Кіріспе

Қара американдық қауымдастықтардағы сөз ойнату; сөзбе-сөз мағынаға қарағанда коннотацияны баса көрсетеді. Signifyin' (кейде "signifyin(g)" деп жазылады) – африкалық американдық мәдениетіндегі сөздердің тура және бейнелі мағыналары арасындағы айырмашылықты пайдаланатын, тікелей айтпайтын сөйлеу стратегиясы. Мысалы, біреуді мазақтау арқылы оған деген құрметті білдіру. Signifyin' аталатын басқа да нұсқаулар: "Лүгтерді тастау, жоанинг, дыбыстау, капинг, снэппинг, диссинг, бустинг, қапқа салу, жаңқалау, қатарға қою, тост жасау, воуфинг, қуыру, көрсету немесе әжуалау". Signifyin' сөздердің контекстке байланысты, коннотативтік мағынасына назар аударады, ол тек белгілі бір тілдік қауымдастықтың мәдени құндылықтарын бөлісетін адамдарға ғана түсінікті. Бұл сөз тіркесі АҚШ-тағы құлдық кезінде пайда болған деген аңыз бар, алдағыш маймыл туралы әңгімелерден шыққан. Американдық әдеби сыншы Генри Луис Гейтс-күлкірі "The Signifying Monkey" (1988) еңбегінде "Signifyin' – бұл метафора, метонимия, синекдоха және ирония (негізгі троптар), сондай-ақ гипербола, литота және металепсис сияқты бірнеше басқа риторикалық троптарды қамтитын троп. Бұл тізімге апория, хиазм және катакрезис сияқты ұғымдарды да оңай қосуға болады, олардың барлығы Signifyin' рәсімінде қолданылады".

