Кіріспе

Жапырақ құрттардың түрлері – таспа құрт. Echinococcus granulosus, сондай-ақ гидатид құрты немесе ит таспа құрты деп те аталады, – циклофиллидті костода, ересек түрінде қанатты жануарлардың жіңішке ішегінде тіршілік етеді, бірақ мал мен адамдар сияқты маңызды аралық иелері бар, оларда ол гидатид ауруы деп белгілі цистикалық эхинококкозды тудырады. Ересек таспа құрттың ұзындығы 3 мм-ден 6 мм-ге дейін жетеді және толық болғанда үш проглотидінен ("сегменттерінен") тұрады: дамымаған проглотид, жетілген проглотид және жүкті проглотид. Бір жүкті проглотидтегі жұмыртқалардың орташа саны 823-ке жетеді. Барлық циклофиллидтер сияқты, E. granulosus-тың сколексінде ("басында") төрт сорғыш бар, сонымен қатар E. granulosus-та ілмекшелермен ростеллум болады. E. granulosus-тың бірнеше штаммы анықталды, олардың барлығы екеуінен басқасы адамдар үшін жұқпалы болып табылады. E. granulosus-тың тіршілік циклында иттер мен жабайы ет жейтін жануарлар ересек таспа құртының соңғы иесі ретінде қатысады. Кисталар бастапқыда белгілерді тудырмауы мүмкін, кейде бірнеше жыл бойы. Адамдар да E. granulosus үшін аралық ие болуы мүмкін, бірақ бұл сирек кездеседі, сондықтан адамдар аберрант аралық иелер деп саналады. Ересек E. granulosus ішекте жұмыртқаларды шығарады, олар нәжіс арқылы организмнен шығарылады. Кисталар қоршаған тіндерге қысым жасауы мүмкін, бұл органдардың бұзылуына, сүйектердің спонтанды түрде сынуына және басқа да неврологиялық салдарларға әкелуі мүмкін. Жемшөппен тамақтану жиілігі, жемшөптегі паразиттердің таралуы және аралық иелердің жасы – соңғы иелерде инфекциялық қысымға әсер ететін факторлар.

Диагностика

Ақырғы қожайын – итте диагнозды ұсақ ішекті постмортемдік зерттеу арқылы немесе ареколин гидроброматымен күшпен тазалау арқылы, бірақ қиындықтармен қоюға болады. Нәжісте антигендерді анықтау үшін ЭЛИСА әдісі қазіргі кезде қолжетімді ең жақсы техника болып табылады. 2008 жылы Бангалор қаласында (Үндістан) осы копроантигенді анықтау техникасын қолданып жүргізілген зерттеуде Echinococcus granulosus кездесу деңгейі 4,35% құрады. Полимераза тізбектік реакциясы (ПТР) жұмыртқалардан немесе нәжістен бөліп алынған ДНК-дан паразитті анықтау үшін де қолданылады.

Емдеу

Егер адам жұқтырса, емдеудің түрлі әдістері бар. Соңғы жылдары гидатид кисталарын хирургиялық жолмен алып тастау ең көп қолданылатын ем болып табылады.