Кіріспе

Пенсильвания штатындағы, АҚШ-тағы тарихи шіркеу

Сент-Патрик соборы – АҚШ-тың Пенсильвания штатының Харрисбург қаласы орталығында орналасқан Католик шіркеуінің соборы. Ол Харрисбург дін аймағының бас шіркеуі және оның епископының резиденциясы болып табылады. Бұл ғимарат Ұлттық тарихи орындар тізіліміндегі Харрисбург тарихи ауданының құрамына кіреді.

Тарих

Католицизм Орталық Пенсильванияға Америка Тәуелсіздік соғысына дейін келді. Неміс иезуиттері Ланкастерде Коневаго капелласын (1730) және Сент-Мария шіркеуін (1743) салды. 1806 жылы Харрисбургте шағын католик миссиясы болды. 1813 жылы Эллисон Хиллдегі жер сатып алынды және сол жерде капелла салынды. Харрисбург дами бастағанда, қалаға ирланд иммигранттары келе бастады. Патер Патрик Лири 1824 жылы Стейт-стритте жер сатып алды, ал алғашқы Сент-Патрик шіркеуінің іргетасы екі жылдан кейін қаланды. Шіркеу 6500 долларға салынды. Қауымды 1855 және 1857 жылдары Филадельфия архиепископы және, демек, қауымның басшысы болған әулие Джон Нойман бақылады. Харрисбург диоцезі 1868 жылдың 3 наурызында Папа Пий IX құрды. Сент-Патрик жаңа диоцездің про-кафедралық шіркеуі аталды. 1902 жылы диоцездік синодта архиепископ Джон У. Шанахан диоцезде тұрақты кафедралық собор салуды ұсынды. Комиссия құрылып, Филадельфиялық сәулетші Джордж И. Ловаттың жобасы қабылданды. Қауым зиратында жерленген мәйіттер жаңа Маунт-Кальвари зиратына көшірілуі керек болды. Жаңа шіркеудің іргетасы 1904 жылы қаланды, ал ол 1907 жылдың 1 наурызында аяқталды. Собор 250 000 долларға салынды. Ғимараттың сыртқы қабырғасы Солтүстік Каролинадан әкелінген гранитпен қапталған. Ішкі кеңістігі Коннемара мәрмәрімен жабылған шығыс мәрмәрінен жасалған қабырға панельдерімен безендірілген. Басты нефтің үстінде күмбезді төбеге тіреу беретін гранит бағаналар орналасқан. Нефте Мюнхеннен (Германия) әкелінген қырық төрт түрлі-түсті әйнек терезе бар. Алғашқы алтарь Римдегі Санкт-Петер базиликасындағы Қасиетті Жұбаныш капелласындағы Бернини алтарының үлгісімен жасалған. Алғашқы уағыз мінбері Рим катакомбаларында табылған фресканың үлгісімен жасалған ою-өрнектермен әшекейленген. Онда төрт евангелист және Құдай қозысы Мистик тауында тұрған күйі бейнеленген. Собор тарихында бірнеше ірі жөндеу жұмыстары жүргізілді. 1949-1950 жылдарғы жобада алтарь қарапайымдастырылып, ғибадатхана кеңейтілді. Шіркеудің ішкі қабырғалары фрескалармен безендірілді, соның ішінде төрт Батыс шіркеу әкесі – Иероним, Гиппоның Августині, Ұлы Григорий және Амвросий, олар күмбез астындағы салғыштарды әшекейлейді. Күмбездің төменгі бөлігіне: «Міне, Мен әлемнің соңына дейін әрқашан сіздермен бірге боламын», – деген жазу қойылды. Қасиетті Мария мен Иосифтің бейнесі орналасқан ғибадатханаларға жарық-көлеңке әсері берілді. Крест жолы бейнелері алтынмен әшекейленген қоладан жасалып, қабырғаға орнатылды. 1976 жылы ғибадатхана жаңартылды. Жаңа тұрақты алтарь бас алтарьдан жасалып, қауымға жақын орналастырылды. Киелі шатыр жаңа «Тыныштық алтарына» орналастырылды, жаңа амбо (уағыз мінбері) орнатылды, ал кафедра (архиепископтің орындығы) орталыққа көшірілді. Соборға Харрисбург архиепископтарының құрметіне арналған бірнеше ғибадатханалар қосылды. Архиепископ Джон У. Шанаханның құрметіне собордың арт жағына қоладан жасалған айқыш орнатылды. Архиепископ Филип Р. МакДевиттің құрметіне Мәсіхтің балаларға үйреткенін бейнелейтін ғибадатхана, архиепископ Джордж Л. Личтің құрметіне – әулие Елизавета Энн Сетонның ғибадатханасы, ал архиепископ Джозеф Т. Дейлидің құрметіне – әулие Джон Нойманның ғибадатханасы орнатылды. Әулие Кэтрин Дрекселге арналған ғибадатхана собордың кіреберіс бөлігінде орналасқан.