Аделаида қалалық трамвай желісі

Кіріспе

Аделаидадағы трамвай желісі, Оңтүстік Австралия
Аделаидадағы қазіргі трамвай желісі

Гленелг трамвай желісі – Аделаидадағы трамвай/жеңіл теміржол желісі. Гленелгтегі қысқа көше арқылы жүретін бөлімінен басқа, желі жол қозғалысына минималды кедергі келтіретін жеке резервацияға ие. Қызмет қала орталығында және Хиндмарштағы Аделаида ойын-сауық орталығына дейінгі бағытта тегін. Қызмет сондай-ақ Джетти-роудтың барлық ұзындығы бойынша, Гленелгтен Мозли-скверге дейін тегін. Желіде барлығы үш бағыт жұмыс істейді: Гленелг – Корольдік Аделаида ауруханасына, таңдаулы сағаттарда Аделаида ойын-сауық орталығына дейін жалғасатын рейстермен; Гленелг – Аделаида фестиваль орталығына, ол тек демалыс күндері мен Аделаида Овалдағы шаралар күндері жұмыс істейді; және Аделаида ойын-сауық орталығы – Аделаида ботаникалық бағына. Қала орталығы арқылы 1,6 шақырымдық солтүстікке қарайғы кеңейту 2007 жылдың қазан айында ашылды, бұл желіні Виктория алаңынан Король Уильям көшесі және Солтүстік терраса арқылы Морфетт көшесіне дейін ұзартты. 2010 жылдың наурыз айында Аделаида ойын-сауық орталығына дейін Порт жолы бойындағы желінің тағы 2,8 шақырымдық солтүстік-батысқа қарайғы кеңейтуі ашылды. 2018 жылдың қазан айында Солтүстік терраса мен Король Уильям жолының шығыс жағындағы жаңа түйіспе және тармақ желілері ашылды.

Құрылуы

Бастапқыда Аделаида және Гленелг темір жолы деп аталған бұл желі, Аделаида, Гленелг және қала маңы темір жолы компаниясы жеке компаниясымен 1873 жылдың 2 тамызында ашылды. Бір рельстік желі 5 фут 3 дюймдік кең өлшемде салынды, ол Ангас көшесі мен Король Уильям көшесінің қиылысынан басталып, сол көше арқылы Оңтүстік Террасаға дейін созылды, содан кейін Оңтүстік Парклендтер мен оңтүстік-батыс қала маңынан өз жолымен Брайтон Роудқа, Гленелгке дейін жетті, онда көше арқылы қозғалыс қайта жаңғырылды, Джетти Роудты пайдаланып Мозли алаңындағы Пирс қонақ үйінің алдында аяқталды. Оңтүстік Террасадағы паркте депо салынды. Ол кішкентай 2-4-0 танк локомотивтерімен жұмыс істеді, екі осьті, ұштарынан жүк тиейтін жолаушылар вагондары мен жүк тасымалдауға арналған ашық вагондарды буксирледі. Жолаушыларға көтерілген платформалар қарастырылмады, вагондар жерден жүк тиеу үшін баспалдақтармен жабдықталған. Гленелг пен Оңтүстік Террасада айналма жолдар орнатылды, пойыздар Король Уильям көшесімен бір бағытта жүрді. 1873 жылдың қыркүйегінде ашылғаннан кейін Морфеттвилл ат шабуы алаңына арнайы рейстер жасалды. Кейін Гудвуд пен Оңтүстік Плимптонға өткізу жолдары орнатылды. 1880 жылдың 24 мамырында Холдфаст теміржол компаниясы Аделаида теміржол станциясынан Гленелгке дейінгі Холдфаст шығанағы желісін ашты. Ол Аделаида мен Майл-Энд арасында Оңтүстік Австралия темір жолдарының (SAR) рельстерін пайдаланды, ал Сент-Леонардста депо салынды. Бір желі пайдалы болғанымен, екеуі тиімді болмады, және екі желі де дерлік бірден қаржылық қиындыққа тап болды, 1882 жылдың 11 мамырында Гленелг теміржол компаниясын құру үшін біріктірілді. Брайтон Роуд бойымен қосымша желі салынды және Оңтүстік Террасадағы депо жабылды.