Шығуы және ерекшеліктері

Руди Рэй Мур, "Долемит" деген атпен танымал, осы терминді комедиялық өнерлерінде қолданғанымен әйгілі. "Мағыналау" (signifying) – Генри Луи Гейтс кішінің қара тілінің ерекшелігін білдіру үшін қолданған термині, бұл идея Фердинанд Де Соссюрдың ойларынан және "сөздер мен олар білдіретін ұғымдар арасындағы байланысты" білдіру процесінен туындайды. Гейтс былай дейді: "Стандартты ағылшын тілінде "мағына" термині білдіретін немесе білдіруді көздеген мағынаны білдіреді". Гейтс осы идеяны алып, мағынаны түсіндіру үшін оны "екі еселеп" түсіндіреді. Ол қара тілі туралы былай дейді: "Олардың күрделі тілдік амалы ресми тілді қолдану мен оның конвенцияларын, кемінде ресми түрде орта таптың ақ адамдарымен бекітілген конвенцияларды қамтиды". Гейтс "мағыналау" мен "мағынаны білдіру" арасындағы айырмашылықты қарастырады. Гейтстің айтуынша, бұл практика көптеген африкалық мифологияда, фольклорда және дінде кездесетін алдаушы архетипінен алынған: құдай, құдайша, рух, ер адам, әйел немесе антропоморфты жануар, олар түрлі трюктар ойнайды немесе қалыпты ережелерді және қоғамдық нормаларды бұзады. Іс жүзінде, "мағыналау" көбінесе субмәдени халық ауызшасынан цитата келтіру түрінде болады, сонымен бірге мағынаны риторикалық амал арқылы кеңейтеді. Бұл сөздің өзі АҚШ-тағы құлдық кезеңінде пайда болған халықтық қалжыңшы тұлға – "мағыналаушы маймыл" туралы көптеген әңгімелерден алынған. Осы әңгімелерде маймыл қуатты арыстанды алдап, мағыналау арқылы жеңіске жетеді. "Мағыналау" термині қазіргі уақытта қара мәдениеттануда оның сөзбе-сөз мағынасынан асып түсетін метафоралық және теориялық мағыналардың кең спектрін қамтиды. "Мағыналаушы маймыл" кітабында Гейтс бұл терминді тек белгілі бір тілдік стратегияға ғана емес, сонымен қатар екі дауысты қайталау мен кері айналдырудың тробына қатысты кеңейтеді, бұл қара сөздің ерекшелігін көрсетеді. Алайда, бұл нәзік афроамерикандық амалды лингвистикалық тұрғыдан талдағанда, Гейтс жазғандай, оны анықтау өте қиынға соғады: "Signifiyin(g)" туралы ойлау – айналар залына бейхабар түсіп кеткендей. Белгінің өзі кем дегенде екі еселенген және одан әрі мұқият қарағанда (қайта) екі еселенген сияқты. Бірақ көбейген белгінің өзі емес. Егер бағыт-бағдар елеусіздікке басым болса, біз тез арада белгіленуі ғана екі еселенгенін және (қайта) екі еселенгенін түсінеміз, бұл жағдайда белгіленуі үнсіз, "дыбыс бейнесі" деп Сауссур белгіленуі, бірақ "дыбыс бейнесі" дыбыссыз. Айналар залындағы визуалды (қайта) екі еселеудің табиғаты туралы ойлағанда кездесетін қиындық, қара тілдік белгісі "мағына" мен стандартты ағылшын белгісі "мағына" арасындағы байланысты орнатуда кездесетін қиындыққа ұқсас. Бұл түсініктік қиындық деңгейі, шын мәнінде, "мағыналау" деген белгілендіргіштің таңдауында қасақана жазылған сияқты. Себебі стандартты ағылшын сөзі афроамерикандық тілдегі сөздің омонимисі. Осы екі "бірдей" белгілердің арасындағы айналып-толғанған қозғалыста біз сезімталдық пен жүрек айнуды сезіну үшін, бұл екі омонимнің бір-бірімен байланысы бар және, тағы бір рет, мүлдем ештеңе жоқ. Гейтс "The Signifying Monkey and the Language of Signifyin(g)" еңбегінде екі терминді x және y осьтерін қиып алудан тұратын графикте көрсету арқылы тақырыптың шатастыратын сипатын анықтайды. X ось стандартты ағылшын тілін білдіреді, оны ақ адамдар танып-біледі және кәсіби және білім беру орталарында қолданады. Қарапайым сөзбен айтқанда, x ось – бұл сөздің сөзбе-сөз анықтамасы, оны масса және Сауссур жасаған термин білдіреді. Алайда y осьін білдіретін термин g) және "қара халық тілі" деп белгіленеді. Гейтс айтқандай, "мағынаның өзі қатынасы қара амалымен (қайта) екі еселеу арқылы сынға алынды", онда қиылысу нүктесі терминнің жаңа түсініктерін жасауға мүмкіндік береді. X және y осьтері қиылысқан жерде сөздің екі мағынасы жаңа мағынаны қалыптастыру үшін соқтығысады, сондықтан жиі сөз ойындары мен троптар арқылы бейнеленеді. Гейтс бейнелегендей, граф ретінде signifyin(g) қарау арқылы қара тілдің екі еселенген табиғаты айқын болады. Гейтс көрсеткендей, "ағылшын тіліндегі мағынаны қолдану горизонталь түрде конфигурацияланатын мағыналардың тізбегін білдіреді" немесе стандартты ағылшын тілінде көрсетілген терминнің барлық қабылданған анықтамасы. Алайда қара тілдің y осі "өзін тоқтатылған нәрсеге, тік тік тірекке, тілдің парадигмалық осіне ие болатын және сөйлеуші бейнелі алмастыру үшін..." Капони "шақырулар, айғайлар, ұңғылар, рифтер, үстіне жабысқан антифония" сияқты нәрселерді хип-хоп музыкасында және басқа афроамерикандық музыкада мағыналаудың мысалдары ретінде сипаттайды. Ол мағыналаудың қарапайым қайталаудан және қарапайым өзгертуден өзгеше екенін түсіндіреді, өйткені ол материалды қолданады: риторикалық немесе бейнелі түрде – троптар арқылы, яғни, оны қысыммен, мазақтаумен немесе сынаумен ойнау арқылы. Мағыналау – бұл музыкалық стильге, процеске немесе практикаға пароди, пастиш, ым, тікелей айтпау, юмор, тон немесе сөз ойындары, сөздің иллюзиясы немесе баяндама және басқа троптық механизмдер арқылы құрмет көрсетудің, қоздырудың немесе әзілдеудің тәсілі. Мағыналау, басқа нәрселермен қатар, бұрын айтылған музыкалық мәлімдемелерге және құндылықтарға құрмет немесе құрметсіздік көрсетеді". Шлосс бұл Африка музыкасына тән екіұштылыққа, соның ішінде үлгінің қайталануына байланысты екенін айтады, "ол адамдарға зиялылық күшін көрсетуге мүмкіндік береді, сонымен бірге олардың амалдарының табиғатын және ауқымын жасырады. Ол өндірушілерге өздерінің композициялық идеяларын жеткізу үшін басқа адамдардың музыкасын пайдалануға мүмкіндік береді". Бірнеше ғалымдар "қара Twitter" мағыналаудың бір түріне айналғанын айтты. Висконсин-Мэдисон университетінің Сара Флорини нәсіл әдетте "денелік белгілермен" байланысты екенін жазады. Интернетте, дененің болмауында, қара пайдаланушылар өздерінің нәсілдік сәйкестігін қара мәдениетін білетін ғана адамдар толыққанды тани алатын сөз ойындары арқылы көрсетеді. Клаудия Митчелл Кернан, афроамерикандық әйелдердің мағыналау амалдарын тіл біліміне енгізген алғашқы ғалым ретінде, мынадай мысал жазды. Грейс жүкті және ішін көрсетуде, бірақ әлі әпкесіне хабарлаған жоқ. Оның әпкесі, жағдайдан хабарсыз, оның салмағының өсуі туралы пікір білдіреді: "Грейс (белгісіз): Иә, мен сәл салмақ қосып жатырмын. Рошель: Енді мұнда қара, қыз, біз екеуміз ылғалданып тұрмыз, ал сен маған жаңбыр жаумайтынын айтасың ба?"

