Кіріспе

Сот хатшысы (ағылшын тілінде: clerk to the court немесе clerk of the court /k//l//ɑr//k/; американ тілінде: clerk of the court немесе clerk of court /k//l//ɜr//k/) – соттың лауазымды адамы. Оның міндеттеріне соттың іс қағаздарын жүргізу, куәлерге, қазылар алқасына және үлкен қазылар алқасына ант беру, сондай-ақ кейбір көмекші хатшылық қызметтерін атқару кіреді. Сот хатшысының іс қағаздарын басқару міндеттеріне соттың ресми тізіміне енгізілу үшін құжаттарды қабылдау, осы қағаздарды сақтау және қорғау, оларға қоғамның қол жеткізуін қамтамасыз ету, сондай-ақ әрбір іс бойынша барлық тіркелген құжаттар мен оқиғаларды тізімдейтін сот ісін жүргізу, іс-шаралар тізілімін және/немесе сот хаттамасын вести кіреді. Корольдік соттағы хатшы сот залын басқаруға жауапты және судьядан төмен, сот залының алдында отырады. Олар қазылар алқасын құрады, айыпталушыларды сотқа тартады және сот ісін вести жауапты; бұл іс жүргізу журналын жүргізуді және ордерлер, хабарламалар мен қаулыларды дайындауды қамтиды. Корольдік сот хатшылары барристер сияқты киім киеді, бірақ париктіңсіз; Жоғары сот судьясы отырған кезде ғана.

Шотландия

Шотландия соттарының барлық деңгейлерінде сот клерктерін кездестіруге болады, әділет төрешілердің соттарында заңгерлік білімі бар клерк әділет төрешілеріне құқықтық кеңесші ретінде көмектеседі. Шериф соттарында клерк шериф клеркі деп аталады, және шериф клерктері соттағы барлық істерді басқару және жүргізуге жауапты. Клерктер Сессиялық сотты және Жоғарғы сот төрелігін де қолдайды және басқарады, ал Сессиялық және Жоғарғы сот төрелігінің Бас хатшысы Шотландияның Жоғарғы соттарының басқаруына және олармен байланысты қызметкерлерге басшылық етуге жауапты.

Федералды соттар

Федералдық соттар, оның ішінде АҚШ Жоғарғы Соты, АҚШ апелляциялық соттары, әртүрлі АҚШ округтік соттары (және оларға қосылған банкроттық соттар) және басқа да III бапқа сәйкес келетін соттардың барлығында "сот клеркі" қызмет етеді. Ол – сот әкімшілігін жүзеге асыру үшін сот судьялары жалдаған басқарушы. Сот клеркінің негізгі міндеттеріне сот жазбаларын сақтау (соның ішінде сот материалдарын), сотқа түскен және одан жұмсалатын қаражатты сақтау және басқару, соттан тыс персоналды бақылау және сот судьяларына қызмет көрсету кіреді. Сот хатшысы сот отырысының баяндамасын жүргізеді.

Мемлекеттік соттар

Тарихи тұрғыдан алғанда, кейбір штаттардың төменгі сатыдағы соттары ақша үнемдеу мақсатында округ хатшысын қызметтік міндеті бойынша сот хатшысы ретінде пайдаланған. Басқа штаттар да сот хатшысын қызметтік міндеті бойынша округ хатшысы етіп, сондай-ақ округ тіркеушісі, аудитор және т.б. сияқты басқа да лауазымдарға бекіту арқылы осыған ұқсас нәтижеге қол жеткізді. Мұндай атқарушы және сот билігі, мемлекеттік және жергілікті билік арасындағы қос біріктіру, Американдық шекарадағы сирек қоныстанған, қарапайым құқықтық жүйесі бар шалқыған ауылдық округтерде ақша үнемдеу шарасы ретінде түсінікті болды. Бірақ 20 ғасырдың соңында халық тығыз қоныстанған қалалық округтерде бұл енді осылай болмады. 1989 жылы Калифорния Жоғарғы соты және 2001 жылы Невада Жоғарғы соты штаттың төменгі сатыдағы соттарының округ хатшыларына тәуелсіз сот хатшыларын жұмысқа алу әрекеттерін қолдады.