Қалалық трамвайлар тресті

1927 жылы меншік және басқару SAR-дан МТТ-ға (MTT) берілді. Бу пойыздары 1929 жылғы 2 сәуірде тоқтатылып, желі қос жолды стандартты кеңдікте қайта құрылды, 600 В тұрақты тоққа электрлендіріліп, трамвай желісіне айналдырылды. Осы кезде Гудвуд эстакадасы салынды, ол жаңа трамвай жолдарын дәстүрлі теміржолдан бөліп тұрды. Желі 1929 жылғы 14 желтоқсанда қайта ашылды, қалалық терминал Виктория алаңына қайта оралды. Холдфаст шығанағы желісі 1929 жылғы 15 желтоқсанда жаңарту үшін жабылды, бірақ Ұлы депрессияның басталуына байланысты жаңарту жұмыстары жүргізілмеді. Бұл қызмет бу теміржолының дәуірінен қалған мұра, ол да осы функцияны орындаған. Тағы бір ерекшелік – жүк көлемі жоғары сағаттарда H типіндегі трамвайлардың үш тіркемесімен жұмыс істеуі, сондай-ақ маршруттың маңызды бөлігінде тоқталмайтын экспресс трамвайлардың барлығы. 2006 жылы тек бір экспресс қызметі ғана сақталды. Бұл желі 1950 жылдары Аделаиданың көше трамвай желісінің жабылуынан аман қалған жалғыз бағыт болды, оның негізгі себебі – жолаушыларға жылдам сапар жасауға және жол қозғалысына минималды кедергі келтіретін арнайы жолдың үлесінің жоғары болуы. 1970 жылдардың ортасында "күніне шамамен" 3000-ға жуық сапар қалаға жасалды. Депо 1986 жылғы 19 қазанда Аделаида орталығындағы Ангас көшесі мен Виктория алаңының бұрышынан Гленелгке жақын Гленгоуридегі жаңа нысанға көшірілді.

Қайта өрлеу дәуірі

ХХІ ғасырда желіні жақсарту және кеңейту үшін бірқатар инвестициялар жасалды. Бұл 2003 жылдың мамыр айында Оңтүстік Австралия үкіметі Гленелг желісінің инфрақұрылымын жаңартуды және жаңа трамвайларды енгізуді жариялаған кезде басталды. 2005 жылғы 5 маусым мен 7 тамыз аралығында желіге күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді. Тоғыз апталық қарқынды жобада бетонды ұйымтастар орнатылды және жолдың көп бөлігі жаңаланды. 21 трамвай аялдамасының көпшілігі жаңа төмен еденді трамвайларға ыңғайлы кіруді қамтамасыз ету үшін биік платформалармен қайта жаңартылды. Жоғары кернеулі электрмен жабдықтау жаңартылды және H типті трамвайлар мен Гленгоури депосына шағын өзгерістер енгізілді. Осы кезеңде трамвай қызметі уақытша автобус бағдарларымен алмастырылды. Қызмет 2005 жылдың 8 тамызында қайта жаңғыртылды. Moseley Square аялдамасы 2005 жылдың қыркүйегінде алаңның жалпы жаңартылуы аясында қайта құрылды.

Қаланың батысына қарай кеңейту

Оңтүстік Австралия үкіметі 2005 жылдың сәуірінде Виктория алаңынан Король Уильям көшесі бойымен Аделаида теміржол станциясына және Оңтүстік Австралия университетінің батыс қалалық кампусына дейін 1,2 шақырымдық кеңейтуді жариялады. Қала орталығындағы кеңейтуге қызмет көрсету үшін қосымша екі Bombardier Flexity Classic трамвайы тапсырыс берілді. Кеңейту жұмыстары 2007 жылдың басында басталды. 2007 жылдың 6 тамызында Виктория алаңының жаңа аялдамасы ашылды. Аялдама алаңның ортасынан батыс жағына көшірілді. Кеңейтуді сынау 2007 жылдың қыркүйегінде басталды. Кеңейту 2007 жылдың 14 қазанында ашылды. Бастапқыда Виктория алаңы мен Сити Вест трамвай аялдамасы арасында шағын қызмет (шатл) ұсынылды. Виктория алаңы мен Гленелг арасындағы қалыпты қызмет жалғасты. 2007 жылдың 15 қазанында жаңа кесте күшіне енді, ол Гленелгтен Сити Вестке дейін тікелей қатынас және Оңтүстік Терраса мен Сити Вест арасында тегін шатл қызметін қамтиды.