Сыни қабылдау

"Генри Луис Гейтс, кіші, және африкалық америкалық әдеби сынындағы қазіргі дебаттар, кіріспе" атты мақаласында Роджер Матуз және Кэти Фолк Гейтстің "Мағыналы маймыл: африкалық америкалық әдеби сынының теориясы" еңбегінде енгізілгеннен бері "мәнілі" (signifyin(g)) терминіне қатысты айтылған сынды зерттейді. Гейтсқа қатысты негізгі сын – батыс ой-санасымен қалыптасқан қара әдебиеті теориясының идеяларына байланысты туған шатасу. Осы сынға жауап ретінде Гейтс африкалық америкалық қоғамның тарихи немесе әлеуметтік аспектілерінің тікелей көрінісі ретінде қарастырудың орнына, өзіне және бір-біріне қатысты жұмыстарды зерттейтін, қара әдебиетінің мәтіндік тұрғыдан нақты оқылуын жақтады. Мәтіндер арасындағы осы әңгіме – мәнілі (signifyin(g)) құрайтын қайталау болып табылады. Джойс А. Джойс Гейтстің қара халықтың өмірінен тым алыс кеткенін айтады: "Қара шығармашылық өнер – бұл оқшаулану мен элиталықты жоюға тырысатын, еркіндікке деген ықылас пен қара халықтың, әсіресе, өміріне деген қамқорлықты көрсететін махаббат актісі. Қара әдеби сыншының міндеті – идеяларды бетке шығарып, оларға күш беру, қара халықтың санасын ояту, бағыт-бағдар беру, жандандыру және сезімдерін қозғау болуы керек". Дегенмен, басқа сыншылар Гейтсті және "мәнілі" (signifyin(g)) терминін қолдап, оның "бұзушылық" сипатын және жүйеде өзгеріс жасауға қабілетін атап өтеді.