Кіріспе
Жокумс Вацетис (Иоаким Иоакимович Вацетис, Иоаким Иоакимович Вацетис; 23 қараша [е.с. 11 қараша] 1873 – 28 шілде 1938) – латыш совет әскери қолбасшысы. Ол 1930 жылдардағы Ұлы тазалау кезінде қаза болғанға дейін Коммунистік партияның (немесе кез келген басқа саяси партияның) мүшесі болмаған, көзге түскен совет басшысының сирек мысалы еді.
Jukums Vācietis (Иоаким Иоакимович Вацетис, Ioakim Ioakimovich Vatsetis; 23 November [O. S. 11 November] 1873 – 28 July 1938) was a Latvian Soviet military commander. He was a rare example of a notable Soviet leader who was not a member of the Communist Party (or of any other political party), until his demise during the Great Purge in the 1930s.
Ерте өмір
Юкумс Вациетистің отбасы латыш жұмысшыларынан болған. Шамамен алты жасынан бастап ол малшы және жұмысшы болып жұмыс істеді, сонымен қатар Шкеде приход мектебінде оқыды. 1889–91 жылдары ол Кулдига министрлік мектебінде білім алды. Осы уақытта ол спичка зауытында жұмыс істеді.
Әскери мансап
Васиетис әскери қызметін 1891 жылы Ресей империясында бастады және 1895 жылы жаяу әскер кадеттері мектебін бітіргеннен кейін екінші лейтенант шеніне жетті. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол Польша мен Шығыс Пруссияда батальон командирі ретінде шайқасты және бірнеше рет жарақаттанды. Ауруханада емделгеннен кейін полковник шеніне көтерілді. 1918 жылдың шілдесінен қыркүйегіне дейін Васиетис Шығыс майданға қолбасшылық етті, оны Сибирде большевиктер үшін Ақ әскер мен Чехословакия легионына қарсы күрескен шашыраңқы бөлімдерден құрды. Екі айлық қолбасшылық кезеңінде Қызыл Армия Қазанды қайта басып алып, Ресей азамат соғысының алғашқы маңызды жеңісін одіс етті. 1919 жылдың жазында Васиетис Шығыс майданының әскери амалдарды тоқтатуды ұсынды, осылайша әскерлерді генерал Деникинге және Дон казактарына қарсы оңтүстікке жөнелтуге болар еді, бірақ Каменев оңтүстік майданға әскерлерді сақтап, Уралдан Сибирьге қарай ілгерілеуге болатынын талап етті. Оның болжамы расталды және 1919 жылдың 3 шілдесінде Каменев Васиетисті Қызыл Армияның бас қолбасшысы лауазымынан ауыстырды. 1919 жылдың 8 шілдесінде Васиетис контрреволюциялық реакциялық Ақ гвардия ұйымының мүшесі болды деген айыппен тұтқындалды, бірақ айыптың жалған екені дәлелденген соң көп ұзамай босатылды. Троцкий "бас қолбасшы лауазымынан алынғаннан кейін, ол өзіне жақын офицерлермен абайсыз сөйлескенін" сезді. Сондай-ақ, ол Васиетистің тұтқындалуының артында Сталин тұрғанына сенді. 1922 жылы Васиетис РККА әскери академиясының профессоры болды (кейін Фрунзе әскери академиясы). Осы кезеңде ол бірнеше кітап жазды, олардың ең танымалдарының бірі – «Латвиялық оқшаушылардың тарихи маңызы». 1935 жылы Васиетиске 2-дәрежелі Командарм жеке шені берілді. 1937 жылдың 29 қарашасында Сталиннің Ұлы тазалау кезінде Васиетис НКВД-мен «РККА ішіндегі латвиялық фашистік ұйымның» мүшесі ретінде тұтқындалды және 1938 жылдың 28 шілдесінде атылды. Васиетис 1957 жылы ақталуға ие болды.
In summer 1919, Vācietis proposed that the Eastern Front should halt military operations having reached the Urals, so that troops could be transferred to the south for the campaign against General Denikin, and the Don Cossacks, but Kamenev insisted that they could spare troops for the southern front and still advance past the Urals into Siberia. He was proved right, and on 3 July 1919, Kamenev replaced Vācietis as commander in chief of the Red Army. On 8 July 1919, Vācietis was arrested under the accusation of membership in a counter revolutionary reactionary White Guardist organization, but was soon released when the charge was proved false. Trotsky suspected that "dissatisfied with his removal from the post of Commander in Chief, he had engaged in reckless talk with officers close to him." He also believed that Stalin was behind Vācietis's arrest. In 1922, Vācietis became a professor of the RKKA Military Academy (future Frunze Military Academy). During this time, he wrote several books, most notable among them being 'Latvian Riflemen's Historical Importance'. In 1935, Vācietis was assigned a personal rank of Komandarm 2nd rank. On 29 November 1937, during the height of Stalin's Great Purge, Vācietis was arrested by the NKVD as a member of the alleged "Latvian Fascist Organization within the RKKA", and was executed on 28 July 1938. Vācietis was rehabilitated in 1957.