Оңтүстік жол көпіршігі

2007 жылғы Оңтүстік Австралия бюджетінде Оңтүстік жолын басып өтетін эстакада салу жарияланды. Жоба Анзак тас жолының жер асты жолымен бірге жүзеге асырылды. Макконнелл Доуэлл компаниясының құрылысы 2009 жылдың шілдесінде басталды. 2009 жылдың 8 желтоқсанында эстакада ашылып, трамвайлар одан өте бастады, бірақ Оңтүстік жол трамвай аялдамасы 2010 жылдың 15 наурызына дейін іске қосылмады.

Аделаида ойын-сауық орталығының кеңейтілуі

2008 жылғы Оңтүстік Австралия бюджетінде Аделаида ойын-сауық орталығына 100 миллион долларлық кеңейтім жарияланды. Жоспарлау жұмыстары осыдан кейін көп ұзамай басталды және 2008 жылдың қараша айында мемлекеттік кабинет кеңейтімді бекітті. Құрылыс жұмыстары 2009 жылдың 11 мамырында басталды. 2010 жылдың ақпан айында сынақ жұмыстары жүргізілді және кеңейтім 2010 жылдың 22 наурызында ашылды.

Шығыс бөлікке дейін кеңейту

Осы аймақтағы кәсіпорындар мен мекемелердің лоббилеу науқанынан кейін, 2016 жылғы Оңтүстік Австралия бюджетінде Солтүстік Террасаның шығыс бөлігіндегі бір шақырымдық тармақ құрылысына 50 миллион доллар бөлінді. Бұл кеңейту ескі Корольдік Аделаида ауруханасы мен Аделаида ойын-сауық орталығы арасында шаттл қызметін ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Қызметтер әр он минут сайын іске қосылады. Жобаны кеңейту туралы 2016 жылдың желтоқсан айында хабарланды. Осыған сәйкес, Патша Уильям жолындағы Солтүстік Террасадан 100 метрлік солтүстік тармақ желісі салынды. Мұның мақсаты – Солтүстік Терраса мен Патша Уильям жолының қиылысын екі рет өзгертуден аулақ болу: бір рет Шығыс бөлігін кеңейту үшін, ал екінші рет болашақта солтүстікке қарай кеңейту жоспары іске асса. Барлық жұмыстарды бір бағдарламаға біріктіру арқылы бұл мүмкін болды. Үш жаңа трамвайқатар тапсырыс берілді. Бұл өзгерістер нәтижесінде жобаның бюджетіне қосымша 20 миллион доллар қосылды. Шығыс тармағы Солтүстік Террасадағы Оңтүстік Австралия мұражайына, Аделаида университетіне және Айерс үйіне қызмет көрсету үшін үш жаңа аялдаманы қамтиды, ал солтүстік тармағында Елдэр паркі мен Ривербанк аймағына қызмет көрсету үшін Патша Уильям жолында бір аялдама болады. Жобаны жобалау және салу жөніндегі тендер 2016 жылдың желтоқсан айында жарияланды. Алдын ала жұмыстар 2017 жылдың шілдесінде басталды, ал негізгі жұмыстар қазан айында басталды және 2018 жылдың басында аяқталуы күтілуде. 2017 жылдың тамызында Солтүстік Терраса мен Патша Уильям жолының қиылысындағы жоспарланған рельс торабы өзгертілетіні, трамвайлардың Солтүстік Террасадан Патша Уильям жолына солға бұрылуына тыйым салынатыны мәлім болды. 2017 жылдың соңында трамвайлардың Патша Уильям көшесінен Солтүстік Террасаға оңға бұрылуына да рұқсат берілмейтіні белгілі болғанда, қосымша дау туды. Бұл Гленелгтен тікелей Шығыс бөлігіне және одан әрі жалғасатын болашақ қызметтерге кедеріс келтіретін еді. Бастапқыда 2018 жылдың басында аяқталуы күтілген жоба, электрлік ақауларға байланысты ашылу күні 2018 жылдың шілдесіне шегерілді. Содан кейін, жоспарланған ашылу күнінен бірнеше апта бұрын сынақтар кезінде анықталған сигнал беру ақаулары жобаны одан әрі кешіктірді. Сонымен қатар, 2018 жылдың тамызында құрылыс жұмыстарына жауапты компания өз еркімен банкроттыққа өтті. Кеңейту 2018 жылдың 13 қазанында ашылды, Гленелгтен Корольдік Аделаида ауруханасына дейін қызмет көрсетілді, шектеулі қызметтер ойын-сауық орталығына және Ботаникалық бақтарға жалғастырылды. Гленелгтен Фестиваль алаңына бағыт тек демалыс күндері мен Аделаида Овалдағы іс-шаралар күндері іске қосылады.

