Кіріспе

түтінді балық. Батыс Африкалық смоки – ескі қой немесе ешкінің терісі сыпырылмаған денесінен жүнін отпен күйдіріп дайындалатын тағам.

Құқықтық мәртебе

Африкалық түріндегі "смокилерді" сату көптеген батыс елдерінде заңсыз. Дегенмен, олар кейде Батыс Африкадан келген мұсылман халқы көп тұратын қалалардағы қара нарықта қолжетімді болады. Бұл тыйымның негізгі себебі – скрейпи және сиырдың губка тәрізді энцефалопатиясы (BSE, "қатық сиыр" ауруы) жұқтыру мүмкіндігіне деген қауіп. Бұл – өте қауіпті, дегенеративті приондық аурулар, олар жұқпалы қой, сиыр және ешкі сияқты жануарлардың жүйке және ми тіндерін жеу арқылы таралады. Сонымен қатар, терісі толығымен алынбаған және зарарсыздандырылмаған жануардың денесін сою, етке E. coli немесе Salmonella сияқты фекальды колиформды бактериялардың ену қаупін күрт арттырады, сондықтан Ұлыбританияда заңмен тыйым салынған. Бұл қауіптің жоғары болуына себебі, "смокилер" көбінесе жасырын (көбінесе санитарлық талаптарды мүлдем сақтамайтын) сою орындарында өндіріліп, дұрыс санитарлық шараларсыз өңделеді. Бұған қоса, пайдаланылатын ешкілер мен қойлар көбінесе сүт және жүн шаруашылықтарынан арзанға алынған ескі, шаршаған немесе ауру жануарлар болып табылады және олар адамдарға тамақ ретінде арналмайды. "Смоки" дайындау процесінде жануардың терісі мен жүні толығымен қалдырылып, бірге өртелетіндіктен, омыртқа миы денеден жеу алдында алынбайды. Осылайша, тұтынушылар (қаншалықты сақты болса да) білмей тұрып жүйке жүйесінің тіндерін жұтып алып, скрейпи немесе BSE приондарына ұшырауы мүмкін. Осы себепті Ұлыбритания заңдары жүйке жүйесі мен терісі әлі де тіркелген ірі қара мал мен қойдың етін сатуға қатаң тыйым салады.

Ашылуы

2005 жылдың 29 наурызында және 6 сәуірде BBC телеарнасының Watchdog бағдарламасы Лондондағы "смокилердің" сатылуын көрсетті, бұл Chartered Institute of Environmental Health (CIEH) Уэльсте оларды өндіру туралы конференция өткізгеннен екі жыл кейін болды. 2012 жылдың 17 қыркүйегінде BBC Лондон телеарнасының жаңалықтары репортер Гай Линннің эксклюзивті репортажын көрсетті. Олар Дальстон, Хакнидегі Ридли-роуд базарындағы "смокилердің" заңсыз сатылуын құпия түрде жазды. Бұл репортаж кеңінен айыпталып, заңсыз сауданы тоқтату үшін аз шара қолданылып жатқанына шок тудырды.

Заңдастыру қозғалысы

Ұлыбританияда темекі шегушілерді заңсыз өндіруге байланысты, Ұлыбританияның тамақ қауіпсіздігі агенттігі темекі шегушілерді гигиеналық түрде өндіру әдісін зерттеуге тапсырыс берді. Еуропалық тамақ стандарттары агенттігінен сұрағанда, олар "сипатталған әдіспен алынған қойлардың күйдірілген жүнінің терісі адамдарға жеуге жарамды деген қорытындыны қолдайтын жеткілікті дәлел жоқ" деді. Уэльстің фермерлер одағы Ұлыбританияда темекі шегуді заңдастыруға шақырып, етінің зиянды екенін дәлелдейтін медициналық айғақтар жоқ екенін мәлімдеді.