lateral end. The medial end connects with the manubrium of the sternum and gives attachments to the fibrous capsule of the sternoclavicular joint, articular disc, and interclavicular ligament. The lateral end connects at the acromion of the scapula which is referred to as the acromioclavicular joint. The clavicle forms a slight S shaped curve where it curves from the sternal end laterally and anteriorly for near half its length, then forming a posterior curve to the acromion of the scapula.
Диагностика
Сынған кіндік сүйекті тексерудің негізгі әдісі – кіндік сүйекті рентгенге түсіру, арқылы сынықтың түрін және зақымдану шамасын анықтау. Бұрын салыстыру мақсатында екі кіндік сүйектің де рентген суреті түсірілетін. Иілген пішініне және көлбеу жазықтықта орналасуына байланысты, рентген сәулелері әдетте алдыңғы жағынан шамамен 15° жоғары көтеріліп бағытталады. Егер жағдай ауыр болса, компьютерлік томография (КТ) немесе магниттік-резонанстық томография (МРТ) сканері жасалады. Дегенмен, шұғыл жәрдем бөлімінде жасалатын ультрадыбыстық зерттеу балаларда да дәл диагноз қоюға мүмкіндік береді.
The basic method to check for a clavicle fracture is by an X ray of the clavicle to determine the fracture type and extent of injury. In former times, X rays were taken of both clavicle bones for comparison purposes. Due to the curved shape in a tilted plane X rays are typically oriented with ~15° upwards facing tilt from the front. In more severe cases, a computerized tomography (CT) or magnetic resonance imaging (MRI) scan is taken. However, the standard method of diagnosis through ultrasound imaging performed in the emergency room may be equally accurate in children.
Емдеу
Ауырсынуды басатын дәрілер тағайындалуы мүмкін. Операция жасау немесе консервативті емдеудің тиімділігі әлі анық емес. Егер сүйек теріні жарып шығарса, антибиотиктер мен тетанусқа қарсы екпе жасалуы мүмкін, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі. Көбінесе, олар операциясыз емделеді. Егер жағдай ауыр болса, операция жасалуы мүмкін.
Medication may be prescribed for pain. It is unclear if surgery or conservative management is superior. Antibiotics and tetanus vaccination may be used if the bone breaks through the skin; however, this is uncommon. Often, they are treated without surgery. In severe cases, surgery may be done.
Операциялық емес
Қолды, әдетте, буынның тұрақтылығын сақтау және одан әрі зақымдану қаупін азайту үшін сыртқы иммобилизатормен ұстайды. Бекітудің ең көп таралған екі түрі – сегіздік тәрізді таңу, ол иықтарды артқа қарай тартылып тұру үшін оралады, және қарапайым кең қолға арналған ілмек (қолдың салмағын қолдайды). Негізгі себеп – ауырсынуды басу. Қолданылатын ілмектің түрі емделу нәтижелеріне әсер етпейтін сияқты, бірақ сегіздік таңумен салыстырғанда науқастың қанағаттану деңгейі төмен. Екі түрлі иммобилизация арасында функционалдық нәтижелерде ешқандай айырмашылық байқалған жоқ. Қазіргі кездегі практика бойынша, үлкен ығысусыз қарапайым сынықтар үшін, әдетте, ілмек қойып, ауырсынуды басу және сүйектің өздігінен бітуіне мүмкіндік беру қалыпты жағдай. Қажет болған жағдайда, прогресті апта сайын немесе бірнеше апта сайын рентген арқылы бақылау жүргізіледі. Жарақаттың 5-10% жағдайында хирургиялық араласу қажет болады. Дегенмен, 2144 ортаңғы бөлікше сынығының мета-талдауы белсенді ересек пациенттерде толық ығысқан ортаңғы бөлікше сынығын пластинамен бекітудің тиімді екенін көрсетеді. Егер сынық бүйірлік бөлігінде болса, бітіспеу қаупі, сынық орталық бөлігінде болғанға қарағанда жоғары.
The arm is usually supported by an external immobilizer to keep the joint stable and decrease the risk of further damage. The two most common types of fixation are the figure of eight splint that wraps the shoulders to keep them forced back and a simple broad arm sling (which supports the weight of the arm). The primary indication is pain relief. Type of sling used does not seem to affect the results as far as healing is concerned but patient satisfaction is lower with the figure of eight bandage. No difference in functional outcome has been reported between the two types of immobilization. Current practice for simple fractures without great displacement is generally to provide a sling, and pain relief, and to allow the bone to heal itself, monitoring progress with X rays every week or few weeks if necessary. Surgery is employed in 5–10% of cases. However, a meta analysis of 2 144 midshaft clavicle fractures supports primary plate fixation of completely displaced midshaft clavicular fractures in active adult patients. If the fracture is at the lateral end, the risk of nonunion is greater than if the fracture is of the shaft.
Болжам
Емделу уақыты жасқа, денсаулыққа, күрделілігіне, сыну орнына, сондай-ақ сүйектің қозғалған дәрежесіне байланысты өзгереді. Ересектерде ауырсынды басу және сүйектер мен жұмсақ тіндердің алғашқы емделуі үшін әдетте бір аптадан бірнеше аптаға дейін қолға ілмек салынып, қозғалысы шектеледі; жасөспірімдерге аздап аз уақыт керек, ал балалар көбінесе екі апта ішінде сондай нәтижеге жете алады. Осы кезеңде пациенттер шынтақ пен иықтағы қажуды азайту үшін пассивті маятник тәрізді жаттығулар жасау үшін ілмекті шешіп алуға болады, бірақ бұл қозғалыстар көбінесе тік сызықтан 15-20 градусқа дейін ғана шектеледі. Сынудың ауырлығына қарай, адам қозғалыс жасағанда ыңғайлы сезінсе және ауырсыныс болмаса, қолын пайдалануға бастауы мүмкін. Соңғы мақсат – ауырсыз толық амплитудада қозғалу; сондықтан егер ауырсыныс пайда болса, емделу уақытын ұзарту дұрыс. Сынудың ауырлығына байланысты, контактілік спорт түрлерімен айналысатын спортшыларға сүйекті қайтадан сынудан сақтау үшін емделу үшін ұзақ демалыс қажет болуы мүмкін. Адам жарақат алғаннан кейін 3 ай өткен соң кез келген спортпен немесе жұмысымен толыққанды айналыса алады.
Healing time varies based on age, health, complexity, and location of the break, as well as the bone displacement. For adults, one to several weeks of sling immobilization is normally employed to allow for pain relief, initial bone and soft tissue healing; teenagers require slightly less, while children can often achieve the same level in two weeks. During this period, patients may remove the sling to practice passive pendulum range of motion exercises to reduce atrophy in the elbow and shoulder, but they are often minimized to 15–20° off vertical. Depending on the severity of fracture, a person can begin to use the arm if comfortable with movement and no pain results. The final goal is to be able to have full range of motion with no pain; therefore, if any pain occurs, allowing for more recovery time is best. Depending on severity of the fracture, athletes involved in contact sports may need a longer period of rest to heal to avoid refracturing bone. A person should be able to return unrestricted to any sports or work by 3 months after the injury.
Эпидемиология
Ключица сынықтары жылына 100 000 адамның ішінде 30-64 жағдайға жетеді және барлық сынықтардың 2,6-5,0% құрайды. Осы типтегі сынықтар еркектерде көбірек кездеседі.
Clavicle fractures occur at 30–64 cases per 100,000 a year and are responsible for 2.6–5.0% of all fractures. This type of fracture occurs more often in males.