After a lobbying campaign from businesses and institutions located in the area, a $50 million project to construct a one kilometre branch along the eastern section of North Terrace was announced in the 2016 South Australian Budget. The extension enabled the creation of shuttle service between the old Royal Adelaide Hospital and the Adelaide Entertainment Centre. Services operate every ten minutes. An expansion of the project was also announced in December 2016. This saw a 100 metre northern spur line constructed from North Terrace on King William Road. The intention was to avoid modifying the North Terrace King William Road intersection twice once for the East End extension, then again if future northernbound expansion goes ahead by combining all the work into a single program. Three new trams were ordered. The changes resulted in an extra $20 million being added to the budget for the project. The eastern branch includes three new stops on North Terrace to service the South Australian Museum, University of Adelaide and Ayers House, while the northern branch will include a single stop on King William Road to service Elder Park and the Riverbank precinct. A tender to design and construct the project was called in December 2016. Preliminary works commenced in July 2017, with major works commencing in October, and are expected to be completed by early 2018. In August 2017, it was revealed that the planned rail junction at the North Terrace King William Road intersection would be altered, disallowing trams to turn left onto King William Road from North Terrace. Further controversy arose in late 2017 when it was revealed that trams would also not be able to turn right onto North Terrace from King William Street, disallowing future services from Glenelg to continue directly to East End and beyond. Originally expected to be completed in early 2018, electrical faults pushed the opening date back to July 2018, while signalling faults uncovered during testing weeks before the scheduled opening date of 29 July further delayed the project. In addition, the company responsible for construction entered voluntary administration in August 2018. The extension was opened on 13 October 2018, with services running Glenelg to Royal Adelaide Hospital, with limited peak services continuing to Entertainment Centre, and Entertainment Centre to Botanic Gardens. A route running from Glenelg to Festival Plaza runs only on weekends and Adelaide Oval event days.

Дау

Қала батысына қарай кеңейтілгеннен кейін қала сыртындағы қызметтерге деген сұраныс артып, трамвайлардың жолдарға шығу саны күрт өсті. 2007 жылдың қарашасынан бастап үш ай ішінде өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 100 мыңнан астам қосымша сапар тіркелді. Бұл трамвайлардағы жолаушылар тығын қалыптастырды, нәтижесінде, ең жұмсақ уақытта көптеген жолаушылар трамвайға міне алмай қалды. Король Уильям көшесі мен Солтүстік терраса бойымен трамвай жолының ұзартылуы Аделаида орталығындағы жол ағлағының күшеюіне себеп болды деп сыншылар айыптады, бірақ мұндай жағдайдың нақты дәлелі табылмады. Трамвай жолында бірнеше ұсақ апаттар тіркелді, соның ішінде 2007 жылдың 6 қарашасында Мельбурн кубогы күні болған оқиға да бар. Бірнеше рет Flexity трамвайлары техникалық бұзылуларға ұшырады.