Кіріспе

Вакцина әзірлеуді қаржыландыру механизмі

Алдын ала нарық міндеттемесі (АНМ) – өнім сәтті әзірленген жағдайда оны сатып алуға немесе субсидиялауға берілген уәде. АНМ әдетте үкіметтер немесе жеке қорындар вакциналар немесе емдеуді дамытуға ынталандыру үшін ұсынады. Қарсылығында фармацевтикалық компаниялар белгілі бір бағамен дозаларды жеткізуге міндеттенеді. Бұл қаржыландыру механизмі жеке сектор үшін зерттеу және әзірлеу шығындары белгілі бір көлемде сатып алуға кепілдіксіз тым жоғары болған кезде қолданылады. Алдын ала нарық міндеттемелері идеясын экономистер 2000 жылдары әзірледі. Бұл идея пневмококк конъюгациялық вакцинасын қаржыландыру үшін қолданылды. Covid-19 дағдарысы кезінде COVAX АНМ 87 төмен және орташа кірісті елдерге 1.8 миллиард вакцина дозасын жеткізді. АНМ жалпыға ортақ вакциналарға зерттеулерді ынталандыру үшін қолданылуы мүмкін, бұл пандемияға дайындыққа үлес қосады. Сондай-ақ, белгілі бір техникалық талаптарға сай келетін көміртегіні жою үшін АНМ іске қосылды.

Сипаттама

Вакциналар жағдайында алдын ала нарық міндеттемесі – үш тараптың арасындағы келісімшарт: демеушілер, алушы елдер және компаниялар. Кенияда маляриямен ауырған тәжірибесінен шабыттанған ол, ескерилетін ауруларға зерттеуді ынталандыру үшін "вакцина сатып алу міндеттемесі" идеясын ұсынды. 2001 жылы Ұлыбританиядағы есепте ВИЧ/СПИД, малярия және туберкулезбен күресу үшін құрылатын жаһандық қор алдын ала сатып алу міндеттемелерін қабылдауы мүмкін екені айтылды. Бұл идея 2004 жылы Майкл Кремер мен Рейчел Гленнерстер оны қолдайтын кітап жариялағанда одан әрі дамыды. 2006 жылы G8 "алдын ала нарық міндеттемесін" құруды қарастырды және бұл термин шараның тиімділігін бағалауға арналған академиялық мақалада қолданылды.

Пневмококк ауруы

Алғашқы нарықтық міндеттеме 2009 жылы GAVI, Әлемдік банк, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ), ЮНИСЕФ, бес ұлттық үкімет және Гейтс қоры бастамасымен іске қосылды. Ол пневмококк ауруына қарсы бағытталған. ДДСҰ-ның 2005 жылғы бағалауынша, сол кезде пневмококк ауруы жыл сайын 1,6 миллион адамның өмірін қиды, олардың көп бөлігі Оңтүстік елдерінде тұрды. AMC демеушілері вакцина дозаларын субсидиялауға 1,5 миллиард доллар бөлді. 2010 жылы GSK және Pfizer компаниялары әрқайсысы жыл сайын 30 миллион доза жеткізуге уәде берді. 2020 жылы Үндістанның Серум институты дозасына 2 доллардан үшінші вакцинаны өндіруді бастады. Gavi Pneumococcal Conjugate Vaccine AMC 2020 жылы ресми түрде аяқталды, бірақ өндірушілермен жасалған келісімшарттар 2029 жылға дейін күшінде. 2021 жылы Dalberg консалтингтік фирмасы AMC-нің нәтижелерін бағалаған есеп жариялады.

Көміртегі шығару

2021 жылдың желтоқсан айында көміртегін жою бойынша алғашқы АМК (Advanced Market Commitment) экономистер Сьюзан Ати, Рейчел Гленнерстер, Кристофер Снайдер және Stripe Climate жетекшісі Нэн Рэнсхоффтың Politico мақаласында ұсынылды. 2022 жылдың сәуірінде Stripe, "2022 мен 2030 жылдар аралығында 925 миллион долларлық тұрақты көміртегіні жоюды сатып алу" мақсатымен Frontier Climate АМК-ін іске қосты. Жобаны басқаратын Рэнсхофф The Atlantic басылымына көміртегіні жою нарығының, бағалы болжам бойынша, жылына 1 триллион долларға дейін жеткені жөн екенін айтты.